بەردبارانکردنی ژنێکی زیناکار!

ن لە رەقە بووم - 13

ڕۆژێكى هەینی، كاتێك له‌دواى نوێژ له‌ مزگه‌وتى فیرده‌وس (یان به‌ گوتنێك مزگه‌وتى توونسییه‌كان) هاتمه‌ ده‌ره‌وه‌، له‌ناكاو بینیم كه‌ ژماره‌یه‌كى زۆر له‌ نوێژخوێنان له‌ده‌ره‌وه‌ى مزگه‌وتدا ماونه‌ته‌وه‌ و هێزه‌ ده‌ماكداره‌كانى پۆلیسی دەوڵەتی ئیسلامى، له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ ئه‌وانیان ده‌وره‌ دابوو. پۆلیس نوێژخوێنان و ئه‌و موهاجیرانه‌ى كه‌ له‌نێوانیان بوون ناچار ده‌كرد له‌به‌رده‌م شوێنى پشكنین و وه‌ستان، كه‌ له‌و ناوه‌ڕاسته‌دا دایننابوو تێپه‌ڕن، تا بتوانن كارتى خۆناسینیان (ئه‌و ناسنامه‌ و كارتانه‌ى كه‌ ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت بۆی كردبوون) به‌دواداچوونی بۆ بكه‌ن و (بزانن كه‌سه‌كان ئه‌م كارتانه‌یان پێیه‌ یان نا).


ناسنامەی تایبه‌تى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت، ناسناوى كه‌سه‌كه‌، ناوى ئه‌و و ئه‌و دیوانه‌ى كه‌ پێوه‌ى په‌یوه‌ست بوو و ئه‌و كاره‌ى كه‌ ئه‌نجامى ده‌دا، له‌گه‌ڵ گرووپی خوێنى تیادا تۆمار ده‌كرا.


بۆ من و هه‌ندێك له‌ ئاماده‌بووان، چیرۆكێكى خافڵگیرانه‌ و ترسێنه‌ر بوو. منیش (كارتى خۆناساندنم پێ نه‌بوو) له‌نێو ئه‌و تاقمه‌ موهاجیرانه‌ بووم كه‌ ده‌ستگیر كران. ئێمه‌یان به‌ره‌و به‌ندینخانه‌ى یاریگاى ڕه‌قه‌ برد. ئه‌وێ له‌ بنه‌ڕه‌تدا زه‌وییه‌كى یاریی تۆپی پێى (سه‌رداپۆشراو) بوو، كه‌ ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت ئه‌وێى کردبووە زیندانێكى گه‌وره‌.


چه‌ند سەعاتێك له‌وێنده‌ر بووم و یه‌كێك له‌ هاوڕێكانم كه‌ له‌ ڕیزى فه‌رمانده‌كانى ئه‌وێ بوو، هات و منى ئازاد كرد. له‌دواییدا تێگه‌یشتم كه‌ ئه‌م كاره‌ كارێكى باو و ڕۆژانه‌یه‌ و ده‌وڵه‌ت له‌ دژى سه‌ربازانى ئاماده‌نه‌بوو (غایب) له‌ یه‌كه‌ سه‌ربازییه‌كانى ئه‌نجام ده‌دات.


وێستگه‌ى پشكنین و گه‌ڕانه‌كان، به‌شێك له‌ ژیانى ڕۆژانه‌ى شارى ڕه‌قه‌ى پێكده‌هێنا. ئه‌و پاساوه‌شى كه‌ ئێمه‌ ده‌مانهێنایه‌وه‌ ئه‌مه‌ بوو، كه‌ ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ بووه‌ته‌ جێگاى هێرش و په‌لاماردانى هه‌موو دونیا و سروشتییه‌ كه‌ بۆ پاراستنى ئاسایشى، ئه‌و هه‌موو جۆره‌ ڕێوشوێنه‌ تونده‌ ئه‌منییه‌ بگیرێته‌ به‌ر.


