خوێندنه‌وه‌ی حیكمه‌تی ئیشراق

گەڕانەوەی سوهرەوەردی بۆ ماڵە کوردییەکەی

(10)

 

٢/ ره‌گه‌كانی خاوه‌ر و سوشیانس و ئیشراقه‌كه‌ی سوهره‌وه‌ردی
ده‌رباره‌ی سه‌ركه‌وتنی عاره‌به‌كان به‌سه‌ر ساسانییه‌كان له‌ شه‌ڕی قادسیه‌دا، له‌ كتێبی (ئێران له‌ سه‌رده‌می ساسانییه‌كاندا. ئی ئارسه‌ر كریستنسن) ئه‌و په‌ره‌گرافه‌ ده‌خوێنینه‌وه‌: (منداڵه‌كانی یه‌زگوردی سێیه‌م، كه‌ دوو كوڕ بوون به‌ ناوی به‌هرام و فه‌یرووز، له‌گه‌ڵ سێ كچ به‌ ناوه‌كانی ئه‌دره‌گ، شه‌هریبانو و مه‌رداوه‌ند. فه‌یرووز له‌ چین مرد. ئه‌مما شازاده‌ شه‌هریبانو به‌پێی گێڕانه‌وه‌یه‌كی شیعی كه‌ ره‌نگه‌ راست نه‌بێت شووی به‌ حوسێنی كوڕی عه‌لی كردووه‌. به‌و شێوه‌یه‌ مافی ئیمامه‌كانی پاراستووه‌: منداڵه‌كانی حوسێن كه‌ ده‌بنه‌ منداڵه‌كانی محه‌مه‌د له‌ هه‌مان كاتدا و كچه‌كه‌ی فاتیمه‌ ژنی عه‌لی بوو، خاوه‌ر واتا شكۆی خوداوه‌ندییان بۆ مایه‌وه‌ كه‌ هی پاشا ئێرانییه‌كان بوو)


شه‌ڕ و شۆڕی ئیسلامه‌كان و ئێرانییه‌كان، وه‌نه‌بێت دوای قادسیه‌ كۆتایی پێ هاتبێت. پێش قادسیه‌ و دوای قادسیه‌ش بۆ ماوه‌یه‌كی دوورودرێژ شه‌ڕه‌كان به‌رده‌وامییان هه‌بووه‌. له‌ ساڵی ٦٣٦ تا كوشتنی یه‌زگوردی سێیه‌م له‌ چه‌ندین شار و هه‌رێمدا شه‌ڕ هه‌بوون. ناوچه‌یه‌كی وه‌ك ته‌به‌ڕستان بۆ زیاتر له‌ سه‌ده‌یه‌ك شه‌ڕی ئیسلامه‌كانیان كردووه‌.


كریستنسن ده‌ڵێ: (سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی دوای یه‌زگورد كه‌سی تر نه‌چووه‌ته‌وه‌ سه‌ر ته‌ختی ئێران، به‌ڵام زه‌رده‌شتییه‌كان تا ئه‌مڕۆكه‌ش به‌رده‌وام به‌و ساڵنامه‌یه‌ كه‌ پێی ده‌ڵێن ساڵنامه‌ی یه‌زگوردی، ساڵه‌كانیان ده‌ژمێرن.)


له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌، له‌ رێی شیعه‌ی دوازده‌ ئیمامییه‌وه‌ بیرۆكه‌ی فریادڕه‌س یان (سوشیانس) به‌ ناوه‌ زه‌رده‌شتییه‌كه‌ی تێكه‌ڵ به‌ ئیسلام ده‌بێت. سوشیانس له‌ بیری زه‌رده‌شتیدا ئه‌و پیر و دانا و زانایه‌ن كه‌ ده‌بێت له‌ هه‌موو سه‌رده‌مێكدا هه‌بن و به‌رپرسیاریی ئایینی خۆیان به‌ ئه‌نجام بگه‌یه‌نن. هه‌مان ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی پیرانی مۆغانی زه‌رده‌شتین و له‌ دوای هێرشه‌كانی ئیسلامیش یه‌كێك له‌ هۆزه‌كانی میدیایه‌كان به‌ ناوی هۆزی مۆغه‌كان له‌ هه‌ورامان گیرسانه‌وه‌. پیری هه‌ورامان تا ئێسته‌ش له‌ ئه‌ده‌بیاتی خۆماندا هه‌ر به‌ناوبانگه‌.


