ئاڵا.. جیاوازیه‌كانمان له‌گه‌ڵ عێراقى عه‌ره‌بى

مه‌وداكان

له‌دواى ڕووخانى ڕژێمى دیكتاتۆرى سەدام حوسێن، ئاڵا كۆنه‌كه‌ى عێراق له‌ ناوه‌ڕاستیدا (الله أكبر)ێك نووسرابوو، سەدام له‌ ساڵانى هه‌شتایه‌كاندا له‌ هه‌ڵمه‌تى ئیمانداریه‌تى (الحملة‌ الأیمانیة)دا گوایه‌ به‌ خوێنى خۆى و به‌ده‌ست و خه‌تى خۆى ئه‌و (الله أكبر)ه‌ى له‌سه‌ر ئاڵاى عێراق نووسیبوو.. له‌دواى ساڵى 2003، كه‌ سەدام و دام و ده‌زگاكانى به‌ ته‌واوى ڕووخان، پاشان عێراقى نوێ و په‌رله‌مان و حكوومه‌تى نوێى عێراق ئاڵاكه‌یان وه‌ك خۆى هێشته‌وه‌ و ته‌نیا (الله أكبر)ه‌كه‌یان به‌ خه‌تى (كوفى) خسته‌ شوێنى (الله أكبر)ه‌كه‌ى دەستخەتی سەدام، به‌ تایبه‌تى شیعه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان بۆ ئه‌وه‌ى دروشم و لۆگۆى ئاڵاكه‌ وه‌كوو ئاماژه‌یه‌ك بۆ حكوومه‌تێكى ئیسلامگه‌رایی بمێنێته‌وه‌.


به‌هۆى ئه‌وه‌ش كه‌ پێكهاته‌ى گه‌لانى عێراق له‌ فره‌نه‌ته‌وه‌ و فره‌مه‌زهه‌بى جیاواز پێكهاتبوو، نه‌یانتوانى ناوه‌كه‌ى بگۆڕن، ده‌نا ناوى فەرمیى عێراقیان ده‌گۆڕى به‌ناوى (كۆمارى ئیسلامیى عێراق/ جمهوریة العراق الأسلامیة)ی هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ (كۆمارى ئیسلامیى ئێران)، چونكه‌ زۆربه‌ى گرووپه‌ شیعه‌كانى عێراق تا ئێستاش ڕێنمایی سیاسییان له‌ وڵاتى ئێرانه‌وه‌ بۆ دێت و ده‌شبێ جێبه‌جێى بكه‌ن. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ كه‌ زۆربه‌ى ده‌سه‌ڵاتدارانى شیعه‌ى عێراق داواى ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ زۆرینه‌ په‌رله‌مان و حكوومه‌ت پێكبهێنن، تا ده‌ستیان واڵا بێت و به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك په‌رله‌مان و حكوومه‌ت به‌ ڕێككه‌وتن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانى ترى عێراق بێت، ته‌نیا له‌گه‌ڵ هه‌رێمى كوردستان نه‌بێت. ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى هه‌رێم بووەته‌ ئه‌مرى واقیع و تا پێیان كراوه‌ و پێیان ده‌كرێ هه‌ر هاوكارییه‌كى ده‌ره‌كى له‌ بوارى ئابوورى و ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى كورد كه‌ بۆ هه‌رێم بێت، ڕێگه‌ى لێ بکەن، وه‌كوو پێشتر كردوویانه‌ و زۆریش له‌ بووژانه‌وه‌ى هه‌رێمى كوردستان ده‌ترسن، له‌ هه‌موو بواره‌كانى سیاسى و ئابوورى و كۆمه‌ڵایه‌تى و ڕۆشنبیرى، به‌ تایبه‌تى له‌ بوارى دیموكراتیزه‌كردنى سیسته‌مى سیاسی و كۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى له‌ كوردستان، كه‌ ئه‌وان له‌ناو كۆمه‌ڵگاى عێراق به‌ گشتى به‌ خه‌ته‌رناكى ده‌زانن، چونكه‌ هه‌رێمى كوردستان سیسته‌مێكى عه‌لمانیى دیموكراتخوازه‌ و له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تێكى ئیسلامگه‌رایی كه‌ باوه‌ڕى به‌ دیموكراتیه‌ت و ئازادییه‌كانى تاكى عێراقى و مافی هاووڵاتیبوون بۆ هەموان، جیاوازە.


