ریفراندۆم لە دیدی بەهادین نوورییەوە

به‌هادین نووری چونکه له مێژوویه‌کدا فێر بووه، که ڕقی له خه‌ڵکانێک و له لایه‌نێک بێت، بۆیە خاوه‌نی هه‌ستێکی نێگه‌تیڤه

 به‌ده‌ستهێنانی سیمپاتیی (هاوهه‌ستی)ی بۆ که‌سێک، لایه‌نێک، گرۆیه‌ک، پارتێک ...هتد. خاوه‌نی کۆمه‌ڵێک فاکتۆره، که تاک پێویسته به‌دوای هۆکاره‌که‌یدا بگه‌ڕێت. لهته‌نیشت سیمپاتییه‌وه چه‌مکێکی تر هه‌یه به ناوی ئیمپاتیی (هه‌ستکردن به هه‌مان هه‌ست، که که‌سی به‌رامبه‌ر هه‌یه‌تی، بۆ نموونه خه‌مباریی، دڵته‌نگیی، دڵخۆشیی ...هتد). به‌ڵام ئه‌وه‌ی من لێره‌دا ده‌مه‌وێت هاوهه‌ستییه، سیمپاتییه. بۆ نموونه، بۆچیی هاوهه‌ستییمان بۆ دیارده‌یه‌ک، یاخود بۆ پارتێک هه‌یه؟ بۆچیی کاتێک باوکێک کۆمۆنیسته ئیدی به‌دوایدا به‌شێکی گه‌وره‌ی خێزان کۆمۆنیستن؟ باوکێک ئیسلامییه، ئیدی به‌دوایدا به‌شێکی گه‌وره‌ی خێزان ئیسلامیین ...هتد؟. کاتێک له خێزانێکدا باوکێکی کۆمۆنیست ڕقی له هه‌موو ئیدیۆلۆگییه‌کی تره، باوکێکی ئیسلامیی ڕقی له هه‌موو ئیدیۆلۆگییه‌کی تره، باوکێکی یه‌کێتیی، باوکێکی دیموکرات، باوکێکی گۆڕان ڕقی له هه‌موو ئیدیۆلۆگییه‌کی تره، ئیدی به‌دوایدا به‌شێکی گه‌وره‌ی ئه‌ندامانی خێزان به‌دوای باوکدا ڕقیان له ئیدیۆلۆگیی به‌رامبه‌ره؟ ئه‌م ڕقلێبوونه به‌رهه‌مێکی ڕاسیۆناڵانه نییه، واته ئه‌قڵانیی نییه، به‌ڵکوو هه‌سته‌کییه. له مێشکدا هه‌ردوو سیستێمی ئه‌قڵ و هه‌ست ده‌ست له‌‌ناو ده‌ست کار ده‌که‌ن، کارنه‌کردنی پێکه‌وه‌یی ئه‌م دوو سیستێمه، هه‌میشه به‌هۆی تێکچوونێکه‌وه ده‌بێت له یه‌کێک له سیستێمه‌کاندا. له بواری ڕق و کێشه‌شدا هه‌میشه سیستێمی هه‌ست ئه‌و سیستێمه‌یه، که خاوه‌نی تێکچوون و کێشه‌یه. له یه‌کێک له وتاره‌کانی پێشوومدا قسه‌م له‌سه‌ر ئه‌م تێکچوونه کردووه.


پراکتیزه‌کردنی هه‌ر کارێک، پرۆسه‌یه‌کی کۆگنیتیڤانه‌یه. کۆگنیتیڤ واتای توانایه‌کی ئه‌قڵیی، که مامه‌ڵه‌کانی تاک هه‌ڵده‌سووڕێنێت. واتا مێشک له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌بوونی چه‌ند زانیارییه‌ک پراکتیزه‌ی مامه‌ڵه‌یه‌ک ده‌کات، بۆ نموونه، کاتێک تۆ ئه‌م تێکسته ده‌خوێنیته‌وه، توانایه‌کی ئه‌قڵیی وه‌ها ده‌کات، که ئه‌م تێکسته بخوێنیته‌وه. کۆمه‌ڵێک زانیاریی له مێشکتدا هه‌ڵده‌ستێت به‌م کاره، به‌بێ ئه‌وه‌ی، که تۆ به‌ئاگا پێویست بێت بیری لێ بکه‌یته‌وه، هه‌روه‌کوو چۆن پێویستت به‌وه‌ نییه، که به ئاگا بیر له‌وه‌ بکه‌یته‌وه، که چۆن هه‌ناسه ده‌ده‌یت، به‌ڵام یه‌ک جار له ژیانتدا به ئاگا بیرت له‌وه کردووەته‌وه، که چۆن هه‌ناسه ده‌درێت، ئه‌ویش ئه‌و کاته‌ی، که له‌دایک بوویت، ئیدی له‌وه به‌دواوه فێر بوویت، که هه‌ناسه بده‌یت، هه‌ر بۆیه پێویست نییه به‌رده‌وام به ئاگا بیر له‌وه بکه‌یته‌وه، که هه‌ناسه بده‌یت.


