دواجار.. منیش ئاڵووده‌ بووم!

له‌ نسكۆوه‌.. بۆ مه‌نفا - 19

پێچه‌وانه‌ى گه‌وره‌تره‌كان، من زووتر متووی دۆخه‌ تازه‌كه‌ بووم و رۆژ دواى رۆژ دۆست و هاوڕێم زیاتر ده‌بوون و له‌ كاته‌كانى پشوودا ده‌وره‌یان ده‌دام و پرسیارى سه‌یر و عه‌نتیكه‌یان له‌باره‌ى عێراق لێ ده‌كردم. ئه‌وه‌نده‌ى ئه‌وان له‌باره‌ى عێراقه‌وه‌ ده‌یانزانى ته‌نیا ئه‌وه‌بوو كه‌ (نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌لا)ی لێیه‌. ته‌نانه‌ت ناوى پایته‌خته‌كه‌یان نه‌ده‌زانى. یه‌كێك ده‌یگوت قوتابخانه‌كانى ئه‌وێش وه‌كوو هی ئێره‌ن؟ له‌وێش پۆل و كتێب و مامۆستا هه‌یه‌؟ ئه‌ى باشه‌ له‌وێ دوكان و بازاڕى لێیه‌؟ ئه‌دی سه‌یاره‌؟ تۆ له‌وێش هه‌ر ئه‌و ناوه‌ت هه‌بوو كه‌ لێره‌ هه‌ته‌؟ چه‌ندجار چوویته‌ نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌لا؟ منیش ده‌مگوت قه‌ت نه‌چوومه‌! كه‌ وام ده‌گوت وه‌ك ئه‌وه‌ وابوو كفرم كردبێ. چۆن له‌ عێراق بوویته‌ و نه‌چوویته‌ته‌ نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌لا؟ ئێ، ده‌مگوت، ئه‌و دوو شاره‌ له‌ ئێمه‌وه‌ دوورن‌. ئه‌وێ شارى عه‌ره‌بانه‌، ئێمه‌ له‌ شاره‌ كوردییه‌كان ده‌ژین. به‌ ده‌یان چاوى ئه‌بڵه‌ق تێم ڕاده‌مان و تاوێكى خۆش بێ ده‌نگ ده‌بوون. ده‌رفه‌تیان ده‌دایه‌ مێشكیان تا ده‌ستاڕ بسووڕێت و ئه‌و قسه‌یه‌ بهاڕێ و هه‌رسی بكه‌ن. دوایی، وه‌ك ئه‌وه‌ى پرسیارى هه‌موویان له‌نێو یه‌ك ده‌مدا بێته‌ ده‌رێ، ده‌یانگوت: "واتا چۆن؟ شارى عه‌ره‌بان چییه‌ و شارى كوردان چییه‌؟“ له‌خۆمه‌وه‌ ترسێك ده‌كه‌وته‌ نێو دڵمه‌وه‌. بڵێی قسه‌یه‌كى خراپم نه‌كردبێ؟ ساڤاك هێنده‌ ئێمه‌ى ترساندبوو، باوكم و ئه‌وان به‌رده‌وام ئامۆژگارییان ده‌كردین: "زۆر له‌سه‌ر قسان نه‌ڕۆن، به‌تایبه‌تى ئه‌و داوه‌ى قسه‌كان راده‌كێشێته‌ سه‌ر سیاسه‌ت ده‌بێ زوو بیپچڕێنن“. منیش هه‌ر له‌خۆمه‌وه‌ هه‌ستم ده‌كرد ئه‌و نه‌چوونه‌ كه‌ربه‌لایه‌مان و ئه‌و شاره‌ عه‌ره‌ب و شاره‌ كوردانه‌، هه‌مان ئه‌و سه‌ره‌داوانه‌ن قسه‌كان راده‌كێشنه‌ سه‌ر سیاسه‌ت و ده‌بێ بیانپچڕێنم و ئاراسته‌ى پرسیاره‌كانى ئه‌وانم به‌ره‌و شتى تر ده‌گۆڕى.