هه‌ڵبه‌ت هه‌ندێك كات، هه‌ندێك ناكۆكى له‌م وێستگه‌ى پشكنینانه‌دا دروست ده‌بوون و ده‌بووه‌ هۆی تێكهه‌ڵچوونى قسه‌ و گوتنه‌ جۆراوجۆره‌كان (به‌تایبه‌ت له‌گه‌ڵ موهاجیریندا)، له‌ لایه‌ن به‌رامبه‌ره‌كانه‌وه‌، موهاجیره‌كان له‌ هه‌ر جۆره‌ سه‌ختگرى و توندوتیژیى نسبه‌ت به‌ خۆیان دڵناڕه‌حه‌ت و بێتاقه‌ت ده‌بوون. ئه‌وان خۆیان تایبه‌تمه‌ندترینه‌كان به‌هه‌ژمار ده‌هێنا. ئه‌وان كه‌سانێك بوون كه‌ له‌ وڵاتانى خۆیانه‌وه‌ هیجره‌تیان كردبوو و له‌و باوه‌ڕه‌دا بوون، له‌ زوڵم و سته‌مكاریى ده‌سه‌ڵاتدارانى وڵاته‌كانیان به‌ره‌و ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت ڕایانكردووه‌، ئه‌و جێگایه‌ى زوڵم و سته‌م له‌وێدا نییه‌ (یان وایان بیر ده‌كرده‌وه‌ زوڵم و سته‌م له‌وێدا نییه‌).


له‌بیرمه‌ جارێكیان له‌ گۆڕه‌پانى (النعیم)ى ڕه‌قه‌، له‌ وێستگه‌یه‌كى سه‌ربازى ڕایانگرتم. خه‌ریك بووم بۆ نوێژى عیشا به‌ره‌و مزگه‌وت ده‌چووم. به‌و هێزه‌ى كه‌ له‌ وێستگه‌ى پشكنینه‌كه‌دا وه‌ستابوون به‌ تووڕه‌بوونه‌وه‌ گوتم، كه‌ له‌ توونسیشدا ئاوا شتێكم به‌سه‌ر نه‌هاتووه‌. ڕاسته‌ كه‌ له‌وێ چه‌ند جارێك به‌ند كراوم، به‌ڵام ته‌نانه‌ت بۆ جارێكیش به‌رده‌میان نه‌گرتووم تا نه‌هێڵن بۆ نوێژكردن به‌ره‌و مزگه‌وت بڕۆم.


ئه‌و هێزه‌ سه‌ربازییه‌ كارتى خۆناساندنى لێ داوا كردم. گوتم په‌له‌مه‌ واز بێنه‌، ده‌ترسم نوێژه‌ جه‌ماعه‌ته‌كه‌م له‌ده‌ست بچێت. قبووڵى نه‌كرد و گوتى كه‌ له‌ ئۆتۆمبێلەكه‌ دابه‌زم. سەرەتا قبوڵم نه‌كرد، دواتر ناچارى كردم دابه‌زم. شێوه‌زارى له‌ شێوه‌زارى بیاباننشینه‌كانى ڕه‌قه‌ بوو. نیقاش و تێكهه‌ڵچوونمان ده‌ستى پێ كرد، تا ئاوا كه‌ فه‌رمانده‌یه‌كى سووری كه‌ ئه‌وم ده‌ناسی، ته‌داخول و قسه‌ى تێدا كرد، كێشمه‌كێشمان هه‌ر به‌رده‌وام بوو. فه‌رمانده‌ سوورییه‌كه‌ مۆره‌ شینه‌كه‌ى خسته‌ به‌رچاوى ئه‌و هێزه‌ى ویستگه‌ى پشكنینه‌كه‌ و گوتى من له‌ سه‌ربازانى بنكه‌ و باره‌گاكه‌نى ئه‌وانم. ئه‌مه‌ش دیسانه‌وه‌ چیرۆكى هێز و ده‌سه‌ڵاتى مۆری (شین)ى له‌ ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تدا بۆم دووباره‌ كرده‌وه‌!


