بیرەوەرییەكانى كچەکەی ستالین

حزب پێی ناخۆشە شوو بکات!

(4)

 

به‌ڵام ره‌شه‌با سیاسییه‌كان، كه‌ به‌رده‌وام ژیانى سڤێتلانایان سه‌راوژێر ده‌كرد و خه‌ون و خولیاكانى ئه‌ویان ده‌شێواند، ئه‌مجاره‌شیان دیسان ره‌شه‌بایه‌كى له‌و چه‌شنه‌ به‌ره‌و حه‌ز و ئاره‌زووه‌كانى ئه‌و هه‌ڵی كرد. خرۆشۆڤ، له‌ مانگى ئۆكتۆبه‌رى 1964 له‌سه‌ر كار لادرا. ئه‌و هه‌ڵه‌ى زۆرى كردبوو، به‌ راده‌یه‌كى یه‌كجار زۆر و به‌ به‌رده‌وامی مه‌ى ده‌خوارده‌وه‌، سه‌ره‌ده‌ریكردنێكى نه‌گونجاو و پڕ كێشه‌ له‌گه‌ڵ قه‌یرانى مووشه‌كى كوبا و جڵه‌و به‌ردان و له‌ده‌ست ده‌رچوونى سیاسه‌تى (توانه‌وه‌ى سه‌هۆڵه‌كان) كه‌ سه‌قامگیریی سیاسیی پێشترێی سۆڤیه‌ت و ئه‌وروپاى رۆژهه‌ڵاتى شێواندبوو، له‌ په‌رچه‌كردارى ئه‌و رووداوانه‌دا، په‌یتا په‌یتا له‌ناو ستافی سه‌ركردایه‌تیى حزب و حكوومه‌ت، ره‌وتێكى لادانى ئه‌و له‌سه‌ر كار سه‌رى هه‌ڵدا. (لیۆنید برێجینێف) وه‌ك سكرتێرى یه‌كه‌مى ده‌سته‌ى سه‌رۆكایه‌تى كه‌ له‌ راستیدا هاوتا بوو له‌گه‌ڵ پۆستى سه‌رۆكى وڵات، دامه‌زرا. بریجنێف وه‌ك یه‌كێ له‌ سێگۆشه‌ى ده‌سه‌ڵات، له‌گه‌ڵ (ئالێكسی كاسیگین) سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران و (نیكۆلاى پادگۆرن)ى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى باڵا ده‌ستبه‌كار بوو. هه‌ر زوو ئه‌و سێ به‌رپرسه‌ خۆپارێزه‌، به‌ڕه‌ى ورده‌ چاكسازییه‌كانى خرۆشۆفیان پێچایه‌وه‌ و هه‌ڵیانوه‌شانده‌وه‌. سڤێتلانا له‌دواى مردنى باوكى، هه‌ستى به‌وه‌ كردبوو، كه‌وتووه‌ته‌ سه‌ر رێڕه‌وێك ئه‌نجامه‌كه‌ى ونبوونیەتى له‌به‌رچاوان و ده‌رچوونیەتى له‌ بازنه‌ى سه‌رنجی خه‌ڵك، هه‌رچه‌نده‌ جووڵه‌ به‌و رێڕه‌وه‌دا هه‌ندێك هێواش و له‌سه‌ره‌خۆ بوو. ئه‌و پێی خۆش بوو هه‌ر به‌ جارێ له‌بیر بكرێ. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ رووی بدایه‌ و هه‌مووان ئه‌ویان به‌ یه‌كجارى له‌بیر بكردایه‌، دڵخۆش ده‌بوو، به‌ڵام ئێسته‌ ئه‌و سه‌رله‌نوێ بووه‌ته‌وه‌ كچه‌كه‌ى ستالین، هه‌ڵگرى ئه‌و ناسناوه‌ گه‌وره‌ و به‌ناوبانگه‌ له‌ روانگه‌ى به‌رپرسه‌ خۆپارێزه‌ كۆمۆنیسته‌كان، كه‌ سه‌رله‌نوێ گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ سه‌ر كورسیی ده‌سه‌ڵات، كه‌سێكى وه‌ك كچی ستالین چه‌ند به‌رپرسیارێتییه‌كى تایبه‌تى ده‌كه‌وته‌ سه‌ر شان. ته‌نانه‌ت (میكۆیان)یش ئێسته‌ ئیدی ئه‌و قسانه‌ى له‌بیر چووبووه‌وه‌، كه‌ هه‌شت ساڵ به‌ر له‌ ئێسته‌، له‌ كۆنگره‌ى بیسته‌مى حزب، له‌ دژى ستالین كردبووى. رۆژێكیان میكۆیان بانگهێشتى سڤێتلانا و منداڵه‌كانى كرد، بۆ نانخواردنى ئێواره‌ بچنه‌ حه‌وانگه‌کەى. له‌دواى نانخواردنى ئێواره‌، ئه‌وان هه‌ستان تا بڕۆن، میكۆیان رووى له‌ كاتیاى كچی سڤێتلانا كرد و پێی گوت: "دیارییه‌كم بۆ تۆ هه‌یه‌. ئه‌م مافووره‌ ئاوریشمه‌ بۆ تۆیه‌. ده‌توانى به‌ لادیوارێكى ژووره‌كه‌تدا هه‌ڵیواسی". مافووره‌كه‌ لوول درابوو و له‌ شێوه‌ى دیارییه‌كى به‌نرخ گرێ درابوو، كاتێك سڤێتلانا و منداڵه‌كانى گه‌یشتنه‌وه‌ ماڵى خۆیان و مافووره‌كه‌یان كرده‌وه‌، بینییان وێنه‌ و پۆرترێتى ستالین به‌سه‌ر مافووره‌كه‌دا چنراوه‌.
ده‌ستبه‌جێ سڤێتلانا مافووره‌كه‌ى لوول دایه‌وه‌ و فڕێی دایە گۆشه‌یه‌كى تر.