به‌ڵام هه‌ندێکجار هه‌ندێک کێشه له نۆیرۆنه‌کانی مێشکدا وه‌ها ده‌کەن، که مرۆڤ چیدی نه‌توانێت پراکتیزهی مامه‌ڵه‌یه‌ک بکات، بۆ نموونه، دیسان چۆن تێکستێک ده‌خوێنرێته‌وه، چۆن مرۆڤ به پێ ده‌ڕوات، ده‌سته‌کانی به‌کار دێنێت، ئاوتۆمۆبیل لێ دەخوڕێت ...هتد.


پرۆسه‌یه‌کی کۆگنیتیڤانه پێویستی به هه‌ستیشه نه‌ک به ته‌نیا ئه‌قڵ. هه‌ستێک دێته ناومانه‌وه، ده‌مانجووڵێنێت بۆ بیرکردنه‌وه‌یه‌ک، گۆڕانکارییه‌کی فیزیکیی له له‌شماندا ڕوو ده‌دات، پاشان پراکتیزه‌ی کارێک ده‌که‌ین. هه‌ر بۆ نموونه، کچێک ده‌بینیت، کوڕێک ده‌بینیت، هه‌ستێکی خۆشت تێدا دروست ده‌بێت، ئه‌م هه‌سته پرۆسه‌ی کیمیاویی له‌شت ده‌جووڵێنێت، که ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵێک میکانیزمی تر له له‌شتدا، پاشان ده‌چیته لای کچه‌که، ده‌چیته لای کوڕه‌که قسه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌که‌یت.


باوکمان کۆمۆنیست بووه، برامان دیموکرات بووه، باوکمان یه‌کێتیی بووه، برامان کۆمۆنیست بووه ...هتد. به‌م شێوه‌یه بووینه‌ته خاوه‌نی هاوهه‌ستیی بۆ کۆمۆنیست، بۆ دیموکرات، بۆ یه‌کێتیی ...هتد. ئه‌م هاوهه‌ستییه به‌رهه‌می نۆیڕۆنه ئاوێنه‌ییه‌کانی مێشکه، نه‌ک به‌رهه‌می پرۆسه‌یه‌کی ئه‌قڵانیی. مرۆڤ ده‌توانێت له ڕێگای نۆیڕۆنه ئاوێنه‌ییه‌کانه‌وه ببێته خاوه‌نی ڕق و خۆشه‌ویستییه‌کانی به‌رامبه‌ر. بۆ نموونه، کوڕێک هاوشێوه‌ی باوکی کۆمۆنیستی خۆش ده‌وێت و ڕقی له یه‌کێتییه، برایه‌ک هاوشێوه‌ی برایه‌کی تری خۆشه‌ویستیی بۆ یه‌کێتیی هه‌یه و ڕقی له دیموکراته ...هتد. کاتێک تاک له سه‌رده‌مێکدا بۆ یه‌که‌مینجار به‌م پرۆسه‌یه‌دا تێده‌په‌ڕێت، ئیدی له ئاینده‌دا به‌بێ بیرلێکردنه‌وه خۆ‌شه‌ویستیی و ڕقی پراکتیزه ده‌کات، هه‌روه‌کوو چۆن ئاوتۆماتیکانه هه‌ناسه ده‌دات، ئاوهاش ئاوتۆماتیکانه پارتێکی خۆشده‌وێت و ڕقی له پارتێکی تره.
بزووتنه‌وه‌ی ڕزگارییخوازی کورد، که ناو نراوه بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی کورد، له ڕاستیی ڕاسته‌قینه‌دا نه وه‌ک تیۆریی بوونی هه‌بووه و نه پراکتیزه‌ش کراوه. وێڕای ئه‌وه‌ی قوربانییه‌کی له سنووربه‌ده‌ر بۆ ڕزگاریی دراوه، به‌ڵام پرۆسه‌که وه‌ک ناوه‌ڕۆک بوونی نه‌بووه، چونکه به‌رده‌وام ئه‌وانه‌ی شۆڕشیان کردووه، گه‌ڕاونه‌ته‌وه به‌غدا، یان ویستی جیابوونه‌وه‌یان له عێراق نه‌بووه. من ڕیفراندۆم به ڕۆژی له‌دایکبوونی ئه‌م تیۆرییه ده‌ناسێنم، تیۆریی ڕزگاریخوازی کورد، که له‌گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانی تیۆرییه‌که‌دا پراکتیزه‌ش کرا. واته ئه‌گه‌ر کورد پرسیار له‌سه‌ر مێژووی ڕزگارییخوازی کورد بکات، ئه‌وا ده‌بێت بگه‌ڕێته‌وه بۆ ڕیفراندۆم، بگەڕێتەوە بۆ 25.09.2017.