ڕۆژه‌كانم له‌ ڕه‌قه‌دا یه‌ك ڕیتم ده‌گوزه‌را، بۆردومانى هه‌موو ڕۆژه‌، هەینییەكان جێبه‌جێكردنى (سنووردارى) و شه‌وانى دانیشتنم له‌گه‌ڵ هاوڕێیان. له‌باره‌ى ئه‌م بابه‌تى جێبه‌جێكردنه‌ (كه‌ وێنه‌ى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تى له‌ ڕاگه‌یاندنه‌كان و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان پیشان ده‌دا) زۆر باس و موناقشه‌م ده‌كرد. له‌باره‌ى جێبه‌جێكردنى خراپیی ئه‌وان یان ئه‌و شێوازه‌ى كه‌ له‌ ڕاگه‌یاندنه‌كان بڵاویان ده‌كرده‌وه‌. چیرۆكى (ژنى زیناكارى ڕاكردوو) یه‌كێك له‌و نموونانه‌ بوو، كه‌ خۆم به‌ چاوى خۆم دیتم.


"ڕۆژێكى هەینی، واته‌ هه‌مان ئه‌و ڕۆژه‌ى كه‌ له‌ ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تدا (حەد) له‌وێدا جێبه‌جێ ده‌كرا، وه‌ك هه‌میشه‌ به‌ره‌و مزگه‌وتى فیرده‌وس ڕۆیشتم، كه‌ بینیم كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك له‌ حه‌وشه‌ى به‌رده‌م مزگه‌وتدا كۆ بوونه‌ته‌وه‌. ئه‌مبوڵانسێك له‌وێدا وه‌ستابوو، هێزه‌كانى فریاكه‌وتنى نه‌خۆشخانه‌ به‌ هه‌موو پێداویستییه‌كانیانه‌وه‌ له‌وێ وه‌ستابوون و دیار بوو كه‌ ده‌یانه‌وێت كارێك به‌ ئه‌نجام بگه‌یه‌نن. سه‌رم سوڕ ما. له‌پاڵ ئه‌مبوڵانسه‌كه‌دا چه‌ند نه‌فه‌رێك به‌ جلوبه‌رگى ئیدارییه‌وه‌ وه‌ستابوون، كه‌ له‌دواییدا بۆم ده‌ركه‌وت له‌ هێزه‌كانى شه‌رعیی دادگاى ئیسلامی بوون. چه‌ند سه‌ربازێكیش له‌وێ له‌پاڵیاندا ئاماده‌ بوون.


چوومه‌ نێو مزگه‌وته‌وه‌. پاش كۆتاییهاتنى نوێژی هەینی، ئیمامى جه‌ماعه‌ت گوتى، كه‌ ئه‌مڕۆ به‌ پشتیوانیى خودا، یه‌كێك له‌ (سنووردارییه‌كانى خودا) له‌ ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تدا جێبه‌جێ ده‌بێت، سنووردارى زیناى ئافره‌تێكى (بەمێرد) واته‌ به‌ردبارانكردن. بەپەرۆش بووم كه‌ منیش بچم و له‌ جێبه‌جێكردنى سنوورێك له‌ سنووره‌كانى ئیلاهی (كه‌ هه‌زاران كێلۆمه‌تر ڕێگام بۆ دابه‌ستنى ئه‌و بڕیبوو) ئاماده‌ بم.


له‌گه‌ڵ ده‌رچوونم له‌ مزگه‌وت، چوومه‌ لای كۆبوونه‌وەى جه‌ماوه‌ریى دانیشتوانى ئاسایی خه‌ڵكى ڕه‌قه‌، كه‌ بۆ سه‌یركردن و به‌شداریكردن له‌ جێبه‌جێكردنى سزاكه‌ كۆ بووبوونه‌وه‌. خه‌ڵكى ئاسایی، سه‌ربازه‌كان به‌ده‌وردا و شێخ و مه‌شایخى شه‌رع جێبه‌جێكه‌ر و تیمى پزیشكى، نزیك پاركێك له‌ده‌وروبه‌رى مزگه‌وته‌كه‌دا كۆ بووبوونه‌وه‌. خۆم له‌ نێوه‌ندى ڕیزه‌كانه‌وه‌ كێشایه‌ پێشه‌وه‌، تا ئاوا كه‌ گه‌یشتمه‌ ڕیزى یه‌كه‌مه‌وه‌ و نزیكى ئه‌و خانمه‌ په‌چه‌داره‌ بوومه‌وه‌. ته‌مه‌نی نزیكه‌ى په‌نجا ساڵێك ده‌بوو. زۆر قه‌ڵه‌و بوو و جه‌سته‌شی ده‌له‌رزی. كه‌مێك (به‌رد)یشیان له‌ ته‌نیشتیدا كۆ كردبووه‌وه‌.