سێی مانگى ئایار، سڤێتلانا و سینگ له‌ مۆسكۆ چوونه‌ نووسینگه‌یه‌كى تایبه‌ت به‌ هاوسه‌رگیریی هاووڵاتییانى سۆڤیه‌ت له‌گه‌ڵ بیانییه‌كاندا. رێك رۆژى دواتر، سڤێتلانا بانگهێشت كرایه‌ كۆشكى كرملین. ئه‌زموونێكى ترسناك بوو. ئه‌و له‌ ده‌روازه‌ى (ئیسپاسكى) تێپه‌ڕى و پێی نایه‌ نێو باڵه‌خانه‌ى (سه‌نا)، ئه‌و باڵه‌خانه‌یه‌ى كه‌ له‌لایه‌ن (مانۆتى كازاكۆف) دیزاین و دروست كرابوو. سڤێتلانا پتر له‌ 20 ساڵى ته‌مه‌نى خۆى له‌ نهۆمى یه‌كه‌مى ئه‌م باڵه‌خانه‌یه‌دا بووراندبوو. هیچ شتێكى لێ نه‌گۆڕابوو، هه‌ر ئه‌و باڵه‌خانه‌ ترسناكه‌ى جاران بوو، هه‌ر ئه‌و لباد و مافوورانه‌ى جاران و لادیواره‌ داپۆشراوه‌كان به‌ چوارچێوه‌ دارینه‌كان و بنمیچه‌ خشتییه‌كان بوو. ئه‌و گه‌یشته‌ ناو نووسینگه‌ى (كاسیگین) له‌ نهۆمى دووه‌مى باڵه‌خانه‌كه‌. هه‌ر ئه‌و نووسینگه‌یه‌ى كه‌ سه‌رده‌مێك نووسینگه‌ى كارى باوكى بوو. ئه‌و ئێسته‌ له‌به‌رامبه‌ر پیاوێكى نه‌ناس راوه‌ستابوو، كه‌ له‌پشت مێزه‌كه‌یدا دانیشتبوو، ئه‌وێ سه‌رده‌مێك شوێنى دانیشتنى باوكى بوو، پێشتر قه‌ت ئه‌و پیاوه‌ى نه‌بینیبوو. یه‌كه‌م پرسیارى پیاوه‌ نه‌ناسه‌كه‌، كه‌ رووبه‌ڕووى كرایه‌وه‌، ئه‌وه‌بوو كه‌ بۆچی سڤێتلانا له‌ دانیشتن و كۆبوونه‌وه‌كانى حزب به‌شداریى ناكات؟