تێڕوانینی به‌هادین نووریی له وتاری (له کوێوه کاره‌سات هات، له شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ره‌وه یاخود له ٢٥ی سێپتێمبه‌ره‌وه؟)، تێڕوانینێکه که کۆمه‌ڵێک هه‌ست به‌بێ کۆنترۆڵکردن له فرۆنتال لاپنی مێشکدا ئاسان له چه‌په‌وه ده‌په‌ڕێنه‌وه بۆ ڕاست و ئه‌وسا ده‌بن به مامه‌ڵه. مامه‌ڵه‌یه‌ک که وتارێکی وه‌های لێ ده‌که‌وێته‌وه. من چاوم له کاک به‌هادین نووری نه‌بووه له کاتی نووسیندا، به‌ڵام دڵنیام خاوه‌نی گرژییه‌کی توند بووه له جه‌سته‌یدا، نێوچه‌وانێکی گرژبوو و پێکه‌وه‌نووساو، ددانه‌کان له هه‌ردوو پرۆگنۆزه‌ی سه‌ره‌وه و خواره‌وه‌دا توند پێکه‌وه نووساو. چونکه هه‌ستێک، که ڕقه هه‌ڵیسوڕاندووه، ئه‌م هه‌سته بیرکردنه‌وه‌یه‌کی پێ داوه، ئه‌م بیرکردنه‌وه‌یه ته‌واوی پرۆسه کیمیاوییه‌کانی جه‌سته‌ی خستووەته کار و پراکتیزه‌ی میکانیزمێکی کردووه، که له ڕێگایه‌وه مامه‌ڵه‌ی کردووه، مامه‌ڵه‌که‌یشی نووسینی ئه‌م وتاره‌یه. پرسیاره لێره‌دا ئه‌وه‌یه، بۆچی به‌هادین نووریی، خاوه‌نی هه‌ستێکی وه‌ها نێگه‌تیڤه؟


وه‌ڵام، چونکه له مێژوویه‌کدا فێر بووه، که ڕقی له خه‌ڵکانێک بێت، ڕقی له لایه‌نێک بێت ...هتد. ئیدی له‌وه به‌دواوه به‌هادین نووری پێویستی به‌وه نییه، که به‌ئاگا بیر له ڕقبوون له گرۆ و له خه‌ڵکانێک و له لایه‌نێک بکاته‌وه، به‌ڵکوو ئه‌م ڕقه ئاوتۆماتیکانه پراکتیزه ده‌بێت. له ده‌روونناسییدا به‌م پرۆسه‌یه ده‌گوترێت (پرۆسه‌ی ئاوتۆپیلۆت)، واته هه‌ستێک و بیرکردنه‌وه‌یه‌ک له نائاگاییدا وه‌ک هه‌ناسه‌دان پراکتیزه ده‌بێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی پێویست بکات بیری لێ بکه‌ینه‌وه. له ده‌ستەچه‌پی فرۆنتال لاپندا، به‌شێک هه‌یه، دوگمه‌یه‌ک هه‌یه، که ئیشی ڕاگرتنی هه‌سته زیانبه‌خشه‌کانه، هه‌تاوه‌کوو نه‌په‌ڕێنه‌وه بۆ ده‌ستەڕاستی فرۆنتال لاپن، چونکه که گه‌یشتنه ئێره، ئه‌وا هه‌سته‌کان ده‌بنه مامه‌ڵه و پراکتیزه ده‌کرێن. به‌شێکی گه‌وره‌ی کاره‌ساته‌کان به‌م شێوه‌یه سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن، که تاک ئاسان ڕێگا ده‌دات، که هه‌سته‌کانی ببنه مامه‌ڵه. سروشتی مرۆڤ وه‌ها نییه، که ئاسان هه‌سته‌کانی بکاته مامه‌ڵه، به‌ڵکوو هه‌میشه هه‌سته‌کان به فیلته‌رێکدا تێده‌په‌ڕن، ئه‌وسا ڕێگایان ده‌درێت، که پراکتیزه بکرێن. به‌و پێیه‌ی، که مرۆڤ بوونه‌وه‌رێکی ئه‌قڵانییه، ئه‌وا هه‌میشه، هه‌سته‌کانی له ڕێگای ڕۆشنبیریی هه‌سته‌وه، هه‌سته‌کانی بەخێرایی میلیی سێکۆند (که‌متر له چرکه) ده‌پاڵێورێت، ئه‌وسا ده‌گات به ده‌سته‌ڕاستی فرۆنتال لاپن هه‌تا ببنه مامه‌ڵه، به‌ڵام بۆچیی له هه‌ندێک که‌سدا ئه‌م پرۆسه‌یه به‌بێ کۆنترۆڵ ده‌ڕوات به ڕێگاوه؟ وه‌ڵام، چونکه یان ئه‌وه‌تا سیستێمی سڕکردنی هه‌سته زیانبه‌خشه‌کان شێوێنراون، له ڕێگای زیانگه‌یاندن به مێشکه‌وه، یاخود له ڕێگای پرۆسه‌یه‌کی نۆیرۆنییه‌وه، واتا تاک له ڕێگای فێربوونه‌وه، ڕێگایه‌ک ده‌کاته‌وه، که هه‌سته‌کانی به‌و فیلته‌ره‌دا ئاسان تێپه‌ڕێت، وه‌ک ئه‌وه‌ی، که هه‌سته‌کانی خاوه‌نی پاسپۆرتێک بن بۆ په‌ڕینه‌وه. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که چۆن ئه‌م ڕێگاپێدانه له مێشکدا ڕوو ده‌دات، به‌بێ ئه‌وه‌ی مێشک هیچ زیانێکی پێ گه‌یشتبێت؟ وه‌ڵام له ڕێگای فێربوونه‌وه. کاتێک فه‌لسه‌فییانه قسه له‌سه‌ر مۆڕاڵ ده‌کرێت، ئه‌وا له زانستی مێشکدا هه‌مان شێوه قسه له‌سه‌ر مۆڕاڵ ده‌کرێت، قسه له‌سه‌ر سه‌نته‌رێک ده‌کرێت، که کاری پراکتیزه‌کردنی مۆڕاڵه، ئه‌م سه‌نته‌ره‌ش وا له سیستێمی هه‌سته‌کاندا و به هاوکاریی فرۆنتال لاپن کار ده‌کات، به‌وه‌ی کاتێک هه‌سته‌کان ده‌گه‌ن به فرۆنتال لاپن له ده‌ستەچه‌پدا، ئه‌وا فلته‌ر ده‌کرێن و ئه‌وسا ده‌گه‌نه ده‌ستەڕاست هه‌تا پراکتیزه بکرێن.