ئه‌و شێخه‌ى كه‌ شێوه‌زمانى عه‌ره‌بستانى هه‌بوو، سزاى دادگاى ئیسلامیى بۆ ئاماده‌بووان خوێنده‌وه‌، كه‌ له‌كۆتاییدا فرمانى جێبه‌جێكردنى (سنووردارى زینا) بۆ ئه‌م ئافره‌ته‌، واته‌ به‌ردبارانكردن دانرابوو. سزا و حوكمه‌كانى دادگا له‌به‌ر دوو هۆكار كورت بوون: یه‌كه‌م، هۆكارى شه‌رعی و ئه‌ویش بریتیی بوو له‌ میهره‌بانیی سەبارەت به‌ تاوانباران، تا ماوه‌یه‌كى زۆر چاوه‌ڕوانى سزاكه‌ نه‌بن، به‌ڵام هۆكارى دووه‌م، بابه‌تێكى نوێ بوو، واته‌ ترس له‌و فڕۆكانه‌ى كه‌ له‌و كاتانه‌دا هه‌ر كۆبوونه‌وه‌یه‌كیان له‌ ڕه‌قه‌دا بۆردومان ده‌كرد.


نزیكى ئافره‌ته‌كه‌ بوومه‌وه‌. هه‌ستێكى دژانه‌م هه‌بوو، له‌لایه‌ك خۆشحاڵ بووم كه‌ له‌ ڕیزى ئه‌و كه‌سانه‌م كه‌ به‌رده‌كان ده‌وه‌شێنم و له‌ جێبه‌جێكردنى سزایه‌كى شه‌رعی و خودایی به‌شداری ده‌كه‌م و له‌لایه‌كى تریشه‌وه‌ به‌ هۆكارێكى نادیار، كه‌مێك به‌زه‌ییم به‌و ئافره‌ته‌دا ده‌هاته‌وه‌. یه‌كسه‌ر له‌دواى ته‌واوكردنى خوێندنه‌وه‌ى سزا شه‌رعییه‌كه‌، ئه‌و هێزه‌ شه‌رعییه‌ داواى له‌ ئێمه‌ كرد پشتبه‌ست به‌ خودا، با به‌ردبارانكردنى ده‌ست پێ بكه‌ین.


ژنه‌كه‌ له‌نێوان بازنه‌ى ده‌وروبه‌ریدا له‌سه‌ر پێ وه‌ستا. شێخ پێش جێبه‌جێكردنى (سنووردارى) گوتى وه‌سیه‌ت و ڕاسپارده‌یه‌كت هه‌یه‌ یا نا؟ بێده‌نگ بوو و هیچی نه‌گوت، به‌س كه‌مێك ئاوى داوا كرد. جه‌سته‌ى به‌ جۆرێك ده‌له‌رزى، كه‌ په‌چه‌ى ڕه‌شی ئه‌و شه‌پۆلی ده‌دا، په‌چه‌كه‌ى كه‌مێك برده‌ سه‌ره‌وه‌ و په‌رداخه‌ ئاوه‌كه‌ى نۆشی. به‌ ڕژدبوونێكى توند ئاوه‌كه‌ى خوارده‌وه‌ و پاشان په‌رداخه‌كه‌ى دایه‌ ده‌ستى یه‌كێك له‌ سه‌ربازه‌كان، كه‌ له‌ نزیك شێخەوە وه‌ستابوو. ئاوخواردنەوەى كه‌ ته‌واو بوو، به‌ شێوه‌زارى خه‌ڵكى ڕه‌قه‌ و به‌ ده‌نگى به‌رز ده‌ستی كرده‌ هات و هاوار كردن: ”سوێند به‌ خودا زوڵم له‌ من كراوه‌، سوێند به‌ خودا زوڵم له‌ من كراوه“، به‌ڵام ئه‌م قسانه‌ له‌و كاته‌دا هیچ سوودێكیان نه‌بوو.


