گورگه‌كه‌ى دوێنێ ته‌مه‌نى ئاینده‌شمانى خوارد

 

كه‌ باس له‌ بیره‌وه‌رییه‌كانى خۆم و ئه‌وانه‌ى وه‌ك خۆم بوونه‌ دەکەم، باس له‌ بارى سیاسى و كۆمه‌ڵایه‌تى و کولتوورى و كوردایه‌تى بكه‌م، ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ و ده‌ڵێم له‌دایكبوونم ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵى 1951، واته‌ هه‌ر له‌ په‌نجاكان تاكوو ڕاپه‌ڕینى به‌هارى 1991، له‌نێوان ئه‌و چه‌ند ساڵانه‌دا ساڵانێك بووه‌ وه‌ك گورگێك هه‌ڕه‌تى ته‌مه‌نى ئێمه‌ى خواردووه‌، چى بۆ خۆشییه‌كى ئه‌وتۆى ئاینده‌مانى جێ نه‌هێشتووه‌، واته‌ ناحه‌قم نه‌بووه‌ كه‌ له‌م چه‌ند كۆپله‌ شیعره‌دا كه‌ له‌ دیوانى (گوڵه‌ یاقوتییه‌كان)دا لە 2001دا هاتووه‌، بڵێم:
ته‌مه‌نم هه‌ڵكشا، نانێكى ڕه‌ق بوو
به‌ زه‌بر و زه‌نى دۆژه‌ن
وه‌ك زه‌ویى ئاو لێبڕاو
شه‌ق شه‌ق بوو
رۆژگاریش (مشك) ئاسا
به‌ كرته‌ كرت
سێ به‌شى لێ كرتاندم
ئاخۆ به‌شه‌كه‌ى تر،
چۆنى بشارمه‌وه‌
له‌ مه‌كۆى
گه‌له‌مشكانى دوور خه‌مه‌وه‌


هه‌ڵبه‌ته‌ جێنشین، شوێن، ماڵ، جێگاى حه‌وانه‌وه‌ى مرۆڤه‌، ئه‌گه‌ر له‌ ماڵى خۆت، خۆت به‌ مێوان زانى، چونكه‌ پێشبینى ده‌ربه‌ده‌ربوون ده‌كه‌یت نه‌ك ئارامى و نیشته‌جێیی، هه‌ر وه‌ك كریستۆڤه‌ر مارلۆ ده‌ڵێت: ”ئه‌زانم كه‌ چیم، به‌ڵام نازانم ده‌بمه‌ چى“. به‌هۆى كوردبوونه‌وه‌ كه‌ به‌هار و نێرگزى گه‌نجییه‌تیت له‌ده‌ست دا ، ئه‌سته‌مه‌ له‌ پاییزدا ئه‌و به‌هاره‌ت بۆ بگه‌ڕێته‌وه‌، مرۆڤى كورد به‌تایبه‌تى ئه‌وه‌ى نه‌یویستووه‌ ببێته‌ به‌نده‌ى ناخى خۆى و ده‌سه‌ڵاتداره‌ دیكتاتۆره‌كان، هه‌میشه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ى به‌نێو كێڵگه‌ى (مین)دا بڕوات، هه‌رچه‌نده‌ وه‌ك ئه‌وه‌ى ئابه‌ به‌دریۆ ده‌ڵێت: ”چركه‌یه‌ك ده‌ركه‌وتنى خۆر، هه‌فته‌یه‌ك یاده‌وه‌ریى باران له‌ناو ده‌بات“، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ تیكۆشه‌ران نه‌یانتوانیوه‌ پڕبه‌دڵ پێ بكه‌نن، چونكه‌ وه‌ك خه‌یام ده‌ڵێت: ”بولبول وتى به‌ زبانى حاڵ ... ڕۆژێ پێكه‌نین ساڵێ گریان“، ئه‌وه‌ى به‌ پاكى و خاكى ژیا و خاك و جێنزرگه‌ و نشتمانه‌كه‌ى خۆشویست و ئاماده‌ بوو ژیانى خۆى بخاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌ و نه‌سڵمێته‌وه‌ و به‌ ڕۆحێكى هه‌وڵ و خه‌بات و تێكۆشانى كوردانه‌ و پێشمه‌رگایەتی یان خه‌باتى شارى و ژێرزه‌مینى هه‌ڵبژێرێ، ده‌بێ باجى ئه‌و رێگایه‌ى هه‌ڵیبژاردووه‌ به‌ گیان و ته‌مه‌ن و خۆشى و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان بدات و پێشى ڕازى بێت.