مێشک یه‌کێکه له‌و ئۆرگانه گرنگانه‌ی جه‌سته، که دوای له‌دایکبوونیش هێشتا گه‌شه‌ی ته‌واوی نه‌کردووه و پێ نه‌گه‌ییوه. بۆ نموونه، سه‌نته‌ری مۆڕاڵ. ئه‌م سه‌نته‌ره له‌دوای له‌دایکبوونه‌وه سێ ساڵی ده‌وێت هه‌تاوه‌کوو پێ ده‌گات، دوای پێگه‌یشتنی ئه‌وسا وه‌ک پێویست کاره‌کانی خۆی ده‌کات. هه‌تا ئه‌م ته‌مه‌نه، منداڵ گوێی له هه‌ر چ شتێکه، هه‌ر چ شتێک ده‌بینێت، ته‌ماشای هه‌ر دیارده‌یه‌ک ده‌کات، ئه‌وا به‌بێ سانسۆر ده‌گاته فرۆنتال لاپن و هه‌ر دیارده و مامه‌ڵه‌یه‌ک ده‌بێته خاوه‌نی نۆیرۆنێکی تایبه‌ت، که له ئاینده‌دا وه‌ک پاسپۆرتێک ڕۆڵی په‌ڕینه‌وه به فیلته‌ری مۆڕاڵدا ده‌بینێت. منداڵ هه‌موو ئه‌م دیاردانه له ته‌مه‌نی ساوایه‌تییدا له نائاگاییدا تۆمار ده‌کات و له ئاینده‌دا به‌بێ بیرلێکردنه‌وه‌یه‌کی ئاگایانه، به‌شێوه‌ی ئاوتۆپیلۆت پراکتیزه ده‌بێت. له ئاینده‌دا هه‌موو مامه‌ڵه و دیارده‌یه‌کی هاوشێوه‌ی ئه‌وانه‌ی، که له ساوایه‌تییدا فێری بووه، ئاسانتر ڕێگایان پێده‌درێت، که به‌و فیلته‌ره‌دا تێپه‌ڕن.