به‌پێی گاتاكان و ئاوێستا به‌سه‌رهاتی مرۆڤ دوای مردن بریتییه‌ له‌وه‌ی له‌ رۆژی لێپرسینه‌وه‌دا دادگه‌یه‌ك بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ره‌وانی داده‌نرێت و ده‌بێت یه‌كه‌م جار به‌سه‌ر پردی (چنوات) بپه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ له‌ تاڵه‌ موویه‌ك باریكتره‌ و له‌ گوێزانیش تیژتره‌. له‌ رۆژی لێپرسینه‌وه‌دا سێ فریشته‌ (میترا، شتاوشا و ره‌شنه‌) سه‌رپه‌رشتیاری تاقیكردنه‌وه‌كان ده‌كه‌ن. ئه‌و ره‌وانانه‌ی پاك و چاك و بێگوناهن به‌ئاسانی ده‌په‌ڕنه‌وه‌. ئه‌وانه‌یش كه‌ به‌دكار و به‌دره‌فتار و گوناهبارن ده‌كه‌ونه‌ دۆزه‌خه‌وه‌. جگه‌ له‌مانه‌ ئه‌و ره‌وانانه‌ی كه‌ چاكه‌ و ناچاكه‌یان یه‌كسانه‌، ده‌خرێنه‌ شوێنێكه‌وه‌ كه‌ پێی ده‌ڵێن (هه‌مه‌سته‌گان) شوێنی چاوله‌ڕێبوون. دوای تاقیكردنه‌وه‌كان به‌ خواستی ئاهورامه‌زدا دوای تێپه‌ڕبوونی كاتێكی درێژ فریشته‌ (فراشاكارتی) به‌ زمانی په‌هله‌وی (فه‌رشگه‌ر) خوڵقێنراوه‌. ئه‌و فریشته‌یه‌ هه‌موو مردووه‌كان زیندوو ده‌كاته‌وه‌ و له‌ گوناهه‌كانییان پاكیان ده‌كاته‌وه‌ و سه‌رزه‌وی ده‌كاته‌ به‌هه‌شت. هه‌ر له‌ گاتاكاندا به‌ زۆر شێوه‌ی تر باسی ره‌وان كراوه‌ كه‌ له‌ پردی چنوات تێده‌په‌ڕێت ده‌گاته‌ خانه‌ی ئیشوئی (رووناكییه‌ هه‌میشه‌ییه‌كانی به‌هه‌شت) كه‌ پێی ده‌ڵێن (گرووپمان) و ده‌گاته‌ ئاكامه‌كانی دڵی خۆی و بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ تێیدا له‌گه‌ڵ ره‌وانانی (ئیشوی راستی) تردا به‌ خۆشی ده‌ژین. ره‌وانه‌ به‌ده‌كان كه‌ له‌سه‌ر پردی چنوات به‌رده‌بنه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ خانه‌ی تاریكی و ترسناكی بێپایان واتا دۆزه‌خ. ئینجا به‌ خۆیان ده‌زانن و ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ گریان و هاوار و پاڕانه‌وه‌ كه‌ دادیان نادات. جا به‌و جۆره‌ تێیدا ده‌مێننه‌وه‌ تا رۆژی ئاهورامه‌زدا لێیان ده‌بوورێ. دوای ئه‌وه‌ (سوشیانس) واتا رزگاركه‌ر په‌یدا ده‌بن و جیهان له‌ هه‌موو ناپاكییه‌كان پاك ده‌كه‌نه‌وه‌، بن و بنیادی ئه‌هریمه‌ن له‌ بنوبێخ ده‌ردێنن.)