نووسه‌ر عەبدولمەجید لوتفى له‌ بیره‌وه‌رییه‌كانیدا ده‌گێڕته‌وه: ”كه‌ڕه‌تێك له‌ یه‌كێك له‌ هه‌وارگه‌ جوانه‌كانمان بووم، دنیا گه‌رم بوو، گۆره‌وییه‌كانم داكه‌ند و قاچم خسته‌ ناو ئاوى سارده‌وه‌ كه‌ به‌ جۆگەله‌یه‌كى بچووكا ئه‌چوو، زۆر هه‌ستم به‌ خۆشى كرد، له‌و كاته‌شدا كچێكى جوانكه‌له‌ له‌به‌ر ده‌مما وه‌ستا گوتى:
- مه‌رحه‌با مام حاجى!


گوتم: مه‌رحه‌با!


گوتى: ئاوى ئه‌و جۆگه‌ بچكۆله‌یه‌ هى خواردنه‌وه‌یه‌ مام حاجى!


منیش قاچم له‌ ئاوه‌كه‌ ده‌رهێنا و گوتم:
سوپاست ده‌كه‌م، به‌ڵام ئه‌ى كیژۆڵه‌ى جوان ناوت چییه‌؟


به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كى درێژه‌وه‌ گوتى: ناوم ئاوى پاكه‌ مام حاجى!


به‌ڵێ منیش به‌ پاكى، به‌درێژایى ئه‌و ته‌مه‌نه‌م خۆم پارستووه‌ و زۆر به‌ متمانه‌وه‌ش ده‌ڵێم لێ نه‌گه‌ڕاوم پنتكه‌ مه‌ره‌كه‌بێكى ڕه‌ش به‌سه‌ر كراسه‌ سپیه‌كه‌مه‌وه‌ هه‌بێت و منه‌تیش به‌سه‌ر كه‌سێكه‌وه‌ ناكه‌م، چونكه‌ به‌هۆى كوردبوونم و هه‌ر خۆشم وام هه‌ڵبژاردووه‌، دیاره‌ ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و په‌روه‌رده‌ و فه‌زایه‌ى له‌ خێزانه‌كه‌مه‌وه‌ بۆم ماوه‌ته‌وه‌، هه‌ر له‌ باوكمه‌وه‌ كه‌ كوردێكى دڵسۆز و نیشتماپه‌روه‌ر بووه‌، هه‌روه‌ها له‌نێو خیزانێكه‌وه‌ چاوم هه‌ڵێناوه‌ به‌و پێیه‌ى ماڵمان له‌ گه‌ڕه‌كى عاره‌بان بووه‌ له‌ چه‌قى شار، كه‌ گومان به‌سه‌ر ماڵى ئێمه‌وه‌ نه‌بووه‌، برا گه‌وره‌كه‌م كه‌ فه‌رمانبه‌ر بوو له‌ دادگاى هه‌ولێر به‌ ناوى جه‌لال ڕەشید، هه‌ر له‌ شه‌سته‌كانه‌وه‌ كادیرێكى كاراى پارتى بوو، له‌ناو ماڵى ئێمه‌ كۆبوونه‌وه‌ى حزبى ده‌كرا، تا ئه‌و كاته‌ى (ئه‌وكات پۆلیسى (سرى) یان (خه‌فیه‌)یان پێ ده‌گوت) هه‌ستیان پێ كردبوو و ماڵى ئێمه‌یان پشكنى و هیچیان ده‌ست نه‌كه‌وت، به‌ڵام (جه‌لال)ى برام ئیدارییه‌ن گواسترایه‌وه‌ بۆ رواندز، به‌ڵام له‌وێش كارى ڕێكخستنى خۆى ده‌كرد و رۆڵى لێپرسراوه‌تیى هه‌بوو، دیاره‌ منیش له‌ژێر ئه‌م كاریگه‌رییانه‌دا خولیاى خه‌بات و كوردایه‌تى داگیرى كردم و ئه‌وه‌ بوو له‌ ساڵى 1964وه‌ چوومه‌ ڕێزى یه‌كێتیى قوتابییانى كوردستانه‌وه‌، وام ده‌زانى كه‌ له‌م رێكخراوه‌ نه‌بم كورد ڕزگارى نابێت، ئه‌وسا له‌ ته‌مه‌نى چوارده‌ ساڵیدا بووم، له‌ پۆلى یه‌كى ناوه‌ندیى زازا له‌ هه‌ولێر. دواتر به‌ چه‌ند ئه‌ڵقه‌یه‌ك باس له‌ خه‌باتى قوتابییان و پێشمه‌رگایتیم و ساڵانه‌كانم ده‌كه‌م. له‌ ئه‌ڵقه‌كانى پێشووتریش باسى لایه‌نى كۆمه‌ڵایه‌تى و دابونه‌ریت و کولتوور ژیانى ئه‌وساى په‌نجاكان تا كۆتاییه‌كانى هه‌فتاكانم كردووه‌، كه‌ له‌ گه‌ڕه‌كه‌كه‌ى خۆمه‌وه‌ گه‌ڕه‌كى عاره‌بان ده‌ستم پێ كردووه‌، ئینجا هه‌موو هه‌ولێر، كه‌ چه‌ند به‌ساده‌یی و ساكارى ژیان به‌ڕێوه‌ چووه‌، دوور له‌ ته‌كنه‌لۆژیا و ئه‌لكرۆنیات و ئامێره‌ پێشكه‌وتووه‌كان و په‌یوه‌ندییه‌ خێراكان، به‌ڵام به‌رله‌وه‌ى بگه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر ئه‌سڵى مه‌به‌ست، یه‌ك له‌ بابه‌ته‌كان كه‌ باسم لێوه‌ نه‌كردووه‌ و زۆرێك له‌ نووسه‌ران باسیان كردووه‌ ئه‌ویش (حه‌مه‌ شێت)ه‌ كه‌ له‌ په‌نجاكانه‌وه‌ تا كۆتایى هه‌فتاكانیش له‌ بازاڕى هه‌ولێر ده‌بیندرا، خه‌ڵكه‌كه‌ پاره‌یان ده‌دایێ، ئه‌ویش به‌ ئاسنى ده‌دا و كۆى ده‌كرده‌وه‌ و جاروبار قسه‌ى واى ده‌كرد له‌ قسه‌ى مرۆڤى ئاسایى نه‌ده‌چوو. حەمە له‌ مزگه‌وتى شێخى چۆڵى ده‌خه‌وت و هه‌موو ئاسن و كه‌رسته‌كانى كۆى ده‌كرده‌وه‌ و له‌وێى كه‌ڵه‌كه‌ى ده‌كردن، دانشتوانى ده‌وروبه‌رى مزگه‌وت كه‌ به‌ وه‌لى و پیاوچاكیان ده‌زانى، ئێواران چ جۆره‌ شێو و خواردنێكیان هه‌بوایه‌ بۆیان ده‌برد، ئه‌ویش مه‌نجه‌ڵێكى گه‌وره‌ى هه‌بوو هه‌موو شێوه‌كانى له‌و مه‌نجه‌ڵه‌ ده‌كر و سماقى پێدا ده‌كرد و تێكى ده‌دا و هه‌مووى سوور ده‌كرد، ئاگرێكى به‌ دارى قه‌ڵاشكه‌رى داده‌گیرساند و مه‌نجه‌ڵه‌كه‌ى ده‌خسته‌ سه‌رى و دواتر چه‌ند سه‌لكه‌ سه‌هۆڵێكى ده‌خسته‌ سه‌ر شێوى سوور، كه‌س نه‌یده‌زانى حیكمه‌ت له‌وه‌ چییه‌ ئاگر له‌بن مه‌نجه‌ل و به‌فریش له‌سه‌ر مه‌نجه‌ڵه‌كه‌؟!


