ئابووری لەناو گێژاوی هەڵمەتی هەڵبژاردندا

 

قەیرانی دارایی و پاشەكەوتی مووچە دوو جەزرەبەی جەرگبڕی باری ئابووریی هەرێمی كوردستان بوون، مەینەتییەكانی هاونیشتمانییان و مووچەخۆرانی كوردستانی دژوار كرد، ئەوەی ئێستا بە ناوی چارەی فریاگوزاری لەناو حزبەكان و هۆڵەكانی پەرلەماندا دەگوزەرێت، بە رووكەش هەنگاونانێكی ئومێدبەخشە بۆ رێكخستنەوەی میلاكات و مووچە و خەرجی و داهاتەكان، بەڵام لە ناوەڕۆكدا چارەسەرێكی واقیعبینانە و عەقڵانی نییە، هێندەی هەنگاوە بۆ پڕوپاگەندە و چووەتە خانەی بەخشینەوەی تۆمەت و ناوزڕاندنی یەكترییەوە، هێندە چارەسەرێكی بنەڕەتیی قەیرانەكە نییە، چونكە هەرچی ئەم بەناو پرۆژانە هەیە لێكۆڵینەوەی بەكەڵكی ئابووریی بۆ نەكراوە و بە داتا و زانیاریی ورد نەسەلمێنراون، كە (چۆن و كەی و بە چی) چارەسەری قەیرانی دارایی دەكرێت، ئەو قەیرانەی لەبنەڕەتدا قەیرانێكی ئابوورییە لەناو ئابوورییەكی بێ سەروبەر و بێ رەهەند و بێ سیستەمدا. بەدرێژایی ماوەی قەیرانەكە، سەر و بنی هەڕەمی حزبە كوردستانیەكان و تەنانەت پەلەمانتارەكانیان نەیانتوانی كۆهەڵوێستێكی وا نیشان بدەن پێكەوە پەنجە لەسەر كەموكورییەكان دابنێن و كەمێك لە پروپاگەندە و بەرژەوەندیی حزبی و كەسی و رق و کینەوە دوور بكەونەوە و سەرقاڵی راگرتنی ئەم نەزیفە ئابوورییە بن. ئابووریی كوردستان هێشتا لە دۆخی خوێن بەربوونێكی مەترسیدایە و سەرەتا وەك ئیمرجنسی پێویستە جومگە هەستیارەكانی دەرباز بكرێت. ئەوەی ئێستا لە دەمی كاراكتەرە حزبی و سیاسییەكاندا دەگوزەرێت و لە چوارچێوەی بیروبۆچوونی هاودژ و بڕیاری خێرایانە لێرەو لەوێ هەڵدەگوزەرێت، زیاتر بەرژەوەندیی كەسی و تایبەتی حزبی لەپشتەوەیە و بۆ زیادكردنی چەند دەنگێك و دەستكەوتی ماددی لەسەر حسابی كۆی گشتیی خەڵكی، نەك گەڕان بەدوای چارەسەركردندا، ئەم بانگەشە و پروپاگەندە و لەخشتەبردنە لە پرسە ئابوورییەكاندا دەرەنجامێكی حەتمیی ئەو خیانەتەیە كە رێگر بوو لە خۆڕاگرتن بۆ راگەیاندنی دەوڵەتی كوردی، هەر بۆیە ئەگەر رانەگەیاندنی دەوڵەتی كوردی بۆ بوارەكانی خیانەت و شكستی سەربازی بگەڕێتەوە، ئەوا شكستی ئابووری گەورەترین ئەو درزانە بوو كە بەهۆیەوە هەر سێ وڵاتە داگیركارەكەی كوردستان بە پێكەوەیی و بەپێی پلان گورزی كوشندەیان لێ داین. لەلایەكی ترەوە ئەوەی رێگەچارەسەرەكانی ئاستەم كردووە و متمانەی هاووڵاتییانی لە كۆتاییهاتنی قەیرانەكان لاواز كردووە، ئەو ململانێ توندەی نێوان بێباكەكانی ناو پرۆسەی حوكمڕانی و دەجالە شەعبەوییەكانی ناو حزبە سیاسییەكانە، كە لەگەڵ نزیكبوونەوەی وادەی هەڵبژاردنەكان، هەموو ئەم بەناو پرۆژە و چاكسازییە ناعەقڵانی و ناواقیعبینانە لە پروپاگەندە و بانگەشەی هەڵبژاردنەكان گەرمتر و بێ سەوربەرتر دەبێت. لەدوای هەموو هەڵبژاردنێك هاووڵاتییانی ئاسایی لەبەردەم كێشە دارایی و ئابوورییەكان دائەمێنێت، چونكە پێش هەڵبژاردنەكان ئەو دەنگی بە كاندیدێك داوە كە لەسەر