پیاوه‌كه‌ به‌شێوه‌ى فه‌رمان پێكردن گوتى: "تۆ ده‌بێ بگه‌ڕێیته‌وه‌ ناومان و شوێنێك بگریته‌وه كه‌ مافی تۆیه‌". سڤێتلانا له‌ وه‌ڵامدا بۆ پیاوه‌كه‌ى روون كرده‌وه‌، كه‌ ئه‌و ناچاره‌ ئاگاى له‌ منداڵه‌كانى بێ و به‌خێویان بكات و ئێسته‌ش مێردێكى ناساغی هه‌یه كه‌ پێویستى به‌ چاودێریكردنى به‌رده‌وامه‌.


كاسیگین هه‌ر كه‌ گوێی له‌ وشه‌ى (مێرد) بوو، سیماى گرژ و مۆن بوو، كاردانه‌وه‌یه‌كى پڕ له‌ هه‌ڵچوون و تووڕه‌یی نیشان دا. له‌و وتووێژه‌ تونده‌ى له‌نێوان سڤێتلانا و كاسیگیندا ئاڵوگۆڕ كرا، ته‌نیا یه‌ك به‌ڵگه‌ى نووسراو هه‌یه‌ و به‌گوێره‌ى ئه‌و تاكه‌ به‌ڵگه‌یه‌ش، كاسیگین وه‌كوو دیكتاتۆرێكى سه‌رشێت ده‌رده‌كه‌وێ، ئاوها كه‌ (ئالیس) له‌ ساتى تێپه‌ڕبوونیدا ئه‌وى له‌ ئاوێنه‌كه‌دا بینیبوو، یان ئه‌و پاشا سووره‌.


كاسیگین به‌ سڤێتلاناى گوت: ”ئه‌مه‌ ئیدی چ پاساوێكه‌ ده‌یهێنیته‌وه‌؟ تۆ ژنێكى جحێڵ و ته‌ندروستى، وه‌رزشكارى، كه‌چی نه‌تتوانیوه‌ لێره‌ له‌ وڵاتى خۆت، پیاوێك بدۆزیته‌وه‌ و هاوسه‌رگیریی له‌گه‌ڵدا بكه‌یت. مه‌به‌ستم پیاوێكه‌ وه‌ك خۆت ساغڵه‌م و به‌هێز بێ؟ تۆ چیت داوه‌ له‌و پیره‌مێرده‌ هیندییه‌؟ نه‌خێر، ئێمه‌ هه‌موومان له‌ روانگه‌ى دڵسۆزیمان بۆ تۆ ناڕازین به‌م هاوسه‌رگیرییه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌م هیندییه‌، هه‌موومان له‌وه‌ ناڕازین“.


له‌ راستیدا ئه‌مه‌ دیدارێكى فه‌رمى بوو. كاسیگین به‌ناوى وڵاتى سۆڤیه‌ت، ئه‌و مافه‌ى نه‌دایه‌ سڤێتلانا هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ (سینگ)دا بكات و گوتى، مه‌حاڵه‌ ئێمه‌ رێگه‌ و ره‌زامه‌ندى له‌سه‌ر كارێكى ئاوها بده‌ین. سڤێتلانا له‌ كاتى چوونه‌ ده‌رێیدا له‌ كۆشكى كرملین، ئه‌و هه‌سته‌ى له‌ ده‌رووندا بۆ دروست بوو كه‌ دارمه‌یته‌ به‌ردینه‌كه‌ى كرملین جارێكی دیكه‌ خه‌ریكه‌ له‌ناو خۆیدا قووتى ده‌دا.


