كەركووك لەژێر غەزەبی چەقۆی (حەرەس قەومی) و (حەشدی شەعبی)دا!

 

ڕێكەوتێكی سەیر نییە، كە لەناو سووڕی بەردەوامی مێژوودا، هەندێك ڕووداو و پێشهات، كەم و زۆر، هاوشێوە بكەونەوە. ڕەنگە دامەزراندنی (حەرەس قەومی و حەشدی شەعبی) لە دوو سەردەمی جیا و لەسای دوو هەلومەرجی جیاوازی عێراقدا، لە هەندێك ڕووەوە هاوشێوە بن.


هاوشێوەی زۆر لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەوڵەتی عێراقی دەستكردی ئینگلیز، كە لەسەر حیسابی خاك و خوێنی كورد دایمەزراند، لە سەردەمی پادشایەتییەوە تا گرتنەدەستی یەكجارەكیی دەسەڵات لە لایەن بەعسییەكان، دەوڵەتی كودەتاكان بووە. یەكەم كودەتای سەربازی لە عێراق و لە سەردەمی پادشایەتییدا، ئەفسەرێكی كورد، بە خەونی باڵادەستكردنی كورد لەو دەوڵەتەدا، ئەنجامی دا (كودەتاكەی بەكر سدقی بەسەر حكوومەتە شۆڤینییەكەی یاسین هاشم لە 29/10/1936).


22 ساڵ دوای ئەو ڕووداوە و لە 14/7/1958دا، عەبدولكەریم قاسم كودەتای بەسەر دەسەڵاتی پاشایەتیدا كرد و سیستەمی حوكمڕانیی لە دەوڵەتی عێراق، لە پادشایەتییەوە كردە كۆماری. تەمەنی دەسەڵاتەكەی قاسم كەمتر لە 5 ساڵ بوو، كاتێك ئەفسەرە قەومییەكان و هەندێك لە بەعسییەكان، كودەتایەكی ڕەشیان بەسەردا كرد. سەركردەی كودەتاكە، ئەفسەرە هاوڕێكەی قاسم بوو، كە بەیەكەوە كودەتای 1958یان بەسەر پادشایەتیدا سەر خست (عەبدولسەلام عارف)، تەنیا جیاوازی لەنێوان ئەم دوو كودەتایەدا ئەوە بوو، كە قاسم لە كاتی دەسەڵاتدارێتیی خۆیدا لە هاوڕێكەی خۆش بوو و لە زیندان ئازادی كرد، بەڵام عارف ڕۆژێك دوای كودەتاكەی، لە دادگایەكی ڕووكەشی چەند خولەكیدا و لەناو بارەگای ڕادیۆ، بڕیاری گوللەبارانكردنی هاوڕێ كۆنەكەی خۆی دا و هەر لەوێ خەڵتانی خوێنیان كرد، ئیتر دوای ئەوە بەربوونە گیانی شیوعییەكان.


كەمتر لە ساڵێك، ڕێك لە 18/11/1963دا عەبدولسەلام عارف كودەتایەكی سپیی بەسەر بەعسییەكاندا كرد و جڵەوی دەسەڵاتی گرتە دەست و ڕاوەدووی بەعسییەكانی نا و زۆریشی خستنە زیندانەكان، سەددام یەكێك بوو لەوانەی دوو جار خرایە زیندان و هەر دوو جارەكە هەڵات.


