هێز بەرامبەر بە هێز

ناکرێت گرووپێک بیانه‌وێت بەزرداری و به که‌مترین کورسیی په‌رله‌مانه‌وه حکومڕان بن

له وتاری کوردستان له‌ژێر بۆمبای داگیرکه‌راندا، که له سه‌ره‌تای سێپتێمبه‌ری ئیمساڵدا له (باس)دا بڵاو بووەوه، نووسیم، سه‌دام حوسێن شانازی و شکۆی هیچ تاکێکی عێراقی نه‌ده‌خسته ژێر پێی هیچ وڵاتێکی بێگانه‌وه. هه‌رگیز تورکیا له سه‌رده‌می به‌عسدا، نه‌یوێراوه بچووکترین سووکایه‌تی به خاکی عێراق بکات، به‌ڵام ئیمڕۆ تورکیا به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک بوون بۆ عێراق دانانێت و ئاماده‌یه له هه‌موو چرکه‌ساتێکدا، به‌بێ گوێپێدانه یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌کان هه‌ڵبکوتێته سه‌ر باشووری کوردستان و له زاخۆوه هه‌تاوه‌کوو حه‌مرین وێران بکات. هۆکاره‌که‌یشی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ نه‌بوونی هێزێک له عێراقدا، که بتوانێت به‌رامبه‌ر به تورکیا ڕابوه‌ستێت. ئه‌مه یاسایه‌کی سروشتی و فیزیکییه، که هه‌موو هێزێک به هێزێکی تر چ به‌رگریی لێ ده‌کرێت و چ به‌سه‌ریشیدا زاڵ ده‌بێت. هیچ ئاگرێک به فوو ناکوژێته‌وه و هیچ سوونامییه‌کیش به ئاگر ڕێگریی لێ ناکرێت.


له شه‌وی 13.12.2018 دا فڕۆکه جه‌نگییه‌کانی تورکیا هێرشیان کرده سه‌ر که‌مپی په‌نابه‌رانی باکووری کوردستان له مه‌خموور و بوونه هۆی کوشتنی ژماره‌یه‌ک په‌نابه‌ران و برینداربوونیان. وه‌ک ئه‌وه‌ی، که هه‌ڵهاتووانی کورد له هیچ شوێنێکی ئه‌م جیهانه‌دا له ژیانی خۆیان دڵنیا نه‌بن. له سه‌ده‌ی ڕابردوودا چ ڕژێمی ئێران تیرۆری په‌نابه‌رانی کوردی له هه‌نده‌راندا کردووه و چ تورکی و چ ڕژێمی به‌عسیش به‌دوای په‌نابه‌رانی کورده‌وه بوو له هه‌نده‌راندا. ئه‌مه وه‌های کرد، که له سه‌ده‌ی بیستدا په‌نابه‌رانی کورد له ئه‌وروپادا له‌ژێر ناوی ئه‌نۆنویمدا (خواستراو) بژین، له‌ژێر ناوی هه‌ڵه‌دا بژین، هه‌تا نه‌ناسرێنه‌وه و خۆیان له ده‌ستی ڕژێمی به‌عس بپارێزن.


وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی عێراق، له شه‌وی کاره‌ساته‌که‌دا له شیرینی خه‌ودا بوو، هه‌ر بۆیه بۆ ڕۆژی ئاینده که‌وته وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌کی شه‌رمنانه و ترسنۆکانه‌ی تورکیا، به‌وه‌ی که سه‌رکۆنه‌که‌ی هێرشه‌که‌ی تورکیا بۆ سه‌ر که‌مپی مه‌خموور ده‌کات. عێراق هێنده بێحورمه‌ت بووه، که هه‌موو وڵاتێک بێحورمه‌تیی پێ ده‌کات و خۆیشی بێحورمه‌تیی به هاووڵاتییانی خۆی ده‌کات. له‌مپه‌ڕی جیهانه‌وه بۆ ئه‌وپه‌ڕی، وڵاتێک نه‌ماوه ده‌ستی له‌ناو عێراق و سیاسه‌تیدا نه‌بێت، هه‌ر بۆیه به‌شێکی گه‌وره‌ی سیاسییه‌کانی به‌ده‌ر له ماریۆنێتێک هیچی تر نین. له‌ناو ئه‌م ماریۆنێتانه‌دا سێیه‌مین سه‌رکۆماری عێراق، نموونه‌یه‌کی دیاری ئه‌م شانۆ سیاسییه‌ی عێراقه، که له یه‌که‌م ڕۆژی ده‌ستبه‌رکاربوونیه‌وه هه‌تاوه‌کوو هێرشکردنه سه‌ر که‌مپی مه‌خموور، ته‌نیا چاوی نوقاندووه و بێده‌نگیی هه‌ڵبژاردووه. له‌وه‌ته‌ی من بیرم دێت و ساڵانێکیش تێیدا ژیاوم، هیچ سه‌رکۆمارێکی عێراقم به‌و بێده‌سته‌ڵاتییه نه‌دیوه، که عێراق له‌دوای ڕووخانی به‌عسه‌وه به‌خۆیه‌وه بینیوه.