به‌و پێیه‌ی، که له‌دوای حزبی شیوعیی عێراقییه‌وه، پارتی دیموکراتی کوردستان کۆنترین پارتی کوردییه، له‌دوای شۆڕشی ئه‌یلوولیشه‌وه تاکه پارته، که به‌ر گه‌وره‌ترین دژایه‌تیی که‌وتووه، به‌تایبه‌ت له‌دوای برایم ئه‌حمه‌د و گرۆکه‌یه‌وه، ئاوهاش نه‌وه له‌دوای نه‌وه به پرۆسه‌ی فێربوون، فێربوون ڕقیان له بنه‌ماڵه‌ی بارزانی بێت، ڕقیان له دیموکراته‌کان بێت، به‌بێ ئه‌‌وه‌ی خاوه‌نی ئارگومێنتێکی لۆگیکی بن. بروس لیپتۆن، گه‌وره زانای بیۆلۆگیی ده‌ڵێ، منداڵێک له له‌دایکبوونیه‌وه هه‌تاوه‌کوو ته‌مه‌نی شه‌ش ساڵی بده‌ره ده‌ست که‌نیسه، ئه‌وا هه‌موو ته‌مه‌نی له خزمه‌تی که‌نیسه‌دا ده‌بێت. ئه‌م پرۆسه‌یه زانستییانه ده‌سه‌لمێنرێت، چونکه پرۆسه‌یه‌کی نۆیرۆلۆگییه. تاک له له‌دایکبوونیه‌وه هه‌تا گه‌‌وره‌بوونی، به ئاگایی و نائاگایی گوێی له دژایه‌تیکردنی لایه‌نێک و گرۆیه‌ک و پارتێک بووه، گوێی له دژایه‌تیکردنی بنه‌ماڵه‌ی بارزانی و پارتی دیموکرات بووه، ئاسان نییه ده‌ستبه‌رداری ئه‌م ڕقه بێت. بەهادین نووری هاوشێوه‌ی برایم ئه‌حمه‌دییه‌کان ڕقیان له بنه‌ماڵه‌ی بارزانی و دیموکراته‌کان بووه. ڕقی برایم ئه‌حمه‌دییه‌کان وبەهادین نووری، ڕقێک بووه، که بناغه‌ی خۆی له‌سه‌ر بنه‌مای ئازادیی کوردستان و ڕۆشنبیریی داناوه، به‌ڵام له‌م دوو خاڵه‌دا هیچ کامێک له گرۆ و پارته کوردییه‌کان نه‌یانتوانیوه خاوه‌نی دژه ئارگومێنت بن به‌رامبه‌ر ئازادی و ڕۆشنبیری. له ئازادییدا، له مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستانه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، هیچ پارتێک هاوشێوه‌ی دیموکراته‌کان ئامانجیان جیابوونه‌وه نه‌بووه له عێراق، که قسه له‌سه‌ر ئازادیی کوردیش له باشووردا ده‌کرێت، مه‌به‌ست له جیابوونه‌وه‌یه له عێراق، چونکه ته‌نیا له جیابوونه‌وه‌دا ئازادی پراکتیزه ده‌کرێت. له ڕۆشنبیرییشدا هیچ تاک و سیاسییه‌کی تری ناو پارته‌کانی تر له تاک و سیاسییه‌کانی ناو بنه‌ماڵه‌ی بارزانی و پارتی دیموکرات ڕۆشنبیرتر نه‌بوون. ساده‌تریین نموونه، بریتییه له به‌راوردکردنی تاکه‌کانی بنه‌ماڵه‌ی بارزانی له‌گه‌ڵ تاکه‌کانی بنه‌ماڵه‌ی تاڵه‌بانی، بنه‌ماڵه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا، سه‌رکرده و سیاسییه‌کانی تری کوردستان. به‌راوردی ئاستی خوێنده‌وارییان بکه، ئه‌وسا ته‌ماشا بکه و بدۆزه‌ره‌وه، بزانه نه‌خوێنده‌واری له چ بنه‌ماڵه‌یه‌کدا باڵاده‌سته. به‌شێکی گه‌وره‌ی سیاسییه‌کان و ڕۆشنبیرانی کورد قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی بنه‌ماڵه و عه‌شایه‌ر ده‌که‌ن، که ناکرێت ڕێگا بدرێت ئه‌قڵیه‌تێکی عه‌شائیری، فه‌رمانڕه‌وایه‌تیی کوردستان بکات، به‌ڵام به‌شێکی تری گه‌وره‌ی سیاسیی و ڕۆشنبیره‌کانی کورد خه‌ڵکانی عه‌شائیریی نه‌بوون، به‌ڵکوو بۆرژوا بوون و خۆیان به خوێنده‌وار زانیوه، که‌چی زیانیان زیاتر بووه بۆ کورد وه‌ک له قازانج.