ساڵی 1966 لە ڕووداوێكی تەمومژاویدا، كە تا ئێستا هۆكارەكەی بەتەواوی نەزانراوە، فڕۆكەكەی عەبدولسەلام عارف بە ئاسمانەوە گڕی گرت و كەوتە خوارەوە و عارف كوژرا. دوای ئەوە عەبدولڕەحمان عارفی برای، جڵەوی دەسەڵاتەكەی گرتە دەست. زۆری نەبرد، نزیكەی 5 ساڵ دوای كودەتای قەومییەكان، لە 17/7/1968دا بەعسییەكان لە ڕێی كودەتایەكی ترەوە جڵەوی یەكجارەكیی دەسەڵات و حوكمڕانیان لە عێراقدا گرتە دەست و تا 2003 و بەدرێژایی 35 ساڵ، عێراقیان كردە قەسابخانە و گۆمی خوێن.
ئەوەی جێی سەرنجە، دەرهاوێشتەیەكی ئەم كودەتایانە هێزگەلی میلیشیایی دڕندە بوونە، كە دەستكردی كودەتاچییەكان خۆیان بوون و دواجار بە بەرنامە كردوویانن بە هێزی یاسایی و دواتر بەریان داونەتە گیانی نەیارەكانیان و خەڵكی سڤیل (مقاوەمەی شەعبی، حەرەس قەومی، جەیشی شەعبی و...). بە جۆرێك لە جۆرەكانیش میلیشیاكانی (حەشدی شەعبی) بەری كودەتایەكی سیاسیی سپییە بەسەر دامەزراوەی سەربازی و بەرگریی عێراقیدا، كە بە قۆستنەوەی هەلومەرجێكی دیاریكراو، كرایە دیفاكتۆ و دواتریش لە پەرلەمان چوارچێوەیەكی یاسایی بۆ ڕێك خرا و ڕەوایی بە چالاكییەكانی درا، تا ئاستی داگیركردنەوەی كەركووك و كەوتنە گیانی كورد لە 16ی ئۆكتۆبەردا!


بە هەرحاڵ، ئەم دەروازەیەم بۆ ئەوە بوو، تا لێیەوە هەلومەرجی دروستكردنی حەرەس قەومی و دواتر بە یاساییكردنی، لەگەڵ هەلومەرجی دروستكردنی میلیشیاكانی حەشدی شەعبی و پاشان بەیاساییكردنیان، وەك دوو ئەزموونی هاوشێوەی ناو مێژووی سیاسیی عێراق، كە كرانە چەكی دەستی دەسەڵاتداران، بۆ بێدەنگكردن و چاوترساندنی نەیارەكانیان و ڕۆڵیان لە سەركوتكردنی جیاوازییەكان و خەڵكی سڤیلدا بینی.


چەند ڕۆژێكی كەم دوای كودەتای 8ی شوبات، دەستەیەك، گرووپێكی میلیشیایی، كە ناویان لە خۆیان نا (حەرەس قەومی)، بەناو گەڕەك و شەقام و كووچە و كۆڵانەكانی بەغدا بڵاو بوونەوە و كەوتنە گیانی خەڵكی سڤیل و كوشتوبڕی شیوعییەكان و لایەنگرانی قاسم. حكوومەتی كودەتاچییەكان بۆ ئەوەی خۆی لە تانە و تەشەر و تۆمەت دوور بخاتەوە، ئەو میلیشیایەی حەرەس قەومییەكانی دەستكردی خۆی، بە یاسایەك ڕێكخست و ڕەوایەتیی بە بوون و بەردەوامییان دا. یاساكە، كە حەرەس قەومی بە هێزێكی خۆبەخشی نیشتمانی پێناسە كردووە و لە ماددەی دووەمیدا بە ڕوونی هاتووە: "حەرەس قەومی، كە هێزێكی میللیی ڕێكخراوی مەشق پێ كراوە لەسەر بەكارهێنانی چەك، گەل خۆی دروستی كردووە، بۆ ئەوەی ژیانێكی سەربەست و ئازادنە بژیێت"، بە یاسای ژمارە 35 ی ساڵی 1963 ناسراوە، لە 18/5/1968 دەرچووە و لە 14 ماددە كار و دەسەڵاتەكانی ئەو میلیشیا بە یاساییكراوەی دیاری كردووە.