به‌ڵام وێڕای هه‌موو ئه‌م بێده‌سته‌ڵاتییه و بێده‌نگییه‌ی وڵاتی عێراق، له هێرشه‌که‌ی سه‌ر که‌مپی مه‌خمووردا، چه‌ند سیاسییه‌کی عه‌ره‌بی عێراقی له تورکیا هاتنه ده‌نگ، ده‌نگه‌که له‌رزۆکیش بووبێت، هه‌ر واتای سه‌ره‌تایه‌که بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تیی به‌رامبه‌ر به ده‌ستدرێژیی تورکیا بۆ سه‌ر عێراق. چه‌ند سیاسییه‌کی کوردیش له‌م هێرشه‌ی تورکیادا بۆ سه‌ر که‌مپی مه‌خموور هاتنه ده‌نگ، ئه‌مه‌ش دیسان سه‌ره‌تایه‌که بۆ ده‌ستپێکردنی سیاسه‌تێک، که کار له پاراستنی شانازی و شکۆی خاکی کوردستاندا ده‌کات. پێشتر ته‌نیا میدیاکان هه‌ڵوێستیان به‌رامبه‌ر به هێرشه‌کانی تورکیا ده‌رده‌بڕی و ڕه‌خنه‌ی توندیان له سیاسییه‌کانی کورد ده‌گرت، که بێده‌نگن به‌رامبه‌ر ئه‌م ده‌ستدرێژییکردنه‌ی تورکیا. ئه‌م هه‌ڵوێسته نوێیه‌ی سیاسییه‌کانی کورد، هه‌نگاوێکه بۆ ئاوێته‌بوونی ویستیان له‌گه‌ڵ ویستی هاووڵاتییاندا، به‌شێوه‌یه‌ک که چ هاووڵاتییان و چ سیاسییه‌کان له ئاینده‌دا شانازی و شکۆی نیشتمانی به‌رز ڕابگرن و ڕێگا نه‌ده‌ن، که هیچ که‌س و لایه‌ن و وڵاتێک ده‌ستدرێژیی بکاته سه‌ر.


دیسانه‌وه ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه، که ئێستا گه‌ڕێکی سیاسیی کوردیی نوێ به ڕێگاوه‌یه، که ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد ده‌پارێزێت. ئه‌م بیره نوێیه، که کار له‌سه‌ر پاراستنی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد ده‌کات، هاووڵاتییان و سیاسییه‌کان له‌ناو یه‌ک ویستی نه‌ته‌وه‌ییدا ئاوێته ده‌کات، که له ئاینده‌دا بۆ پاراستنی یه‌کجاره‌کیی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد له ده‌وڵه‌تێکی کوردییدا خۆیان ببیننه‌وه.


له چه‌ند ڤیدیۆیه‌کی ناپاکییه‌که‌ی شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ری ساڵی ٢٠١٧دا، چه‌ندین پێشمه‌رگه‌مان بینی، که ئاسان له‌به‌رده‌می کامێرای میدیاکاندا ده‌گریان، ئه‌م گریانه بۆ ئه‌وه نه‌بوو، که دیسانه‌وه‌ سوپایه‌کی بێحورمه‌تی عێراقیی هێرش ده‌کاته سه‌ریان، نه‌خێر گریانێک بوو بۆ ناپاکی له نیشتمان، ده‌نا هه‌مان سوپا به‌ره‌و هه‌ولێر که‌وته ڕێگا، به‌ڵام هه‌ر له‌لایه‌ن ئه‌و پێشمه‌رگانه‌وه، که پێشتر بۆ میدیاکان ده‌گریان، ملی شکێنرا.