له‌ نێوه‌ندى هات و هاواره‌كانى (الله‌ اكبر) كه‌ خه‌ڵكى عه‌وام له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ ده‌یانگوته‌وه‌، وه‌شاندنى به‌رد به‌ره‌و ئافره‌ته‌كه‌ به‌ توندوتیژییه‌كی زۆرەوە‌ ده‌ستى پێ كرد. ژنه‌كه‌ له‌ سه‌ره‌تادا كه‌وته‌ سه‌ر ئه‌ژنۆ و هه‌ر ئاوا كه‌ به‌رده‌كان له‌ هه‌ر لایه‌كه‌وه‌ به‌ره‌و ڕووى ده‌هاتن، به‌ شێوازى شێت ئاسایانه‌ ده‌ستى به‌ هاواركردن كرد.


ده‌نگى به‌ركه‌وتنى هه‌ندێك له‌ به‌رده‌كان به‌ به‌شه‌ پته‌وه‌كانى جه‌سته‌ى (وه‌كوو سه‌ر یان ئێسكه‌كان)ى ده‌تتوانى ببیسیت، به‌ڵام هه‌ندێك له‌ به‌رده‌كان له‌ ده‌ورى كه‌مه‌رى پڕ چه‌ورى ئه‌وی ده‌دا و ده‌یدا به‌ زه‌ویدا. منیش به‌ردم وه‌شاند، هه‌ر ئاوا كه‌ خه‌ڵكى ئاسایی و سه‌ربازه‌كان هه‌ڵیان ده‌دا.


به‌ردێك له‌ ده‌ستم دابوو، كه‌ چه‌ند ساتێك، له‌ ترس و میهره‌بانى و دڵسۆزیی سەبارەت به‌و ئافره‌ته‌وه‌، وشك ڕاماو بووبووم. به‌ڵام دیسانه‌وه‌ به‌ردم وه‌شاندن و له‌گه‌ڵ خۆمدا گوتم ئه‌مه‌ سنوور و حه‌دى ئیلاهییه‌ و ئه‌م خانمه‌ش ده‌بێ خۆشحاڵ بێت، كه‌ ئه‌م سزایه‌ له‌ حه‌قی ئه‌ودا جێبه‌جێ ده‌بێت، چونكه‌ هه‌ر ئاوا كه‌ زانایانى ئیسلام جه‌ختیان لێوه‌ كردووه‌ته‌وه‌، ئه‌م كاره‌ ئه‌و له‌ گوناهه‌كانى پاك و خاوێن ده‌كاته‌وه‌.


بیری ئه‌و چیرۆكه‌م كه‌وته‌وه‌، كه‌ به‌رده‌وام بۆ ئێمه‌یان باس ده‌كرد، كه‌ یه‌كێك له‌ سه‌حابییه‌كان بۆ لای پێغه‌مبه‌ر (د.خ) هات و به‌وی گوت: ”ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خودا! من زینام كردووه‌، له‌سه‌ر من حدود و سنوورى شه‌رعی و خودایی دیاری بكه“.


