کاریگه‌ریی ئاو له‌سه‌ر کاراکتەری تاک

بۆ من، ئه‌وه‌ی له فه‌ڕه‌نسا ڕوو ده‌دات، بێجگه له نه‌بوونی ئه‌قڵ هیچ شتێکی تر نییه، بێجگه له زاڵده‌ستیی توندوتیژی هیچی تر نییه

حکوومه‌ت و خۆپیشاندان دوو یه‌که‌ی یه‌ک ئێلێمێنتن، هیچیان بێ ئه‌وی تریان بوونی نابێت. به گشتی، له جیهاندا خۆپیشاندان هه‌میشه خاوه‌نی نه‌ریتێکی توندوتیژه، ده‌گمه‌ن ڕوو ده‌دات، که له وڵاتێکدا خۆپیشاندان که‌مترین توندوتیژیی لێ بکه‌وێته‌وه. یه‌که‌م ئه‌و بوونه‌وه‌رانه‌ی، که پراکتیزه‌ی خۆپیشاندان ده‌که‌ن و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش، که ڕووبه‌ڕووی خۆپیشاندان ده‌بێته‌وه، کاریگه‌ریی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ڕه‌وش و ئه‌نجامه‌کانی خۆپیشاندان ده‌بێت. لەمیانه‌ی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی رابردوودا، خۆپیشاندانی که‌رتی ته‌ندروستی له هاوینی ساڵی 2018دا له دانمارک، مۆدێرنترین و دیموکراسیترین خۆپیشاندان بوو له‌لای من، که من بەدرێژایی ژیانم بینیبێتم. ئه‌م خۆپیشاندانه چه‌ند مانگێکی خایاند، کارمه‌ندان داوای زیادکردنی مووچه‌یان ده‌کرد. له‌دوای چه‌ند مانگ خۆپیشاندان، داواکه‌یان جێبه‌جێ کرا. ئه‌م خۆپیشاندانانه هێنده دیموکرات بوون، که مرۆڤ ئه‌گه‌ر کارمه‌ندی که‌رتی ته‌ندروستییش نه‌بووبێت، حه‌زی ده‌کرد بچێت له‌گه‌ڵیاندا به‌شدار بێت، چونکه ئه‌م خۆپیشاندانانه پڕ قاقای پێکه‌نین، پڕ موسیک، پڕ خۆشی و پڕ قسه‌ی لۆگیک و جوان بوون. کارمه‌ندان له‌دوای حه‌وت هه‌شت سەعات کار، ئاماده‌ بوون بچن به‌شداریی خۆپیشاندان بکه‌ن، چونکه شوێنی خۆپیشاندان بۆ ئه‌وان شوێنێکی پڕ خۆشی بوو.


له هه‌ندێک شوێنی تر، خۆپیشاندان پڕی توندوتیژییه، چ له‌لایه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه و چ له‌لایه‌ن ده‌زگای پۆلیسه‌وه، ئاکتوێلترین نموونه خۆپیشاندانه‌کانی فه‌ڕه‌نسان، خۆپیشاندانی هێله‌ک زه‌رده‌کان. به‌شێک له میدیای کوردی و نووسه‌ری کورد، ئه‌م خۆپیشاندانانه‌ی فه‌ڕه‌نسا به تێکۆشان و ئازایه‌تی و شۆڕش پێناس ده‌که‌ن، وه‌ک هاندانێک، که هاووڵاتییانی کوردیش چاویان لێ بکه‌ن. بۆ من، ئه‌وه‌ی له فه‌ڕه‌نسا ڕوو ده‌دات، بێجگه له نه‌بوونی ئه‌قڵ هیچ شتێکی تر نییه، بێجگه له زاڵده‌ستیی توندوتیژیی هیچی تر نییه، ئه‌وه‌شی سیمپاتیی بۆ ئه‌و جۆره خۆپیشاندانانه هه‌یه، بوونه‌وه‌رێکی توندوتیژه. فه‌‌ڕه‌نسا نه ئێرانه و نه تورکیا و نه عێراق، به‌ڵکوو وڵاتی ئه‌قڵه، هه‌ر بۆیه به ئه‌قڵ پێویسته وه‌ڵامی هه‌موو پێشنیار و بڕیار و یاسایه‌ک بدرێته‌وه. له دانمارک کارمه‌ندانی ته‌ندروستی، که کاریان ڕزگارکردنی ژیانی مرۆڤه، خاوه‌نی که‌مترین مووچه‌ بوون، حکوومه‌ت هه‌تا ده‌هات مووچه‌ی که‌متریش ده‌کردنه‌وه، به‌ڵام که‌سیان وه‌ک هێله‌ک زه‌رده‌کان ده‌ستیان به کاولکردنی وڵات نه‌کرد. خۆپیشاندانێکی هێمنانه و ئاقڵانه‌یان کرد و داواکه‌شیان جێبه‌جێ کرا.