ده‌زگای (باس) له ڕۆژی 24.01.2019دا کورته ڤیدیۆیه‌کی چاوپێکه‌وتنیی مام جه‌لالی بڵاو کرده‌وه، که بێحورمه‌تییه‌کی گه‌وره نه‌ک به قازی محه‌ممه‌د ده‌کات، به‌ڵکوو بێحورمه‌تییه‌کی گه‌وره به بزووتنه‌وه‌ی ڕزگارییخوازی کورد ده‌کات. هه‌ر له‌م چاوپێکه‌وتنه‌دا، ناڕاسته‌وخۆ قسه له‌سه‌ر بنه‌ماڵه‌ی بارزانی ده‌کات و به ده‌سته‌ڵاتێکی عه‌شائیری ناویان ده‌بات، وه‌ک کۆیه‌ک بوونه‌وه‌ری پریمیتیڤ و نه‌خوێنده‌وار ده‌یان ناسێنێت، که بەسه‌ر کورددا سه‌پێنران، به‌ڵام هه‌موو ئه‌وانه‌ی، که خۆیان به خوێنده‌وار و ڕۆشنبیر زانیوه، تۆزقاڵه زه‌ڕڕه‌یه‌ک چییه نه‌یانتوانیوه ڕۆڵی خوێنده‌وار و ڕۆشنبیر ببینن، چونکه مرۆڤی خوێنده‌وار هه‌میشه بۆ چاره‌سه‌رێکی ئه‌قڵانی ده‌گه‌ڕێت، که له ڕێگایه‌وه کێشه‌کانی چاره‌سه‌ر بکات. واته هه‌میشه سه‌نته‌ری مۆڕاڵی له خه‌می ئه‌وه‌دایه، که کۆنترۆڵی هه‌سته زیانبه‌خشه‌کانی بکات و نه‌هێڵێت بگه‌ن به ده‌ستەڕاستی فرۆنتال لاپن و پراکتیزه بکرێن، به‌ڵام له‌وه‌ته‌ی مێژوو ده‌نووسرێته‌وه، ده‌بینین ئه‌وانه‌ی خۆیان به خوێنده‌وار و ڕۆشنبیر زانیوه شه‌ڕی ئه‌وانه‌یان کردووه، که به نه‌خوێنده‌وار و عه‌شائیر ناساندوویانن، له‌کاتێکدا خوێنده‌وار شه‌ڕ ناکات، به‌ڵکوو گفتوگۆ ده‌کات و له شه‌ڕ دوور ده‌که‌وێته‌وه.


ئه‌م پرۆسه‌ی بیرکردنه‌وه‌یه هه‌تا ئێستای به‌هادین نووری به‌رده‌وامه، که من پێم وایه، پێویسته ئه‌م نه‌وه‌ کۆنه به‌ر له ماڵئاواییکردنیان ده‌ستبه‌رداری گه‌یاندنی ڕق و کینه‌یان بن بۆ ئاینده، ده‌ستبه‌رداری ئه‌وه بن، که نه‌وه‌ی نوێش وه‌ک خۆیان به لاڕێدا نه‌به‌ن، چونکه ئه‌م نه‌وه‌یه شایسته‌ی ئاینده‌یه‌کی باشتره وه‌ک له‌وه‌ی، که ئێمه هه‌مانه و هه‌مان بووه. چه‌ندین جار له کۆمه‌ڵێک وتاری پێشوودا گوتوومه، ئێستاش دووباره‌ی ده‌که‌مه‌وه، که هێرشکردنه سه‌ر کوردستان پلانێکی حکوومه‌تی عێراق بوو، که لەمێژه بیری لێ کردبووەوه، ڕیفراندۆم ئارگۆمێنتێک بوو بۆ به‌غدا، که له ڕێگایه‌وه هێرش بکاته سه‌ر کوردستان، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ڕیفراندۆمیش نه‌کرایه، ئه‌وا عه‌بادی ئارگۆمێنتێکی تری ده‌دۆزییه‌وه بۆ هێرشکردنه سه‌ر کوردستان. ناوچه دابڕاوه‌کان، که ئازاد کران و دیسان بوونه‌وه به ناوچه‌ی دابڕاو، به ته‌نیا ئامانجی عه‌بادی نه‌بوو، به‌ڵکوو ئامانجی عه‌بادی داگیرکردنی ته‌واوی کوردستان بوو، به‌ڵام له شه‌ڕی پردێدا کۆتایی به خه‌ونه‌که‌ی هێنرا.


له ته‌مه‌نی چوارده ساڵییمه‌وه ئاشنای ناوی به‌هادین نوورییم، چه‌ندین جار له حاجی ئۆمه‌ران و چه‌ند گوندێکی تر به‌هادین نوورییم بینیوه، ته‌نانه‌ت ئه‌و کاته‌شی، که ڕاپێچی لێپرسینه‌وه کرا له‌لایه‌ن حزبی شیوعییه‌وه له‌سه‌ر بیری کوردستانی. من پێم وایه، که به‌هادین نووری به تۆزقاڵ چییه نه‌گۆڕاوه، به‌ڵام ته‌ماشای ئه‌وانه بکه، که ئه‌م به خه‌ڵکانی عه‌شائیر و نه‌خوێنده‌وار ناویان ده‌بات، ته‌ماشای گه‌شه‌ی هۆشیاری و ده‌روونیی ئه‌وان بکه و ته‌ماشای گه‌شه‌ی هۆشیاری و ده‌روونیی به‌هادین نوورییش بکه، ئاخۆ کامیان سوودمه‌ندترن بۆ ئاینده‌ی کورد. ئامانجی هه‌موو تاکێکی کوردیش پێویسته ئاینده بێت، چونکه ئازادیی ڕاسته‌قینه‌ی ئێمه له ئاینده‌یه‌کدایه، که پێویسته هه‌موومان پێکه‌وه کاری بۆ بکه‌ین.