کاڕڵ مارکس، ڕه‌گی هه‌موو کێشه‌کان ده‌گه‌ڕێنێته‌وه بۆ ئۆکۆنۆمی، له‌مه‌دا مارکس ڕاست ده‌کات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی مارکس له‌و سه‌رده‌مه‌دا هێشتا په‌یی پێ نه‌بردبوو، بریتی بوو له‌و مانیپولیره ده‌روونییه‌ی، که له ڕێگای داراییه‌وه ده‌کرێته سه‌ر مرۆڤ و ده‌یانکات به‌وه‌ی، که ئیدیۆلۆگییه‌ک ده‌یه‌وێت. نه‌بوونی مووچه به‌ته‌نیا کێشه‌یه‌ک نییه، به‌ڵکوو ئامڕازێکیشه بۆ کردنی تاک و کۆ به‌وه‌ی، که ده‌سته‌ڵات ده‌یه‌وێت. ئه‌مه‌ش له ده‌روونناسییدا ناو ده‌نرێت مانیپوولیره‌کردنی ده‌روونی. به‌غدا له ڕێگای بڕینی مووچه‌وه هه‌وڵی دا کورد بکات به‌و بوونه‌وه‌ره‌ی، که خۆی ده‌یه‌وێت، ئه‌ویش به ماریۆنێتکردنی سیاسییه‌کانی کورد بوو، ئه‌مه‌شی له شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ردا پراکتیزه‌ کرد. شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ر ته‌نیا ڕێککه‌وتێک نه‌بوو، به‌ڵکوو پیلانێکی پێشوه‌خت بوو، که به‌شێکی سیاسییه‌کانی کورد و نووسه‌رانیان به کاردانه‌وه‌ی پرۆسه‌ی ڕیفراندۆمی ده‌زانن، به‌ڵام ئه‌م پیلانه پێشوه‌خته، که ماوه‌یه‌کی درێژ کاری بۆ کراوه، ڕیفراندۆم بکرایه یاخود نه‌خێر، ئه‌وا هێرش هه‌ر ده‌کرایه سه‌ر کوردستان. یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، ئاگایانه کاری له پیلانی داگیرکردنی کوردستاندا کردووه، به‌شێک بووه له پیلانه‌که‌ی عه‌بادی. ویستی یه‌کێتی له‌م پیلانه‌دا له‌ناوبردنی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، هه‌روه‌کوو چۆن له ساڵی ١٩٩٦دا به هاوکاریی ئێران هه‌وڵی له‌ناوبردنی پارتی دیموکراتی کوردستانی دا. له ساڵی ٩٦ و له ساڵی ٢٠١٧ دا ویستی یه‌کێتی هه‌مان ویست بووه، ئه‌ویش بوونی بووه به هێزێکی ماتریاڵی، که له ڕێگایه‌وه کۆنترۆڵی کۆمه‌ڵگا بکات. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، ئه‌گه‌ر ئیدیۆلۆگییه‌ک ببێته هێزێکی ماتریاڵی، ئاخۆ ده‌بێت چی به‌دوای خۆیدا بهێنێت؟ وه‌ڵام، تاک و کۆی کۆمه‌ڵگا ده‌کات به‌وه‌ی، که ئه‌و ده‌یه‌وێت.


ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ی، که له‌و ڤیدیۆیانه‌دا ده‌گریین، نه شیاوی به‌زه‌یی پێدا هاتنه‌وه‌‌ن، نه شیاوی گاڵته‌پێکردنن، به‌ڵکوو شیاوی ئه‌وه‌‌ن، که گوێیان لێ بگیرێت و له‌و فاکتۆرانه تێ بگه‌‌ین، که ئه‌وانه‌یان کردووه به‌وه‌ی که هه‌‌ن.


یه‌کێک له باسه گرنگی یپێدراوه‌کانی میدیای (باس) بریتییه له ڕۆچوونی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی له نه‌وه‌ی نوێدا، به‌ڵام من پێم وایه، که نه‌وه‌ی تازە زۆر له‌وه زیاتر خاوه‌نی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ییه، وه‌ک له‌وه‌ی نه‌وه‌ی کۆن درکی پێ ده‌که‌ن. نه‌وه‌ی تازە نیشتمانی خۆی خۆش ده‌وێت، به‌ڵام به‌رگریکردن له نیشتمان بۆ نه‌وه‌ی تازە ئه‌رکی سوپایه‌کی کوردییه. من له‌م خاڵه‌دا، هه‌ق ده‌ده‌م به نه‌وه‌ی تازە، چونکه ئه‌و گه‌نجانه له سه‌رده‌مێکی تردا ده‌ژین، که سه‌رده‌می به‌شێک له ئازادییه، له‌م ئازادییه‌دا، کورد خاوه‌نی په‌رله‌مان و حکوومه‌ت و هێزێکی گه‌وره‌ی پێشمه‌رگه‌یه. که‌واته ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر گه‌نجه ژیانێکی شیاوه له کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاددا. له‌م ئازادییه‌شدا کۆمه‌ڵێک خه‌ڵکی کریمینێل هه‌ن، که سیاسه‌ت ده‌که‌ن. له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌مانه ژیان له ئازادیدا هه‌میشه له مه‌ترسییدایه، هه‌روه‌کوو ژیانی هاووڵاتییان له که‌رکووک و خانه‌قیندا. ئه‌م نه‌وه‌یه بێزاره له‌ده‌ست ئه‌م یارییکردنه به چاره‌نووسیان، هه‌ر بۆیه به‌رامبه‌ر به هه‌موو شت ڕه‌شبینن.