گوێزانه‌‌وه‌ی مۆدێلی خۆپیشاندانی کارمه‌ندانی که‌رتی ته‌ندروستیی دانمارک بۆ کوردستان، یه‌کێک ده‌بێت له مۆدێرنترین و پێویستترین هه‌نگاوه‌کانی دیموکراسی له کوردستاندا. بۆیه به‌پێچه‌وانه‌ی به‌شێک له نووسه‌ران و میدیای کوردییه‌وه ده‌ڵێم، نه‌خێر بۆ مۆدێلی هێله‌ک زه‌رده‌کان و به‌ڵێ بۆ مۆدێلی که‌رتی ته‌ندروستیی دانمارک. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ بۆچی کارمه‌ندانی که‌رتی ته‌ندروستیی وڵاتی دانمارک به‌و شێوه هێمنه مامه‌ڵه ده‌که‌ن و ده‌په‌یڤن؟ وه‌ڵام، چونکه کارمه‌ندان خه‌ڵکانی نۆیڕۆتیک نین، چونکه به‌شێکی گه‌وره‌ی کارمه‌ندان ژنن.


مرۆڤی نۆیرۆتیک، مرۆڤێکی شێواوه و هه‌میشه خاوه‌نی شترێس و ترسه، خاوه‌نی گفتوگۆیه‌کی بڵند و توندوتیژه، خاوه‌نی کاردانه‌وه‌یه‌کی توندوتیژه. به‌گشتی له ‌سه‌رانسه‌ری جیهاندا، وڵاته سکانده‌ناڤییه‌کان خاوه‌نی که‌مترین مرۆڤی نۆیڕۆتیکن، ئه‌مه‌ش کاردانه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر ژیانی تاک و کۆی ئه‌و وڵاتانه هه‌یه له کۆمه‌ڵگاکانیاندا. هۆکار زۆرن بۆ نۆیڕۆتیکبوونی تاک. ژیانی پێشینه‌ی منداڵی و ئه‌و ژینگه‌یه‌ی که تێیدا ده‌ژین فاکتۆرێکی گه‌وره‌ن له‌سه‌ر لێکه‌وتنه‌وه‌ی کاراکتەری تاک، به‌ڵام نوێتریین توێژینه‌وه زانستییه‌کان ده‌یسه‌لمێنن، که ئاو ڕۆڵێکی زۆر له‌وه‌ گه‌وره‌تری هه‌یه له‌سه‌ر ژیانی تاک و کۆ، وه‌ک له‌وه‌ی که هه‌تا ئێستا چ درکی پێ کراوه و چ به هه‌ندیش وه‌رگیراوه.