له‌و سه‌رده‌مدا بۆ نه‌وه‌ى ئێمه‌ى كورد كه‌ له‌نێو (شۆڕش و شه‌ڕ و دانوستاندن و ئاشتیى كه‌مخایه‌ن) و گرتن و ڕاوه‌دوونان و ترس و داپلۆسین و تۆقاندن و كۆده‌تا سه‌ربازییه‌كانى ناو عێراق و ڕاگوێزانى گونده‌كان و تاڵان و وێرانكارى و ته‌عریب و حاڵاته‌كانى ده‌روونیى مرۆڤى كورد و جارجاریش وێستگه‌یه‌كى ئومێد، ده‌بێ به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى په‌یوه‌ست بوونه‌ به‌ ڕۆحى نه‌ته‌وایه‌تى و كوردایه‌تى، چه‌ند سوودیان له‌ ژیان و خۆشى و له‌ گه‌نجایه‌تیان وه‌رگرتبێ، بۆیه‌ ئه‌م پانۆڕامه‌یه‌ خاڵ به‌ خاڵ ده‌خه‌مه‌ روو، هه‌ر له‌دواى ڕووخانى ده‌سه‌ڵاتى پاشایه‌تى و نه‌مانى مه‌لیك فه‌یسه‌ڵى دووه‌م تا ڕاپه‌ڕینى به‌هارى 1991.