له ده‌ڤه‌ری سلێمانییدا دیسانه‌وه هه‌ڕه‌شه‌ی که‌رتکردنی که‌رتێکی کوردستان ده‌کرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر هاووڵاتییانه له ده‌ڤه‌ری سلێمانیدا بریتییه له هه‌بوونی هه‌ڵوێستیان به‌رامبه‌ر کۆمه‌ڵێک سیاسیی کریمینێڵ. له هیچ سیستێمێکی دیموکراسییدا نییه و نابێت، که که‌مینه‌یه‌ک هه‌ڕه‌شه‌ی که‌رتکردنی نیشتمان بکات به که‌متریین کورسیی په‌رله‌مانه‌وه. کوردستان موڵکی هاووڵاتییانی کوردستانه، نه‌ک یه‌کێتیی نیشتمانی، سلێمانیی موڵکی هاووڵاتییانی سلێمانییه نه‌ک یه‌کێتیی نیشتمانی. ئه‌م سیاسییانه هه‌میشه ئاماده‌ن به‌سه‌ر لاشه‌ی هه‌موو کورددا باز بده‌ن بۆ گه‌یشتن به ئامانجێکی تایبه‌تی خۆیان. ئالێره‌دا نه‌وه‌ی تازە، ناهه‌قی نییه که به‌تاڵ بێت له هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ڵام نه‌وه‌ی تازە ده‌توانێت به‌گژ به‌م کریمینێڵانه‌دا بچێته‌وه. به‌گژداچوونێکی دیموکراسییانه نه‌ک ئاژاوه نانه‌وه و هه‌وڵدان بۆ خوێنڕشتن. ئه‌م کریمینێڵانه له شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ردا بێ مۆڕاڵتریین هاووڵاتیی کورد بوون، ئێستاش له ڕێگای سه‌رکۆماری عێراقه‌وه، ئه‌مجاره‌یان به هاوکاریی تورکیا نه‌ک عێراق و ئێران، ئاماده‌ن گه‌وره‌ترین زیانی تر به کورد بگه‌یه‌نن، به‌ڵام دیسانه‌وه سلێمانی ده‌توانێت سنوورێک بۆ زیاده‌ڕۆیی ئه‌مانه دابنێت، پیشانیان بدات، که سلێمانی موڵکی هاووڵاتییانه نه‌ک یه‌کێتیی نیشتمانی. هه‌ر بۆیه ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی پارتێک، که به هه‌ق و به ڕاست له خزمه‌تی هاووڵاتییانی کورددایه، گه‌وره‌تریین هه‌ڵوێسته به‌رامبه‌ر به کریمینێڵه‌کانی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان.


کورد ده‌بێت ئاماده‌یی ئه‌وه‌ی تێدا بێت، که ده‌ستبه‌رداری دوێنێ بێت، هه‌تاوه‌کوو ئاینده شانسێکی هه‌بێت بۆ ڕیالیزه‌کردنی خۆی، ئه‌ویش ژیانێکه له ئاشتی و ئاوه‌دانییدا، ژیانێک له ده‌وڵه‌تێکی کوردییدا. ناکرێت گرۆیه‌ک به زۆرداری له ژیانێکی دیموکراسییدا هه‌وڵ بده‌ن خۆیان بسه‌پێنن و به زۆرداری بیانه‌وێت به که‌مترین کورسیی په‌رله‌مانه‌وه حکومڕان بن. بەگشتی ئه‌رکی سه‌ر شانی هه‌موو هاووڵاتییه‌کی کورده، له زاخۆوه هه‌تاوه‌کوو ته‌وێڵه و بیاره، که به‌گژ ئه‌م جۆره مامه‌ڵه‌یه‌دا بچنه‌وه. گۆڕان ئێستا شانسێکی گه‌وره‌ی هه‌یه، که خۆی بگۆڕێت، که سیاسه‌تی بگۆڕێت، که له خزمه‌تی هاووڵاتییانی کورددا بێت، که له‌پاڵ دیموکراته‌کاندا تێبکۆشێت بۆ جیاکردنه‌وه‌ی کوردستان له عێراق، هه‌تا کورد ئاسووده و به‌خته‌وه‌ر له وڵاتێکی ئازاد و سه‌ربه‌خۆدا بژیی.