بیرۆكه‌ی (سوشیانس) هه‌مان بیرۆكه‌ی (ئیمامی مه‌ستوور) و (ئیمامی مونته‌زه‌ر) یان مه‌هدی چاوه‌ڕێكراوه‌. كه‌ له‌ لای شیعه‌كان له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تاكانی ئیسلامدا سه‌رهه‌ڵده‌دات. مه‌سه‌له‌ی ئیمام و ئیمامه‌ت. به‌ تێگه‌یشتنی شیعه‌كان تێگه‌یه‌كی باڵا وه‌رده‌گرێت، كه‌ مه‌به‌ست لێی ئه‌و دوازده‌ ئیمامه‌یه‌ كه‌ له‌ ره‌چه‌ڵه‌كی پێغه‌مبه‌ر ده‌كه‌ونه‌وه‌. له‌ عه‌لی كوڕی ئه‌بی تاڵیبه‌وه‌ مێردی فاتیمه‌ی كچی پێغه‌مبه‌ر ده‌ست پێ ده‌كات تا ده‌گاته‌ ئیمامی دوازده‌یه‌م، كه‌ به‌ ئیمامی (مه‌ستوور- نادیار) ده‌ناسێنرێت. ئه‌و ئیمامه‌ نادیاره‌ ره‌چه‌ڵه‌كی زه‌رده‌شتییه‌ و له‌ رێی (شه‌هریبانو)ی ژنی حوسێنه‌وه‌ ده‌گاته‌وه‌ ساسانییه‌كان و پێڕه‌وكارانی دینی زه‌رده‌شتی.


دوازده‌ ئیمامه‌كان ئه‌و سوشیانسانه‌ن كه‌ دین ده‌پارێزن و واتا هه‌قیقییه‌كانی ده‌قه‌ دینییه‌كان ورد ده‌كه‌نه‌وه‌. به‌ واتای ئه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆك و نادیاری ده‌قه‌كان ده‌رده‌خه‌ن. نادیاری ده‌ق و ده‌ركه‌وتنی واتای ده‌قه‌كان. رێك ده‌به‌سترێته‌وه‌ به‌ بابه‌تی (باتن و ته‌ئویل). واتا ئاشكراكردنی واتا ته‌قه‌تكراوه‌كانی ده‌ق، كه‌ له‌ پشت شێوه‌ی تیپه‌كان خۆیان شاردووه‌ته‌وه‌. وه‌لییه‌كان كه‌ كه‌سه‌ پیرۆز و نزیكه‌كانن له‌ خودا. كاریان راڤه‌كردنی ناوه‌وه‌، یان نادیاریی په‌یامبه‌رێتییه‌. په‌یامبه‌رێتی بریتییه‌ له‌ به‌قسه‌هێنانی بێژه‌ و وێژه‌ خوداییه‌كان. به‌و شێوه‌یه‌ سوشیانسه‌كان هه‌م رزگاركه‌ری ره‌وانه‌كان و هه‌م راڤه‌كارانی قسه‌ی خودایین، كه‌ له‌ ئیسلامی شیعه‌ی دوازده‌ ئیمامیدا ده‌بنه‌ ئیمامی نادیار و وه‌لییه‌كانی خودا.


ئه‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌كه‌ بۆ ئیسلام له‌ ئێران و ناوچه‌ نزیكه‌كانی خۆمان، كه‌ تێیدا راسته‌وخۆ و بێ پێشه‌كی تێكه‌ڵ به‌ زه‌رده‌شت و بیروبڕواكانی ده‌كرێت. دواتریش كه‌ له‌ سوهره‌وه‌ردی ئاوێته‌بوونی ره‌گه‌ سۆفیگه‌رییه‌كان و فه‌لسه‌فییه‌كانی ده‌بینینه‌وه‌، ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و پرسیاره‌ دامەزراوه‌ی ئێسته‌ له‌ ره‌گه‌كانیدا كه‌ ئایا ئیسلامی عاره‌بی هه‌مان ئیسلامی ئێرانییه‌؟ زۆرتر له‌مه‌ش به‌ قووڵبوونه‌وه‌ی زۆرتر ده‌توانین ناوه‌ڕۆكی پرسیاره‌كه‌مان بكه‌ینه‌ ئه‌وه‌ی ئایا شیعه‌ و سوننه‌ یه‌ك دینن؟


سنووری پرسیاره‌كه‌ له‌ بازنه‌ی رۆحیانه‌ت و باتنیدا ده‌سووڕێنمه‌وه‌. چونكه‌ دواتر مه‌به‌ستم گرێدانه‌وه‌ی ئه‌و ره‌گه‌ مێژووییه‌ی ئێرانه‌ به‌ حیكمه‌تی ئیشراقه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی له‌ حیكمه‌تی سوهره‌وه‌ردی بگه‌ین و وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌مان بده‌ینه‌وه‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌تای ئه‌و به‌شه‌ له‌ گه‌ڵماندایه‌.


وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پرسیاره‌ پێوه‌سته‌ به‌ رۆچوون به‌ نێو واتاكانی (نادیاری رۆحی) هی ده‌قه‌كان كه‌ قسه‌ی خودان كه‌ به‌ ئه‌قڵ و لۆژیكی مه‌شاییه‌كان و به‌ هه‌ستكردن دركی پێ ناكرێت. واتا نادیاره‌كانی جیهانی (باتن) به‌ په‌نهان و راز و په‌رده‌دارییه‌وه‌ له‌ (تیۆسۆفیدا) ده‌رده‌كه‌ون. چونكه‌ ماڵی حیكمه‌ت، به‌رزرترین پایه‌ و حاڵی رۆحه‌ كه‌ ده‌یگاتێ و ده‌بێته‌ ناوه‌ندی ئیشراق، ئیشراق وه‌ك لووتكه‌ی پایه‌ی حیكمه‌ت و گه‌شانه‌وه‌ی ئه‌قڵ به‌سه‌ر ره‌واندا.


مێژووی ئیسلام هه‌ر له‌و سه‌ره‌تایه‌وه‌ تێكه‌ڵ به‌ رۆحانییه‌تی زه‌رده‌شتی و ئێرانی ده‌بێت. یان به‌ به‌رواژییه‌وه‌ تێگه‌ و سرووته‌كانی زه‌رده‌شتی ده‌چنه‌ نێو ئیسلامه‌وه‌. له‌و ناوچانه‌دا به‌ تێگه‌ی خاوه‌ر و سوشیانسه‌كانی به‌رگێكی رۆحانی و ئیشراقییانه‌ به‌ ئیسلام ده‌به‌خشێت. ئه‌و به‌رگه‌ش هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ئه‌وه‌ راده‌گه‌یه‌نێت كێ رۆحی مرۆڤ ده‌رباز ده‌كات؟ كێ فریادڕه‌سی ره‌وانی مرۆڤه‌ تا بگاته‌وه‌ بنه‌ڕه‌تی خۆی؟ به‌ واتایه‌كی دیكه‌ ده‌نگی سوهره‌وه‌ردی درێژكراوه‌ی هاواری ئه‌و مێژووه‌یه‌ كه‌ داوای فریادڕه‌س ده‌كات. ده‌نگی ئه‌و ئیشراقه‌یه‌ كه‌ ره‌وانمان ده‌گه‌یه‌نێته‌وه‌ به‌ ماڵی حیكمه‌ت و حه‌كیمی گه‌وره‌. ئه‌و ده‌نگه‌ش ته‌نیا له‌ ئێران و له‌نێو شیعه‌دا گیر نابێت. به‌ڵكوو سوهره‌وه‌ردی له‌ جیهانی ئیسلامیدا له‌ سه‌رده‌می خۆیدا رووبه‌ڕوو هاوار ده‌كات: كوا فریادڕه‌سی خاوه‌ر؟