به‌ڵام ئاو چ په‌یوه‌ندیی به خۆپیشاندانه‌وه هه‌یه؟ وه‌ڵام ئاو کاریگه‌رێتییه‌کی گه‌وره‌ی له ژیانی تاک و کۆدا هه‌یه. ئاو زیاد له سه‌دا شه‌ستی له‌شی مرۆڤ به‌رهه‌م دێنێت، ئاو بڕیار له‌سه‌ر چۆنیه‌تی و چۆنایه‌تیی ژیانی تاک ده‌دات. ئیمڕۆ زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو هه‌ڵگری هه‌موو ده‌نگ و ڕه‌نگ و ڕوودانێکه له گه‌ردووندا. واته گه‌ردێکی بچکۆلانه‌ی ئاو توانای هه‌ڵگرتنی کۆمه‌ڵێک ده‌نگ و ڕه‌نگ و ڕووداوی هه‌یه. کاتێک زانست هه‌تا ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر تۆمارکردنی ڕووداوه‌کان له مێشکدا کردووه، ئه‌وا ئیمڕۆ زانست قسه له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌کات، که ئه‌وه ئاوه زانیارییه‌کان له سێله‌کانی مێشکدا تۆمار ده‌کات. ئاو له هه‌موو به‌شێک و ئۆرگانێکی جه‌سته‌دا بوونی هه‌یه، له سێله‌کانه‌وه هه‌تاوه‌کوو گۆشت و ئێسقان. هه‌موو بێحورمه‌تییه‌ک بەرامبەر به ئاو، له‌پێش هه‌موو شتێکه‌وه بێحورمه‌تییه بەرامبەر به خود، بێحورمه‌تییه بەرامبەر به ژیان. هه‌موو بێحورمه‌تییه‌ک بەرامبەر به تاک و کۆ له مرۆڤدا تۆمار ده‌بێت، له ئاوی له‌شی مرۆڤدا تۆمار ده‌بێت، ئه‌م بێحورمه‌تییه ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێنێت، که به‌هۆیه‌وه تاک و کۆ به پرۆسه‌یه‌کی نۆیڕۆتیکدا تێده‌په‌ڕن، که به‌هۆیه‌وه تاک ئاگره‌سیڤ ده‌کات، تووڕه‌ی ده‌کات، توندوتیژی ده‌کات. له‌و شوێنه‌دا، که توندوتیژی و گفتوگۆی ناشیرین و بێحورمه‌تی بەرامبەر به یه‌کتری هه‌یه، له‌و شوێنه‌دا ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێت، کاتێک تاک و کۆ ئاوی ئه‌و شوێنه ده‌خۆنه‌وه، تینووێتییان ده‌شکێت، به‌ڵام زیانێکی گه‌وره به کاراکتەریان ده‌گه‌یه‌نن، چونکه له ڕێگای ئه‌و ئه‌تمۆسفێره توندوتیژه‌وه، چ ئاوی له‌شی خۆیان ده‌شێوێت و چ ئه‌و ئاوه‌شی له‌و شوێنه‌دا بوونی هه‌یه، کاتێک ده‌یخۆنه‌وه زیاتر ده‌شێوێن، وه‌ک له‌وه‌ی چاوه‌ڕوان ده‌کرێت.


پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که چۆن بتوانین شه‌ش ملیۆن هاووڵاتیی کورد له باشووری کوردستاندا فێر بکه‌ین، که به گفتوگۆی باش مامه‌ڵه‌ی یه‌کتر بکه‌ن، هه‌تاوه‌کوو ستراکتووری مۆله‌کولی ئاوی له‌شیان نه‌شێوێنن؟ چۆن بتوانین شه‌ش ملیۆن هاووڵاتی فێری گفتوگۆی باش بکه‌ین، فێری گفتوگۆی بێ توندوتیژی بکه‌ین؟ وه‌ڵام، میدیا ڕۆڵێکی گه‌وره له‌م پرۆسه‌یه‌دا ده‌بینێت، به نه‌هێشتنی وتاری توندوتیژ، به گفتوگۆی باش و وزه‌به‌خش، به فیلمی وزهبه‌خش، به وتار و چاوپێکه‌وتنی وزهبه‌خش، به موسیکی وزهبه‌خش، به یۆگا، به مێدیتاسیۆن، به هیپنۆزه.