پرەنسیپی (كێ زیاتر بڵێت و بژەنێت -نەك زیاتر بكات- دەنگ زیاتر دەهێنێت) واتا لە رقی ئەم هێز و ئەو حزب و لایەن دەنگ بە بەرامبەر دەدات، ئەوەی رێگەی خۆش كردووە بۆ ئەم جۆرە بیركردنەوە و میتۆدە سەقەتەی راوەستانی عەقڵ و بەرهەمهێنانی جەهل، تەنیا حزبە پۆپۆلیست و سیاسەتمەدار و پەرلەمانتارە پاڵەوانەكانی سەر شاشەی تی ڤییەكان نین، بەڵكوو خودی حكوومەت و حزبە سەرەكییەكانی حوكمڕانیش هاوكاری دروستبوونی ئەم میتۆدە سەقەتەن، چونكە نە حكوومەت و نە حزب خۆیان بە نوێنەر و خزمەتكاری خەڵك نازانن و كاریش بۆ كۆتایهێنان بەم زنجیرە قەیرانە بەردەوامە ناكەن، تەنانەت دەرگای گفتوگۆ و لێكتێگەیشتنیان لەنێوان خەڵك و خۆیاندا داخستووە، ئەم حاڵەتەش لەناو زۆربەی ئەو گەل و وڵاتانەدا هەبووە كە ئەزموونی حوكمڕانییان لاواز بووە و نەیانتوانیوە دامەزراوەكانیان دروست بكەن، حزبەكانیش توانای دانانی بناخەیەكیان بۆ حوكمڕانییەكی سەركەوتوو نییە، هەر هەموویان هەر دەڵێن – بڕووخێت- بێ ئەوەی بەدیلی دوای رووخانیان پێ بێت و بزانن چۆن بونیات دەنێنەوە، لەئاكامی ئەم پاشاگەردانییەدا مەینەتییەكان و ئازارەكانی خەڵكی و مووچەخۆران هەر بەردەوامە، رەنگە زۆر حزب و لایەنی سیاسییش هەر ئەمەیان بووێت، بۆ ئەوەی ماكینەی ئیعلامیی پروپاگەندە و بەفریودانی دەنگدەران بەردەوام بێت. باشتر وایە قەیرانەكان لە بازنەی داخراوی بێ چارەسەرەكان بمێنن و ژیانی خەڵكی ناخۆشتر بێت. لەناو حكوومەتیشدا لە غیابی دامەزراوەی ئابووری، بەتایبەتی ئەو دامەزراوە ئابوورییانەی كە توانای پێشوەختەی ئەگەری قەیرانە دارایی و ئابوورییەكانیان هەیە و لەناو قەیرانەكەشدا بەڕێوەبردنێكی باشی قەیرانەكە دەكات، بوونی نییە. هەر بۆیە لای گەلانی پێشكەوتوو قەیرانە سەخت و جەرگبڕەكان ماوە و شوێنەوارەكانی كاتی و سنووردارە و وەكوو لای خۆمان نییە بۆ 4 ساڵ بخایەنێت. پرسیاری گرنگ لێرەدا ئەوەیە، رێگە راستەكە بۆ راستكردنەوەی هەڵەكان چییە؟ ئایا چی بكرێت بۆ ئەوەی ئەدای حكوومەت بەهێز بكرێت و توانای بڕیاردانی هەبێت و دۆخی بێ بازاڕی لەوە زیاتر بەردەوام نەبێت؟ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە پێویستی بە عەقڵیەتێكی زانستییانە و واقیعبینانەی دوور لە هەست و سۆز و تۆمەت بەخشینەوە و دروشمی شەعبەوی و پروپاگەندەی هەڵبژاردن هەیە، بەتایبەتی لە دۆخی كوردستاندا كە نە دەوڵەتە نە لە چوارچێوەی دەوڵەتێكی فیدراڵیی خاوەنی سەقامگیری و ستراتیژییەتێكی روون و ئاشكرای ئابوورییە. پێویستە سەرەتا كار بۆ دامەزراندنی دامەزراوە ئابوورییەكان بكەین، بۆ ئەوەی لەناو چوارچێوەی پرۆگرامی هەڵە و تەپوتۆزی هەڵبژاردنەكاندا رێگا راستەكەمان لێ تێك نەچێت، دواتر بەهێمنانە بەپێی پلانە (كورتخایەن و مامناوەند و درێژخایەن)ەكان كار بۆ روئیایەكی روونی ئابووری بكەین، جێبەجێكردنی ئەم پلانانەش ئاسان نییە، بەڵام ئاستەمیش نییە، چونكە گەشتی هەزار میل بە هەنگاوێك دەست پێ دەكات.