به‌وه‌دا كه‌ په‌یامبه‌رێتی له‌ كه‌سیی (محه‌مه‌د)دا كۆتایی دێت. شیعه‌ و سوننه‌كانیش پێكه‌وه‌ ئه‌و كۆتاییهاتنه‌ قبووڵ ده‌كه‌ن، به‌ڵام جیاوازییه‌كه‌ی نێوانیان ئه‌وه‌یه‌، كه‌ (ئیمام) له‌ لای شیعه‌كان ده‌بێته‌ به‌رده‌وامبوونی مێژووی دین و بازنه‌ی په‌یامبه‌رییه‌تیش بازنه‌یه‌كی نوێی ئیمامی دروست ده‌كات، كه‌ ئه‌ویش بازنه‌ی (ویلایه‌ت)ه‌، هنری كۆربان به‌ ناوه‌ فارسییه‌كه‌ی پێی ده‌ڵێت (دۆستیی) ره‌گی ئه‌و وشه‌یه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ خۆشه‌ویستی، له‌به‌ر ئه‌و هه‌سته‌ی شیعه‌كان بۆ ئیمامه‌كان هه‌یانبووه‌، هه‌روه‌ها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئیمامه‌كان خۆشه‌ویستان و كه‌سه‌ نزیكه‌كانی خودا بوون، (یارانی) خودا، هه‌روه‌ك چۆن (یارسانییه‌كان) به‌ یاران و هه‌ڤاڵانی خودا ناسرابوون و ره‌گێكی هاوبه‌شییان هه‌یه‌. وه‌لییه‌كان كه‌سانی پیرۆزن وه‌ك یارانی خودا، كه‌ ئه‌ركییان ئه‌وه‌یه‌ واتاكانی په‌یامبه‌رێتی و سرووشی په‌یام به‌ یار و یاوه‌رانیان بگه‌یه‌نن. له‌ لای شیعه‌كان سیفه‌تی وه‌لی ده‌درێته‌ دوازده‌ ئیمامه‌كان، له‌ لای سوننه‌كان ئیمام به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی ده‌درێته‌ مه‌لاكان. له‌ بازنه‌ی ویلایه‌تدا واتا رۆحانییه‌كان و نادیاره‌كانی سرووشی خودایی بۆ یار و یاوه‌ران راڤه‌ ده‌كرێن. كاتێكیش سوشیانس یان ئیمامی نادیار ده‌رده‌كه‌وێت، كه‌ سیفه‌تی مه‌هدیی پێ به‌خشراوه‌، مه‌هدی رێپیشانده‌ر و رێنوێنه‌ كه‌ خۆیشی له‌ لای خوداوه‌ رێنوێنی ده‌كرێت، قیامه‌ت راده‌گه‌یه‌نێت و دینی پاك زاڵ ده‌بێته‌ سه‌ر ره‌وانه‌كاندا.


ئه‌و بابه‌ته‌ وا ده‌كات سوهره‌وه‌ردی به‌ره‌و راڤه‌ بڕوات، پێوه‌ندییه‌كی جه‌ده‌لی له‌گه‌ڵ ئه‌و بابه‌ته‌ دانه‌مەزرێنێت. ده‌رباره‌ی فه‌لسه‌فه‌ی په‌یامبه‌رێیتی به‌و ره‌گه‌ مێژووییه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ زه‌رده‌شت و خاوه‌ر و تێگه‌ی سوشیانس. سوهره‌وه‌ردی حیكمه‌ته‌كه‌ی له‌سه‌ر كه‌شف و په‌رده‌لادان داده‌مەزرێنێت بۆ دۆزینه‌وه‌ی واتای ئیشراق، نه‌ك ئه‌قڵ و بیركردنه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌ر به‌ڵگه‌ بنه‌ما بگرێت. په‌یامبه‌رێتی له‌ لای سوهره‌وه‌ردی ده‌بێته‌ راڤه‌ی واتا نادیاره‌كانی په‌یام. به‌ رۆح و ره‌وانی ده‌به‌ستێته‌وه‌ نه‌وه‌ك به‌ ئه‌قڵ، یان ده‌روون كه‌ (ده‌روونزانی - علم النفس) پێشبه‌ری ده‌كات. ئه‌و په‌یام به‌ ره‌وانه‌وه‌ گرێ ده‌داته‌وه‌ و له‌ باری كۆمه‌ڵایه‌تی و ژینگه‌یی و سیاسی و شه‌ریعه‌ت دووری ده‌خاته‌وه‌، وه‌ك واتا شاردراوه‌كانی ره‌وان سه‌ودای له‌گه‌ڵ ده‌كات، كه‌ ئه‌وه‌ش خاڵێكی جیاكه‌ره‌وه‌ی سوهره‌وه‌ردییه‌ له‌گه‌ڵ راڤه‌كارانی شیعه‌ ئه‌وانه‌ی پێڕه‌وی دوازده‌ ئیمامی ده‌كه‌ن. هه‌ر لێره‌وه‌ باش ده‌بێت بابه‌تی (هه‌فت ئیمامی)یش بوروژێنین، چونكه‌ هه‌ندێ سه‌رچاوه‌ سوهره‌وه‌ردی به‌ شیعه‌ی هه‌فت ئیمامی تاوانبار ده‌كه‌ن. ئه‌و هه‌فت ئیمامییه‌ی كه‌ به‌ ئیسماعیلییه‌كانیش ناویان ده‌برێت و به‌ بزاوه‌ گنوسی و باتنییه‌كانی ئیسلام و شیعه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌.