كه‌واته‌ له‌ بوارى حوكمڕانیدا دوو سیسته‌مى سیاسیىدا زۆر جیاوازن و له‌گه‌ڵ به‌ها و مافه‌كانى مرۆڤ ناگونجێن، بۆیە به‌ زۆره‌ملێ و به‌ بڕوبیانووى پاراستنى خاكى عێراقێكى یه‌كگرتوو، ڕێگه‌ له‌ ڕیفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ده‌گرن.


ئه‌و ئاڵایه‌ى ئێستاى عێراق به‌ (الله أكبر)ه‌كه‌وه‌، له‌ هیچ وڵاتێكى عه‌ره‌بى و غه‌یره‌ عه‌ره‌بى ئیسلامى، ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ له‌سه‌ر ئاڵا تایبه‌تیه‌كانیان نییه‌ به‌ وڵاتى ئێرانیشه‌وه‌، ته‌نیا سعودیه‌ نه‌بێت ئاڵاكه‌ى وێنه‌ى (دوو شمشێرى) له‌سه‌ره‌، ئه‌ویش ئاماژه‌یه‌كه‌ كه‌ عه‌ره‌ب هه‌ر له‌ كۆنه‌وه‌ هێزێكە بە بەکارهێنانی ئایینێک دەسەڵاتیان بەسەر هه‌موو گه‌لانى دنیاى غه‌یره‌ عه‌ره‌بیدا گرتووە.


بۆیێ من لێره‌ ئاماژه‌یه‌ك به‌ هه‌ڵگرتنى ئه‌و دوو شمشێره‌ كه‌ له‌سه‌ر شانى سه‌ربازه‌ پله‌داره‌كان هه‌ن ده‌ده‌م، كه‌ هه‌ڵه‌یه‌كى مێژووییه‌ و تا ئێستاش به‌رده‌وامه‌ كه‌ ئه‌و (دوو شمشێره‌) له‌سه‌ر شانى هێزه‌ ئه‌منییه‌كان و پێشمه‌رگه‌ پله‌داره‌كان ده‌بینم. ئه‌وانه‌ى پله‌یان (لیوا)یه‌ ده‌بێت لۆگۆیەكى تر بخرێته‌ شوێنى (ئه‌و دوو شمشێره‌)، چونكه‌ هه‌موو وڵاتانى غه‌یره‌ عه‌ره‌بى ئه‌و هێمایه‌ له‌سه‌ر شانى سه‌ربازه‌ پله‌داره‌كانیان نییه‌ و كوردیش عه‌ره‌ب نییه‌، كاتى خۆى و له‌ سه‌رده‌مى فتوحاتى ئیسلامى، به‌رپرسى شه‌ڕ و سه‌ركرده‌ى یه‌كه‌م كه‌ له‌ پێشەوەى سوپاكه‌یه‌وه‌ بووه‌ و پێشه‌نگ بووه‌، ئه‌و ئاڵایه‌ى هه‌ڵگرتووه‌، ناسناوى (لیوا) بووه‌، واته‌ سه‌ركرده‌ى له‌شكر یان سوپا.


جیاوازییه‌كانمان له‌گه‌ڵ عێراقى عه‌ره‌بى ئه‌وه‌نده‌ زۆرن هه‌ر له‌ جیاوازیى زمانه‌كه‌مانه‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ جوگرافیا‌كه‌مان و دابونه‌ریت و كولتوور، تا ده‌گاته‌ جیاوازیى ئاڵاكانمان، ئیتر عێراقى عه‌ره‌بى بۆ وازمان لێ ناهێنێ و به‌زۆره‌ملێ یه‌خه‌گیرمان بووه‌ و یه‌خه‌مان به‌رنادا ببین به‌ وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆ! به‌پێى هه‌موو پێوه‌ره‌ یاسایی و سیاسییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كانیش، هه‌موو مه‌رجه‌كانى به‌ده‌وڵه‌تبوونمان تێدایه‌. بۆیە ده‌با به‌ هه‌موو هێزمانه‌وه‌ جه‌ماوه‌رى كوردى سته‌مدیده‌ و هه‌میشه‌ ژێرده‌سته‌ى گه‌لانى تر، به‌ره‌و ڕیفراندۆم به‌ڕێ كه‌وین و له‌جیاتى جارێك هه‌زاران جار بڵێین (به‌ڵێ و به‌ڵێ) بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستانێكى ئازاد و سه‌رفراز، له‌ هه‌موو بواره‌كانى ژیاندا.