جێگای مخابنه که سیاسی و ڕۆشنبیرانی کورد هاوشێوه‌ی دوژمنان و به‌غدا هێرشی سه‌ر کوردستان ده‌به‌ستنه‌وه به ڕیفراندۆمه‌وه، ڕیفراندۆم تاوانبار ده‌کرێت به هێرشکردنه سه‌ر کوردستان، نه‌ک دوژمن تاوانبار بکرێت به هێرشکردنه سه‌ر کوردستان. بارزانی تاوانبار ده‌کرێت به هێرشکردنه سه‌ر کوردستان نه‌ک دوژمنان، چونکه حکوومه‌تی عێراق دوژمنی کورده نه‌ک دۆستی، ئه‌م هێرشه‌ش به ته‌نیا حکوومه‌تی عێراق نه‌‌یکرد، به‌ڵکوو ده‌ستی ڕژێمی تورکیا و ئێرانیشی تێدابوو.


به‌ده‌ر له هاوهه‌ستی، دیارده‌یه‌کی تریش هه‌یه که تاک له کۆمه‌ڵگای کوردییدا بەده‌ستییه‌وه ده‌ناڵێنێت، ئه‌ویش له زانستی ده‌روونناسییدا ناو ده‌نرێت (زنجیری لۆیالیتێت). لۆیالیتێت به واتای دڵسۆزی بۆ به‌ڵێنێک، بۆ یاسایه‌ک، بۆ دابونه‌ریتێک، بۆ خێزانێک ...هتد. له‌م زنجیری لۆیالیتێته‌دا نه‌وه‌کان له نائاگاییدا هه‌مان ئازار و خه‌می دایک و باوک و ته‌نانه‌ت ئازار و خه‌می سێ نه‌وه‌ی پێش خۆیانیان هه‌یه، که هی ئه‌وان نییه و نه‌بووه. هه‌موو ئه‌وانه‌ی، که پێشتر نیگه‌ران بوون به ڕووداوێک، ئازار و خه‌میان خواردووه به ڕووداوێک، نه‌وه له‌دوای نه‌وه‌ ده‌گوێزرێته‌وه بۆ ئاینده. بۆ نموونه، باپیرێک له هه‌ڕه‌تی گه‌نجیی خۆیدا، به‌شداریی شۆڕشی کردووه و دواتر نیگه‌ران بووه له نه‌گه‌یشتنی به ژیانێک له ئازادییدا، ئه‌مه‌ش به‌هۆی ناته‌بایی کورد خۆیه‌وه. باوکێک به هه‌مان ڕێگادا تێده‌په‌ڕێت و ئه‌ویش نیگه‌ران ده‌بێت، کوڕێک هه‌مان شێوه و ئه‌ویش نیگه‌ران ده‌بێت. ئه‌م نیگه‌رانییانه له ئاینده‌دا ئه‌گه‌ر نه‌وه‌کانی ئاینده‌ سیاسه‌تیش نه‌که‌ن، که‌چی ڕۆژێک دادێت گیرۆده‌ی نه‌خۆشیی دێپرێسیۆن ده‌بن (نه‌خۆشیی خه‌م). من یه‌کێکم له‌و نه‌وانه‌ی، که خاوه‌نی ئه‌م زنجیری لۆیالیتێته‌م، هاتنم بۆ ئه‌وروپا ده‌رئه‌نجامی نه‌گه‌یشتن بووه به‌و ئازادییه‌ی، که باب و باپیرانم له هه‌ڕه‌تی گه‌نجیی خۆیاندا خه‌ونیان پێوه بینیوه، خۆیشم له هه‌ڕه‌تی گه‌نجییمدا دووباره خاوه‌نی تێکۆشان بووم بۆ ئه‌م ئازادییه و پاشان وه‌ک باب و باپیرانم نیگه‌ران بووم. ئه‌گه‌ر بێتو ده‌ستبه‌رداری ڕق و کینه نه‌بین، ئه‌وا بۆ سه‌دان ساڵی تریش ده‌بینه هۆی درێژکردنه‌وه‌ی ئه‌م زنجیری لۆیالیتێته. من زیاد له چل ساڵم ویست هه‌تاوه‌کوو ده‌ستبه‌رداری ئه‌و هه‌موو هاوهه‌ستییه کولتوورییه‌ بم، که له زیان زیاتر هیچ سوودێک ناخاته‌وه، به‌ڵام چل ساڵی ئاینده‌شم ئاماده ده‌که‌م بۆ ئه‌وه‌ی هاوهه‌ستییه‌کی نوێ بۆ خۆشویستنی یه‌کتری به‌رهه‌م بهێنم، چل ساڵی ئاینده‌م ته‌رخان ده‌که‌م بۆ شکاندنی زنجیری لۆیالیتێتی نه‌وه‌کان. چونکه نه‌وه‌کانی ئاینده، پێویسته نه‌وه‌یه‌ک بن، که سه‌رقاڵی ژیان بن، نه‌ک له خه‌می ئازادییدا بن.