حەرەس قەومی، هەر بە خەڵكی بەغدا وازیان نەهێنا، بەڵكوو هەڵمەت و شاڵاوێكی دڕندانەیشیان كردە سەر كورد لە كەركووك و هەولێر و سلێمانی، دەیان تاوانی گەورەیان ئەنجام دا، هەر لە ڕفاندن و گرتن، تا ئەشكەنجەدان و كوشتن، تا ڕاگواستن و سووتاندنی گوند و ئاواییەكانی كوردستان (ئەمە بە تەنیا بۆ خۆی بابەتی لیكۆڵینەوەیەكە).


ڕێك 46 ساڵ دوای ئەوە، لەسای باڵادەستیی حوكمڕانیەتێكی مەزهەبیی جیا و هەلومەرجێكی دیكەی جیاوازی سیاسیدا، ئەزموونی (حەرەس قەومی) لە بەرگ و پێناسێكی دیكەدا (حەشدی شەعبی) دووبارە بووەوە. ئەزموونە نوێیەكەی سەدەی بیست و یەكی عێراقی شیعی، دوای بەعسییەكان (حەشد)، وەك ئەوەی ڕابردووی سەدەی بیستی سوننییە قەومییەكانی عێراق (حەرەس)، میلیشیاییە و بەرگ و چوارچێوەیەكی یاسایی پێ درا.


حەشدی شەعبی، كە لە 67 گرووپی میلیشیایی جیاواز پێكهاتووە و هەر گرووپە و پابەندی حەوزە و حوسەینییە و مەرجەعێكە، دوای فەتواكەی (سیستانی)، لە لایەن نووری مالیكی، سەرۆكوەزیرانی پێشووتری عێراق، لە 13/3/2014 بە فەرمی ناسێندران و لە یەكەم ئەركیشیاندا، سەركوتكردنی خەڵكی فەلووجەیان پێ سپێردرا!


حەشدی شەعبی، كە گرووپگەلی میلیشیایی شیعەن و كەمینەیەكی زۆر كەم، عەرەبی سوننی هۆزەكانی ناوچەكانی سەڵاحەدین و نەینەوا و توركمان و هەندێك مەسیحی لەخۆ دەگرن، لەژێر ناوی یاسای (دەستەی حەشدی شەعبی)، پەرلەمانی عێراق بە زۆرینەی دەنگەكان لە 26/11/2016 بەرگێكی یاسایی بەبەردا كردن.


سەرنجی ئەم ڕێكەوتە و دووبارە خۆبەرهەمهێنانەوەیەی مێژوو بدەن، حەشدی شەعبیی شیعی، بە فەتوای مەرجەع و حەرەس قەومیی سوننیش بە (فەتوای گەل!) دروست كران. دواجار ئەمیان بە بیانووی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و شەڕی داعش و لەژێر ناوی (جیهادی كیفایە)، ئەویشیان بە پاساوی پاراستنی دەسكەوتەكانی شۆڕش (كودەتا) و لەژێر ناوی (ویستی گەل بۆ سەربەستی و ئازادی)، لە گرووپی چەتەگەری و میلیشیاییەوە، بە یاسا دەكرێنە بەشێك لە باسكی ئاسنینی سەربازیی دەسەڵاتدارانی بەغدا. ئینجا ڕێكەوتێكی لەوەش شۆكهێنەرتر ئەوەیە، هەردووكیان (حەرەس قەومیی سوننی) و (حەشدی شەعبیی شیعی)، لە دوو زەمەنی جیاوازدا، بە دوو دونیابینیی جیاوازی مەزهەبی، بەڵام بە یەك ئەتمۆسفیر و باكگراوندی شۆڤینی، بە ئامانجی زەوتكردنی ناسنامەی كوردی لە شارەكە، كەركووك دەكەنە گۆمی خوێن، ئینجا حەشد (خورماتوو)یشی كردە قەسابخانە و ئەنفالی كرد!