عێراق و ئه‌مەریكا و ئێران سێگۆشه‌یه‌ك له‌ ناكۆكییه‌ سیاسییه‌كان

مه‌وداكان

ئێران هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ و له‌ ساڵى 1979دا، ناردنى شۆڕشه‌كه‌ى بۆ وڵاتانى عه‌ره‌بى و جیهانى ئیسلامگه‌رایی ڕاگه‌یاند و له‌ هه‌مان كاتیشدا چه‌ند دیبلۆماتكارێکى ئه‌مەریكیى له‌ تاران ده‌ستبه‌سه‌ر كرد، ئه‌مەریكا به‌ گه‌یشتنى حزبێكى ئیسلامیى شیعه‌گه‌را به‌ ده‌سه‌ڵات له‌ ئێران زۆر نیگه‌ران بوو.


له‌ولاشه‌وه‌ له‌ عێراق حزبێكى سیاسیى عه‌ره‌بیى شۆڤینیى حوكمڕان بوو، كه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك بڕواى به‌ ده‌سه‌ڵاتى ئایینى نه‌بوو، كه‌واته‌ ئه‌مەریكا نیگه‌رانتر بوو، به‌تایبه‌تى به‌هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ ئێران له‌گه‌ڵ عێراق هاوسنوور بوو، كه‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌كى به‌رده‌وام بوو له‌سه‌ر ئاسایشى عێراق، به‌تایبه‌تى له‌ دیدگا سیاسییه‌كانیان كه‌ زۆر جیاواز بوون، هه‌ر ئه‌و ترس و نیگه‌رانییه‌ش له‌ ئه‌نجامدا بوو به‌ جه‌نگێكى وێرانكه‌ر له‌نێوان هه‌ردوو وڵات و زیاتر له‌ 8 ساڵى خایاند و دواى ئه‌وه‌ى به‌ ملیۆنان قوربانیى له‌ هه‌ردوولا لێ كه‌وته‌وه‌ و دواى هه‌وڵ و كۆششى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و یه‌كێتیى ئه‌وروپا و وڵاتانى ئاشتیخواز، ئه‌و جه‌نگه‌ وێرانكه‌ره‌ كۆتایی پێ هات.


به‌ڵام ململانێى سیاسى به‌رده‌وام بوو، له‌ ماوه‌ى ئه‌و جه‌نگه‌ درێژخایه‌نه‌دا، ئه‌مەریكا به‌ چه‌ك و پاره‌، هاوكاریى عێراقى ده‌كرد بۆ درێژه‌پێدانى شه‌ڕه‌كه‌، دواى كۆتاییهاتنى شه‌ڕه‌كه‌، ئه‌مەریكا به‌ هه‌موو جۆرێك كه‌وته‌ دژایه‌تیى ئێران و به‌ هه‌مان شێوه‌ ئێرانیش كه‌وته‌ دژایه‌تیى ئه‌مەریكا كه‌ به‌ (شه‌یتانى گه‌وره‌) ناوى ده‌برد، لەپاڵ دروشمى (مه‌رگ بۆ ئه‌مەریكا) كه‌ تا ئێستا ئه‌و دروشمه‌ به‌رده‌وامه‌ و ئه‌مەریكا تا ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنه‌كانى عێراق ئاماده‌باشیى خۆى هه‌یه‌ و ده‌یه‌وێ گه‌مه‌ سیاسییه‌كان له‌ پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كى فراوان له‌ڕێگه‌ى باڵوێزى ئه‌مەریكا و هێزه‌ عه‌سكه‌رییه‌كانیدا پیاده‌ بكات و نه‌شهێڵێت ئێران ده‌ست له‌ كاروبارى عێراق وه‌ربدات.


عێراق و ئێرانیش له‌جیاتى ئه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ ئه‌مەریكا هه‌ر نه‌بێ له‌ڕووى سیاسییه‌وه‌ ڕووبه‌ڕووى ببنه‌وه‌، كه‌وتوونه‌ته‌ دژایه‌تیى هه‌رێمى كوردستان و ئێران ده‌ڵێت: نه‌مانهێشت (ئیسرائیلى دووه‌م) له‌ ناوچه‌كه‌ دروست ببێ، (عه‌بادى)یش ده‌ڵێت: نه‌مانهێشت جوداخوازه‌ كورده‌كان بگه‌نه‌ ئازادى و سه‌ربه‌خۆیی و جیابوونه‌وه‌ له‌ عێراق، له‌ هه‌ر هه‌مووشى ترسناكتر توركیا و عێراق و ئێران گه‌یشتوونه‌ته‌ قه‌ناعه‌تێك، كه‌ كورد خاكى نییه‌ و ده‌یه‌وێ له‌ عێراق له‌سه‌ر خاكى عه‌ره‌ب ده‌وڵه‌تى كوردى دروست بكات، تورك له‌ توركیا له‌سه‌ر خاكى خۆیه‌تى و فارس له‌ ئێران له‌سه‌ر خاكى خۆیه‌تى، ته‌نیا گه‌لى كورده‌ وه‌ك میوان له‌سه‌ر ئه‌و خاكانه‌ ده‌ژى. له‌و دوو (وڵات)ه‌شدا گه‌نده‌ڵی گه‌یشتووەته‌ لووتكه‌.


له‌ ئێران ماوه‌یه‌كه‌ خۆپیشاندان به‌رده‌وامه‌، له‌ عێراقیش به‌ هه‌مان شێوه‌ به‌رده‌وام له‌ شاره‌كانى ناوه‌ڕاست و باشوورى عێراق خۆپیشاندان به‌ڕێوه‌ ده‌چێ.


به‌ڵام ڕووى سیاسییانه‌ى عه‌ره‌ب به‌تایبه‌تى عه‌ره‌بى شیعه‌گه‌را، ئه‌وه‌نده‌ قایم و بێ شه‌رمه‌، هه‌ر گوێیان لێ نییه‌ و ده‌ڵێى نه‌ بایان دیوه‌ نه‌ بۆران.


من له‌جیاتى عێراقییه‌كان بم، لیستێك به‌ناوى (عه‌لى بابا و چل دزه‌كه‌) دروست ده‌كه‌م، خۆ هه‌ر نه‌بێ (عه‌لى بابا) ته‌نیا چل دزى هه‌یه‌ نه‌ك هه‌زاران هه‌زار دز و جه‌رده‌ى ناقۆڵا له‌ناوه‌وه‌ و له‌ده‌ره‌وه‌ى عێراق، كه‌ به‌ئاشكرا و به‌نهێنى سامانى عێراق ده‌دزن.


وا بزانم ئه‌مەریكا له‌ شكاندنى شان و شه‌وكه‌تى سیاسیان نزیك بووەته‌وه‌ و ئه‌و سێگۆشه‌ سیاسییه‌ ناكۆكه‌ خه‌ریكه‌ بشكێ، ده‌ى ده‌با ده‌نگ بده‌ین به‌ (عه‌لى بابا و چل دزه‌كه‌)ى.