جێگای مخابنه، که خه‌ڵکانێک چل ڕۆژی ته‌مه‌نیان ماوه، که‌چی دوا چل ڕۆژی ته‌مه‌نیان له بڵاوکردنه‌وه‌ی نه‌خۆشیی ڕقدا خه‌رج ده‌که‌ن. ئه‌م ڕقه بۆ خه‌ڵکانێک وه‌ک دیامانتی لێ هاتووه (ئه‌ڵماس) ڕه‌ق و نه‌گۆڕ و دره‌وشاو، هه‌روه‌کوو له وتاره‌که‌ی به‌هادین نوورییدا ده‌بینرێت. به‌هادین نووری بنه‌ماڵه‌ی بارزانی تاوانبار ده‌کات به هه‌ڵگیرساندنی هه‌موو شه‌ڕێک، که تووشی کورد بووه، وه‌ک ئه‌وه‌ی مافی کورد له پاکه‌تێکی پێچراوه‌دا له به‌غدا ئاماده کرابێت و کورد پێویست بووه، که ته‌نیا بچێت پاکه‌ته‌که‌ی بهێنێت. دووباره قسه له‌سه‌ر ئه‌قڵی خێڵ ده‌کات، ئه‌مه‌ش وه‌ک هێمایه‌ک بۆ پریمیتیڤبوونی ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی بارزانی. من پێم وایه هه‌ر له شۆڕشی شێخ مه‌حمووده‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، که ورده بۆرژوا و گه‌وره بۆرژوای کورد، که من لێره‌دا مه‌به‌ستم له‌و سیاسی و ڕۆشنبیرانه‌یه، که خۆیان به خوێنده‌واری باڵا زانیوه و بنه‌ماڵه‌ی بارزانییش به عەشایری، گه‌وره‌ترین بوونه‌وه‌ری زیانبه‌خش بوون به دۆزی کورد. ته‌ماشای ڤیدیۆکه‌ی مام جه‌لال بکه‌ن وه‌ک یه‌کێک له‌و بۆرژوایانه‌ی کورد، ته‌ماشای چه‌ند ڤیدیۆیه‌کی تری نه‌وشیروان مسته‌فا بکه‌ن، وه‌ک یه‌کێک له‌و بۆرژوایانه‌ی کورد، ته‌ماشای وتاره‌که‌ی به‌هادین نووری بکه‌ن وه‌ک یه‌کێک له‌و بۆرژوایانه‌ی کورد. ئه‌م بۆرژوایانه له حزبی شیوعیی عێراقییه‌وه هه‌تاوه‌کوو کۆمه‌ڵه‌ی ڕه‌نجده‌رانی کوردستان و یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستانی ئێستا، نه باوه‌ڕیان به‌و ئیدیۆلۆگییه بووه، که دوای که‌وتوون، نه ڕێزیشیان له‌و ئه‌ندامانه‌یان گرتووه، که دوای ئیدیۆلۆگییه‌که‌یان که‌وتوون. لێ به‌ڵێ بنه‌ماڵه‌ی بارزانی دوای دیموکراتییه‌ت که‌وتوون، پارتی دیموکرات ڕۆژێک له ڕۆژان نه‌یگوتووه ئێمه دیموکرات نین، بارزانی هیچ کاتێک نه‌یگوتووه، که من له ژیانمدا دیموکرات نه‌بووم، به‌ڵام گه‌وره سیاسییه‌کانی یه‌کێتی ده‌یانگوت، که ئه‌وان له ژیانیاندا مارکسیی نه‌بوون‌. پارادۆکس لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئه‌وه‌ی ناوی ده‌نێن (ئه‌قڵی خێڵ)، دیموکراتتره وه‌ک له‌وه‌ی ناوی ده‌نێن ڕۆشنبیرانی کورد.


دواجار دوو جۆر مرۆڤ هه‌یه، که دیل ده‌کرێن. مرۆڤی یه‌که‌میان له زستانێکی سه‌خت و سارددا ده‌یخه‌نه ماڵێکه‌وه و ڕۆژانه کۆمه‌ڵێک داری ده‌ده‌نێ بۆ زۆپاکه‌ی هه‌تا ماڵه‌که‌ی گه‌رم بکات و سه‌رمای نه‌بێت. ئه‌م مرۆڤه هه‌موو ته‌مه‌نی له‌و زیندانه‌دا ده‌باته سه‌ر. مرۆڤی دووه‌میشیان ماڵه‌که‌ی پێده‌سووتێنێت و خۆی ڕزگار ده‌کات. ئێستا تۆ کێیت؟ ئه‌و دیله‌یت، که هه‌تا هه‌تایه به بودجه‌ی به‌غداوە ده‌ژیت، یان ئه‌و دیله‌یت، که بۆ گه‌یشتن به ئازادی گڕ له کوردستان به‌ر ده‌ده‌یت؟