ئاو به‌شێکی گه‌وره‌ و سه‌ره‌کیی هه‌موو شتێکه له ژیاندا، به‌تایبه‌ت له خواردن و خواردنه‌وه‌کاندا. له ڕێگای چۆنیه‌تی و چۆنایه‌تیی دروستکردنی خواردنه‌کانه‌وه، دروستکردنی خواردنه‌وه‌کانه‌وه، ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌گۆڕدرێت. گۆڕینێکی شێواو و نێگه‌تیڤ ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی بیرکردنه‌وه‌ی نێگه‌تیڤ و مامه‌ڵه و کاردانه‌وه‌ی نێگه‌تیڤ. له گه‌ردووندا ئاو خاوه‌نی ستراکتوورێکی مۆله‌کولی پێرفێکت و ته‌ندروسته، خاوه‌نی ئه‌نه‌رگییه، ئه‌وه‌ی ده‌یشێوێنێت، مرۆڤه. ئاو ئه‌نه‌رگیی ده‌به‌خشێت نه‌ک به ته‌نها تینوێتیی بشکێنێت. مرۆڤ له ڕێگای دابه‌شکردنی ئاوه‌وه له ڕێگای بۆڕییه‌وه به‌سه‌ر ماڵاندا، له ڕێگای خاوێنکردنه‌وه‌ی له‌ناو چه‌نده‌ها ده‌زگای گه‌وره و زه‌به‌لاح و پڕ کلۆردا مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێنێت، له ئاوێکی خاوه‌ن ستراکتووره‌‌وه ده‌یگۆڕێت بۆ ئاوێکی تر، که ناوی ده‌نێن، ئاوی خاوێن، ئاوی خواردنه‌وه. ئاوی خاوه‌ن ستراکتوور، ئاوێکی خاوه‌ن ئه‌نه‌رگییه، ئاوی ماڵان ئاوێکی ته‌نها خاوێنه، ئاوێکه بێ ئه‌نه‌رگی. هه‌ر بۆیه له‌ کاتی خواردنه‌وه‌یدا، بێجگه له شکاندنی تینووێتییمان هیچ ئه‌نه‌رگییه‌کمان پێ نابه‌خشێت. ئیمڕۆ زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو به‌شێکی سه‌ره‌کیی به‌نزین و نه‌وت و گازۆیله، ئه‌گه‌ر بێتو ئاو له‌م مۆله‌کولانه ده‌ربهێنرێت، ئه‌وا چیتر ناسووتێن. (تێبینی، من چه‌ند جۆرێک باڵنده‌م هه‌یه له ماڵه‌وه، چه‌ندین جار، ئاوی بارانم کۆ کردووەته‌وه، له قاپێکدا ئاوی ماڵه‌وه‌م داناوه و له قاپێکیشدا ئاوی باران. باڵنده‌کان هێنده‌ی مه‌یلیان بۆ ئاوی بارانه، مه‌یلیان بۆ ئاوی ماڵه‌وه، واته ئاوی به‌لووعه نییه).


ئه‌م ئاوه له جیهاندا به چه‌ندین ڕێگادا تێده‌په‌ڕێت و بێحورمه‌تیی پێده‌کرێت، بۆ نموونه، له کوردستاندا هاووڵاتییان تووڕه‌ن له نه‌بوونی ئاو، تووڕه‌ن له که‌می و خراپیی خزمه‌تگوزاری. هه‌موو ئه‌م بیرکردنه‌وانه له هه‌موو گه‌ردێکی ئاوی کوردستاندا، که مرۆڤی له ده‌وره تۆمار ده‌کرێت. ئه‌م ئاوه ده‌کرێت به خواردنه‌وه، بۆ خواردنه‌وه به‌کار دێت، بۆ چێشتلێنان به‌کار دێت و له ڕێگای خواردن و خواردنه‌وه‌وه دێته له‌شمانه‌وه و ته‌واوی ستراکتوری مۆله‌کولی ئاوی له‌شمان ده‌گۆڕێت. به‌م شێوه‌یه، ئه‌وه‌ی ئاو تۆماری کردووه، ده‌بێت به به‌شێک له بیرکردنه‌وه‌مان، کاتێک له گردبوونه‌وه‌ و خۆپیشاندانێکدا له‌گه‌ڵ خه‌ڵکانی تردا به‌ره‌و ڕووی یه‌کتر ده‌بینه‌وه، بیرکردنه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا له ڕێگای نۆیڕۆنه ئاوێنه‌ییه‌کانی مێشکمانه‌وه له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا ده‌گۆڕینه‌وه، به‌بێ ئه‌وه‌ی پێویست بکات له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا قسه‌ بکه‌ین. تێکچوونی ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو کاریگه‌رێتییه‌کی ڕاسته‌وخۆی له‌سه‌ر ته‌واوی سێله‌کانی مێشکمان هه‌یه، مێشکیشمان به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ده‌کات، که سێله‌کان داوای ده‌که‌ن.