سڤێتلانا دیسان هاناى بۆ ئاناستاس میكۆیان برد و داواى یارمه‌تیدانى له‌و كرد. هیوا و ئومێدى به‌وه‌ هه‌بوو، به‌ كاریگه‌رى و ده‌ستێوه‌ردانى میكۆیان بتوانێ هاوسه‌رگیریی خۆی و سینگ به‌شێوه‌یه‌كى فه‌رمى تۆمار بكات. میكۆیان پێشتریش یارمه‌تیى (سینگ)ی دابوو، له‌وه‌دا كه‌ گرێبه‌ستێك بۆ وه‌رگێڕانى ناوه‌ڕۆكى هه‌ندێ نووسینى هیندی بۆ سه‌ر زمانى رووسی، له‌گه‌ڵ ده‌زگاى چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ى پرۆگرێسی حكوومى واژوو بكات، به‌ڵام ئه‌م داواكارییه‌ى به‌م دواییه‌ى بووه‌ هۆى پچڕانى په‌یوه‌ندیى سڤێتلانا له‌گه‌ڵ هاوڕێ خۆشه‌ویسته‌كه‌ى ئاڵا میكۆیان (بووكى ئاناستاس میكۆیان).


ئیستیپان میكۆیان، مێردی ئاڵا، رووداوه‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌: ”سڤێتلانا داواى له‌ ئاڵا كردبوو، كه‌ كاتێكى بۆ له‌ خه‌زوورى (ئاناستاس میكۆیان) وه‌ربگرێ، تا چاوى پێ بكه‌وێ. میكۆیان قبووڵى كرد و پێشنیارى كرد، سڤێتلانا بۆ بینینى ئه‌و بچێته‌ شوێنى حه‌وانه‌وه‌ى. به‌ڵام میكۆیان رێك له‌و رۆژه‌ى كه‌ بڕیار وابوو چاوى به‌ سڤێتلانا بكه‌وێ، ئاگادار كرایه‌وه‌، كه‌ ئاڵا به‌نیازه‌ بۆ بینینى كۆنسێرتى پیانۆژه‌نێكى ناسراوى نێوده‌وڵه‌تى بچێته‌ یانه‌ى هونه‌رى مۆسكۆ. میكۆیان به‌ بووكه‌كه‌ى گوت، ئه‌ویش حه‌زی لێیه‌ بچێته‌ ئه‌و كۆنسێرته‌. داواى له‌ ئاڵا كرد په‌یوه‌ندى به‌ سڤێتلاناوه‌ بكات، كه‌ بینینه‌كه‌یان بۆ سبه‌ى دوا بخات. پێ ده‌چوو سڤێتلانا تووڕه‌ بووبێ و تووڕه‌ییه‌كه‌یشی به‌ره‌وڕووى ئاڵا كرده‌وه‌. ئیستیپان له‌ درێژه‌ى گێڕانه‌وه‌كه‌یدا ده‌ڵێ: ”سڤێتلانا پێچه‌وانه‌ى تایبه‌تمه‌ندییه‌ نه‌رمونیانییه‌كه‌ى، كه‌ پێی ناسرابوو، له‌كاتێكدا ده‌نگى خۆى به‌رز كردبووه‌وه‌، كۆمه‌ڵێك بوختان و سووكایه‌تى و بێ رێزیشی به‌ ئاڵا كردبوو و تۆمه‌تێكى زۆریشی ئاراسته‌ كردبوو، كه‌ گوایه‌ ئاڵا له‌ دژى ئه‌و، پیلانگێڕیى كردووه‌ و به‌ئه‌نقه‌ست خه‌زوورى خۆى هان داوه‌ بچێته‌ یانه‌ى هونه‌رى و به‌شداریى كۆنسێرته‌كه‌ بكات، بۆ ئه‌وه‌ى له‌ كاتى دیاریكراودا چاوى به‌ سڤێتلانا نه‌كه‌وێ. سڤێتلاناش ده‌سكى ته‌له‌فۆنه‌كه‌ى به‌وپه‌ڕى تووڕه‌یی و هه‌ڵچوونه‌وه‌ كوتابووه‌ سه‌ر ته‌له‌فۆنه‌كه‌.