دوای مردنی پێغه‌مبه‌ر و ده‌ستنیشان نه‌كردنی كه‌سێك له‌ دوای خۆی بۆ ئه‌وه‌ی ببێته‌ خه‌لیفه‌ی موسڵمانه‌كان، وای كرد تایه‌فه‌یه‌ك به‌ ناوی شیعه‌كان، یان ئه‌هل ئه‌لبه‌یت، یان عه‌له‌وییه‌كان سه‌رهه‌ڵبده‌ن كه‌ پێیان وابوو عه‌لی كوڕی ئه‌بو تالیب شایسته‌ی خه‌لافه‌ته‌. عه‌لی كوڕی ئه‌بو تالیب باوكی حه‌سه‌ن و حوسێن بوو. له‌وانیش نه‌وه‌كانی پێغه‌مبه‌ر كه‌وتنه‌وه‌. كه‌ له‌نێو ئه‌وانیشدا ململانێ هه‌بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كێ له‌ نه‌وه‌كانی عه‌لی شایسته‌تره‌ سه‌رۆكی ئه‌و تاقمه‌ بێت. جه‌عفه‌ری سادق كه‌ ده‌كاته‌ كوڕی محه‌مه‌د باقڕ و كوڕی عه‌لی زێن عابدین كوڕی حوسێن. توانی هه‌ندێ له‌ عه‌له‌وییه‌كان له‌ نه‌وه‌كانی حه‌سه‌ن رازی بكات كه‌ ئه‌و به‌ میراتگری عه‌لی و فاتیمه‌ دابنێن. به‌و شێوه‌یه‌ سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌و تاقمه‌ كه‌وته‌ ده‌ست جه‌عفه‌ری سادق، كه‌ ده‌كاته‌ ئیمامی شه‌شه‌می شیعه‌كان كه‌ نه‌وه‌ی حوسێنه‌ و له‌ ره‌چه‌ڵه‌كی ئیمام عه‌لی كوڕی ئه‌بو تاڵیبه‌. ئه‌وان بڕوایان به‌وه‌ بوو كه‌ ده‌بێت ئیمامه‌تی له‌ باوكه‌وه‌ بگوازرێته‌وه‌ بۆ كوڕ، له‌ ئیمامی عه‌لییه‌وه‌ بۆ حوسێنی كوڕی. ئیمامه‌تی له‌ براوه‌ ناگوازرێته‌وه‌ بۆ برا، به‌ڵام دوای مردنی جه‌عفه‌ری سادق هه‌ندێ له‌و رێبازه‌ ده‌رچوون و دابه‌ش بوونه‌ سه‌ر دوو تایه‌فه‌:


یه‌كه‌م- ئیسماعیلییه‌كان: پێیان وابوو ئیسماعیل گه‌وره‌ترین كوڕی جه‌عفه‌ری سادق ئیمامه‌، به‌ڵام هێشتا جه‌عفه‌ر سادق له‌ ژیاندا مابوو كه‌ ئیسماعیل له‌ ساڵی ٧٦٤ زایین مرد. یاوه‌رانی پێیان وابوو دوای مردنی جه‌عفه‌ری سادق ده‌بێت ئیمامه‌ت بكه‌وێته‌ ده‌ست محه‌مه‌دی كوڕی ئیسماعیلی جه‌عفه‌ر سادق، كه‌ ده‌كاته‌ ئیمامی هه‌فته‌م و هه‌ر به‌و ناوه‌ش ناودێر بوون بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دوازده‌ ئیمامه‌كان جیا بكرێنه‌وه‌.