به‌ڵام بۆچی هه‌موو که‌س توندوتیژ نییه، له‌کاتێکدا هه‌موومان له هه‌مان ئاوی کوردستان ده‌خۆینه‌وه، یاخود ئه‌و ئاوانه ده‌خۆینه‌وه، که له بتڵی بچووک و گه‌وره‌ی پلاستیکدا له بازاڕه‌کاندا ده‌فرۆشرێن. ئه‌م ئاوانه له ئێرانه‌وه دێن، له تورکیاوه دێن و کوردستانیش پڕ ده‌که‌ن له زبڵی پلاستیک. وه‌ڵام، چونکه وێڕای ئه‌وه‌ی ستراکتووری مۆله‌کولی ئاوێک شێوێنرابێت، به‌ڵام مرۆڤ به بیرکردنه‌وه‌ی باش و ته‌ندروست ده‌توانێت ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو بگۆڕێت و شێواندنه‌که‌ی چاک بکاته‌وه. بۆچی؟ چونکه ئاو هه‌موو بیرکردنه‌وه‌یه‌ک تۆمار ده‌کات. ئاو پێویستی به‌وه نییه، که تۆ قسه بکه‌یت یاخود بجووڵێیت، به‌ڵکوو ته‌نها ئه‌وه‌ی به‌سه، که تۆ بیر بکه‌یته‌وه، که تۆ خاوه‌نی هه‌ستێک بیت. هه‌ر بۆیه ئه‌وانه‌ی خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌ی پۆزه‌تیڤ و باشن، هه‌میشه ئه‌و خواردنه‌شی، که ده‌یخۆن سوودیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت، ئه‌و ئاوه‌ی که ده‌یخۆنه‌وه سوودیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت. ئه‌وانه‌شی به‌رده‌وام تووڕه‌ن و خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌ی نێگه‌تیڤن، ئه‌گه‌ر خواردنی ته‌ندروستیش بخۆن و ئاوی ستراکتووری باشیش بخۆنه‌وه، ئه‌وا زیانیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت، چونکه بیرکردنه‌وه‌یان له‌پێش خواردن و خواردنه‌وه‌دا ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو له خواردن و خواردنه‌وه‌کاندا ده‌شێوێنن.


له ڕۆمانی (خه‌نده‌ی به‌رد)دا تیشکم خستووەته سه‌ر تێڕوانینی فیلۆسۆفێکی چینیی (لائۆتسه)، که نزیکه‌ی پێنج هه‌زار ساڵ پێش ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر گرنگیی و هێزی ئاو کردووه. لائۆتسه ده‌ڵێ، هیچ شتێک له‌م دونیایه‌دا به‌قه‌د ئاو نه‌رم و بێهێز نییه، که‌چی هیچ شتێکی ڕه‌قی تر نییه، که بتوانێت جێگای ئاو بگرێته‌وه. بێهێزه‌که به‌سه‌ر به‌هێزه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت، نه‌رمه‌که به‌سه‌ر ڕه‌قه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت، که‌چی هیچ که‌سێک له دونیادا به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ناکات.