به‌ڵام له‌و ساته‌ى كه‌ هه‌مووان وایان بیر ده‌كرده‌وه‌، كه‌ هێز و وزه‌ى ئافره‌ته‌كه‌ ته‌واو بووه‌ و ئیتر وا به‌ره‌و مه‌رگ ده‌ڕوات، له‌ناكاو ژنه‌كه‌ له‌سه‌ر زه‌وی هه‌ستایه‌وه‌ و به‌خێرایی و به‌هێز به‌ره‌و خه‌ڵكه‌كه‌ ڕای كرد. خه‌ڵكه‌كه‌ش خۆیان لادا و ژنه‌كه‌ به‌خێراییه‌كى ته‌واوه‌وه‌ به‌ره‌و نزیكترین خانووى نیشته‌جێبوون چوو و له‌نێوه‌ندى سوڕمانى شێخ و سه‌ربازانى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تدا، به‌ره‌و نێو ماڵه‌كه‌ چوو!


هه‌ندێك له‌ سه‌ربازه‌ ئاماده‌بووه‌كان له‌وێدا ده‌یانویست به‌هۆی چه‌كه‌كه‌نیانه‌وه‌ ته‌قه‌ له‌و بكه‌ن و بیوه‌ستێنن، به‌ڵام یاشێخ ئاگاداری كردنه‌وه‌ كه‌ مافی ته‌قه‌كردنى ته‌نانه‌ت فیشه‌كێكیشیان نییه‌.


هه‌را و چه‌قه‌ شوێنه‌كه‌ى داگرتبوو. شێخ داواى له‌ خه‌ڵك كرد كه‌ ناوچه‌كه‌ جێ بهێڵن و له‌گه‌ڵ هه‌ندێك له‌ سه‌ربازان به‌ره‌و ده‌رگاى بیناكه‌ ڕۆیشتن. شێخ بڕیاڕه‌كه‌ى به‌ڕوونى به‌و كه‌سانه‌ى بینه‌رى به‌ردبارانكردنه‌كه‌ بوون، گوت: ”برایان، ته‌واو! ئێستاكه‌ (سنووردارى) له‌ مافی ئه‌م خانمه‌دا جێبه‌جێ كرا و به‌هه‌ژمار دێت.“ ئه‌مه‌ى كه‌ ئه‌و ده‌یگوت، پشتبه‌ست به‌ هه‌ندێك فه‌رمووده‌ى پێغه‌مبه‌ر (د.خ) بوو.


یه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ى كه‌ وا دیار بوو له‌ نیشته‌جێبووانى ئه‌و ماڵه‌یه‌‌، هاته‌ ده‌ره‌وه‌. شێخ به‌ میهره‌بانییه‌وه‌ داواى لەو كرد ژنه‌كه‌ بێنن، تا بۆ نه‌خۆشخانه‌ی بنێرن، چونكه‌ به‌و هه‌موو به‌رده‌ى كه‌ به‌ره‌و ڕووى هه‌ڵدرابوو، هه‌موو جه‌سته‌ى به‌ته‌واوى تووشی خوێنبه‌ربوون بووبوو، به‌ڵام ئه‌و كه‌سه‌ ده‌ست به‌ داوێنى شێخ بوو و گوتى: یا شێخ! چۆن ده‌توانێت خۆی به‌پێى خۆی به‌رەو لای ئێوه‌ بێت، له‌كاتێكدا (كه‌ تا دوو خووله‌كى پێش) ده‌تانویست به‌ردبارانى بكه‌ن؟!


له‌ئه‌نجامدا به‌ ڕێگه‌چاره‌یه‌كى شیاو و گونجاو گه‌یشتن، ئاوا كه‌ هه‌ندێك له‌ دانیشتوانى ئه‌و ماڵه‌، خۆیان ئه‌و ژنه‌ به‌ره‌و نه‌خۆشخانه‌ ببه‌ن.


ئه‌م ڕووداوه‌ى ژنه‌ زیناكاره‌، به‌ڕوونى ئه‌وه‌ى پیشانى من دا كه‌ دانیشتوانى ڕه‌قه‌ له‌گه‌ڵ بوونى هێز و سه‌یته‌ره‌ى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت، هێشتاكه‌ له‌نێو خۆیاندا هاوپه‌یوه‌ندییان هه‌یه‌. زۆر له‌و ڕووداوانه‌شی كه‌ له‌دواییدا له‌ شاردا ڕووی ده‌دا، ئه‌م گوته‌یه‌ى ده‌سه‌لماند.