زۆر جار ده‌بینین گیایه‌ک، گوڵێک له کۆنکرێتێکه‌وه، له‌سه‌ر به‌ردێکه‌وه، له‌ ناوه‌ڕاستی جاده‌یه‌کی قیرتاوکراودا سه‌ر ده‌ردێنێت. هۆکاره‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هێزی ئاو، که لائۆتسه پێنج هه‌زار ساڵ پێش ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر کردووه. له تۆوه‌که‌دا ئاو چ نه‌رمه و چ بێهێزه، به‌رده‌که یان قیره‌که چ ڕه‌قه و چ به‌هێزه، که‌چی ئاوه بێهێز و نه‌رمه‌که به‌سه‌ر به‌رده ڕه‌قه‌که‌دا، به‌سه‌ر قیره ڕه‌قه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت و گوڵه‌که ڕێگای بۆ ده‌کرێته‌‌وه و چرۆ ده‌کات. لائۆتسه ئامۆژگارییمان ده‌کات و ده‌ڵێ، که‌چی هیچ که‌س له دونیادا به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ناکات.


لائۆتسه ئامۆژگارییمان ده‌کات، که سوود له هێزی ئاو وه‌ربگرین. که دڵۆپێک ئاو بتوانێت جاده‌یه‌کی قیر بقڵیشێنێت، ده‌بێت په‌رداخێک ئاو بتوانێت چ بکات، ده‌بێت له سه‌دا شه‌ستی ئاوی له‌شمان بتوانێت چ بکات؟ ئێمۆتۆ مازارو (Emoto Masaru) زانای یابانیی به زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو ستراکتووری مۆلوکولی ده‌گۆڕێت، بۆ نموونه، له ڕێگای بیرکردنه‌وه و گفتوگۆی مرۆڤه‌وه، له ڕێگای ئه‌‌و ژینگه‌یه‌وه، که تێیدایه، له ڕێگای موسیکه‌وه. ئێمۆتۆ مازارو تاقیکردنه‌وه له‌سه‌ر چه‌ندین جۆری موسیک و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئاودا ده‌کات و پاشان ئاوه‌کان ده‌به‌ستێنێت، ده‌رئه‌نجام، هه‌ر ئاوه و خاوه‌نی ستراکتوورێکی تره، پابه‌ند به‌وه‌ی، که ئاوه‌که گوێی له مۆزارت گرتووه یان بێتهۆڤن، که‌سێک خۆشه‌ویستیی پیشان داوه یان ڕق. پاشان سێ په‌رداخ ئاو دێنێت، هه‌ریه‌که‌یان که‌مێک برنجی تێ ده‌کات و بۆ ماوه‌ی یه‌ک مانگ ڕۆژانه به هه‌ر په‌رداخ ئاوه و شتێک ده‌ڵێت. به یه‌که‌میان ده‌ڵێ، سوپاس، به دووه‌میان ده‌ڵێ، تۆ بێ ئه‌قڵیت، سێیه‌میشیان ئیگنۆڕ ده‌کات و نه‌ ڕووی تێ ده‌کات و نه قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌کات. پاش مانگێک په‌رداخی یه‌که‌م، که سوپاس کراوه، ده‌بێته خاوه‌نی بۆن و به‌رامه‌یه‌کی خۆش و ڕه‌نگێکی جوان. په‌رداخی دووه‌م، که پێی گوتراوه بێ ئه‌قڵ، قه‌وزه‌ی گرتووه و بۆگه‌نی دێت. په‌رداخی سێیه‌م، که ئیگنۆڕ کراوه و ڕووی تێ نه‌کراوه ڕه‌ش بووه و بۆگه‌نی زۆر له بۆگه‌نی په‌رداخی دووه‌م ناخۆشتره. ئه‌م ئێکسپه‌ریمێنته‌ی مازارو پێمان ده‌ڵێت، که به باش مامه‌ڵه‌کردنی یه‌کتری ژیانمان پۆزه‌تیڤ ده‌کات، به خراپ مامه‌ڵه‌کردنی یه‌کتری، ژیانمان بۆگه‌ن ده‌کات، ئینگۆڕکردنی یه‌کتری و نه‌خوێندنه‌وه‌ی یه‌کتری تووشی کاره‌ساتمان ده‌کات. مازارو ئه‌م تیۆرییه پێشنیار ده‌کات بۆ که‌رتی پێداگۆگی و په‌روه‌رده‌ی منداڵان، که به خۆشه‌ویستی و گفتوگۆی باش منداڵ په‌روه‌رده بکرێت، هه‌تا له ئاینده‌دا ژیانێکی باش و پۆزه‌تیڤی هه‌بێت.


هه‌ستی نێگه‌تیڤ کاریگه‌ری له‌سه‌ر ئاوی له‌ش هه‌یه و ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی توندوتیژی. ئه‌وانه‌ی له خۆپیشاندانه‌کاندا توندوتیژیین، هه‌موو ئه‌وانه‌ن، که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن، ئه‌وانه‌ی له یاریگاکاندا توندوتیژین له‌دوای ته‌واوبوونی تۆپانێیه‌ک، ئه‌وانه‌ن، که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن. ئه‌و سیاسییانه‌ی، که به‌رده‌وام توندوتیژین، ئه‌وانه‌ن که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن ...هتد.


مازارو پێمان ده‌ڵێ، که پێویست ناکات، که‌سێک پێمان بڵێت بێ ئه‌قڵ، که‌سێک ئیگنۆڕمان بکات، به‌ڵکوو ئه‌وه‌مان به‌سه، که خۆمان بیر له خۆمان ده‌که‌ینه‌وه، که خۆمان خاوه‌نی هه‌ستێکی نێگه‌تیڤ بین بۆ خۆمان، به‌م شێوه‌یه به شێوه‌ی په‌رداخی سێیه‌م ڕه‌ش داده‌گه‌ڕێین و ناخۆشترین بۆگه‌نمان لێ دێت. ده‌رئه‌نجام توندوتیژی و شه‌ڕ و ئاژاوه‌مان لێ ده‌که‌وێته‌وه، کوشتن و غه‌در و له‌ناوبردنمان لێ ده‌که‌وێته‌وه، شازده‌ی ئۆکتۆبه‌رمان لێ ده‌که‌وێته‌وه، یاخود خۆکوشتن و کوشتنی خوشک و برا و دایک و باوک و ژن و منداڵ و مێرد و منداڵ ...هتد.


سوپاسی هه‌موو قومێک ئاو بکه، که ده‌یخۆیته‌وه، سوپاسی هه‌موو خواردنێک بکه، که ده‌یخۆیت، خاوه‌نی هه‌ستێکی پۆزه‌تیڤ و بیرکردنه‌وه‌یه‌کی پۆزه‌تیڤ به بەرامبەر به خۆت و بەرامبەر به هه‌موو که‌س و بەرامبەر به هه‌موو شت، چونکه بڕیار له‌سه‌ر چاره‌نووسی خۆت ده‌ده‌یت. ڕیالیتێت به‌رهه‌می خۆته نه‌ک هی بەرامبەر، ڕیالیتێتی نیشتمانێک به‌رهه‌می کۆبیرکردنه‌وه و هه‌ستی هاووڵاتییانێتی نه‌ک دوژمنه‌کانی. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کیت بۆ ئازادی؟ ئه‌وا ئازادی به‌رهه‌م دێت. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کیت بۆ سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تێکی کوردی؟ ئه‌وا سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تێکی کوردی به‌رهه‌م دێت. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کی پۆزه‌تیڤیت بۆ ژیانێک له ئاسووده‌یی و به‌خته‌وه‌رییدا؟ ئه‌وا ژیانت پڕ ده‌بێت له ئاسووده‌یی و به‌خته‌وه‌ری.


مه‌یه بۆ خۆپیشاندان بۆ نانه‌وه‌ی توندوتیژی، وه‌ره بۆ خۆپیشاندان چونکه شوێنێکه پڕ له خۆشی و هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌ی پۆزه‌تیڤ و موسیکی خۆش. مۆدێلێکی کارمه‌ندانی ته‌ندروستیی وڵاتی دانمارک له خۆپیشانداندا هه‌ناوت پڕ ده‌کات له قاقای پێکه‌نین و خۆشی، نه‌ک به سه‌ری شکاو و قاچێکی برینداره‌وه بڕۆیته‌وه ماڵه‌وه.