جاربه‌جارێ له‌ هه‌ڵه‌ به‌كارهێنانى هه‌ندێ ده‌سته‌واژه‌دا كێشه‌م بۆ دروست ده‌بوو. رۆژێكیان له‌ پۆل، هه‌ر به‌ بۆنه‌ى منه‌وه‌، باسی عێراق و زمانى عه‌ره‌بی ده‌كرا و قوتابییه‌ك له‌ مامۆستاى وانه‌ى عه‌ره‌بی پرسی له‌وێ به‌ ماشێن ده‌ڵێن چی؟ مامۆستاش، به‌حسێبان عه‌ره‌بیزانه‌ گوتى به‌ ماشین ده‌ڵێن ته‌ییاڕه‌. منیش قیت و قنج هه‌ستامه‌وه‌ و سینگم ده‌رپه‌ڕاند، گوایه‌ هه‌ڵه‌ى مامۆستا راست ده‌كه‌مه‌وه‌ گوتم ”ئیجازه‌ ئاغا، شوما غه‌له‌ت كه‌ردی". ویستم پێی بڵێم تۆ هه‌ڵه‌ت كرد، به‌ڵام دیاربوو هه‌ڵه‌ى گه‌وره‌ من كردبووم، چونكه‌ له‌ناكاو، ده‌تگوت هه‌مووان، مامۆستا و قوتابییه‌كان له‌ شوێنى خۆیان بوونه‌ به‌ به‌رد، ته‌نیا من جووڵه‌م تێدا مابوو. كاتێ سه‌یرى وه‌زعه‌كه‌م كرد زانیم قه‌وماندوومه‌، به‌ڵام نه‌مده‌زانى جۆرى قه‌وماندنه‌كه‌ چۆنه‌. مامۆستا ره‌نگێكى هێنا و ره‌نگێكى برد و قوتابییه‌كان، وه‌ك ئه‌وه‌ى چاوه‌ڕێی روودانى ئه‌ردهه‌ژێنێكى گه‌وره‌ بكه‌ن، ده‌میان به‌ش و چاو ئه‌بڵه‌ق و هه‌ناسه‌بڕاو، كاتژمێری ناو مێشكیان چركه‌ى ده‌ژمارد بۆ لێدانى سەعاتى سفر.


دواجار مامۆستا كه‌وته‌ جووڵه‌ و به‌ره‌و لاى من هات. گرتى به‌ پشتى ملمدا و رایكێشام و ده‌رگاى پۆلی كرده‌وه‌ و هه‌تا ژووری به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ په‌لكێشان بردمى و به‌ڕێوه‌به‌رى تێ گه‌یاند چیم گوتووه‌. به‌ڕێوه‌به‌ریش، كه‌ ئیدی له‌ كه‌تنه‌كانى من بێزار بووبوو، گوێچكه‌ى به‌توندى راكێشام و له‌ تووڕه‌ییدا تاوێك هه‌ر قسه‌ى بۆ نه‌كرا و پاشان لێی پرسیم: "تۆ.. تۆ ده‌زانى واتاى ئه‌و قسه‌یه‌ى به‌ مامۆستات گوتووه‌ چییه‌؟“ منیش گوتم: " به‌ڵێ! ئه‌و غه‌ڵه‌تى كرد. به‌ ماشین ده‌ڵێن سه‌یاره‌ نه‌ك ته‌یاره‌“.


ئه‌مجاره‌ گوێچكه‌كه‌ى دیكه‌شمى گرت و هێنده‌ى راكێشا خه‌ریك بوو په‌ڕه‌ى هه‌ردوو گوێچكه‌م له‌بنه‌وه‌ڕا ده‌ربێنێ. باش بوو ئاغاى ئیزه‌د په‌نا، مامۆستا باشه‌كه‌ به‌هانامەوە هات و به‌ مودیری گوت: ”ئاغا سه‌ید، بۆ كوڕه‌كه‌ ئه‌زیه‌ت ده‌ده‌ن، به‌ڵكوو نازانێ واتاى قسه‌كه‌ چییه‌؟“.


ئه‌وه‌بوو هه‌ندێ ده‌ستى شل كرد و خوێن گه‌ڕایه‌وه‌ ناو په‌ڕه‌ى گوێچكه‌كانم. مامۆستا ئیزه‌د په‌نا، ده‌ستى گرتم و بردمیه‌ ئه‌ولاتر و تێی گه‌یانم ئه‌گه‌ر له‌مه‌ودوا ویستم به‌ كه‌سێك بڵێم هه‌ڵه‌ت كردووه‌، ده‌بێ بڵێم ”ئیشتیباه‌ كه‌ردی“، چونكه‌ "غه‌ڵه‌ت كه‌ردی" واته‌، واته‌ گووت خوارد!


خه‌ریك بوو له‌ حه‌ژمه‌تى ئه‌و هه‌ڵه‌ گه‌وره‌یه‌ ئه‌ژنۆكانم بنووشتێنه‌وه‌ و بكه‌ومه‌ سه‌ر زه‌وى.


له‌وە به‌دوا زۆرم هه‌وڵم دا له‌ دڵى مامۆستاى عه‌ره‌بی ده‌ربهێنم، به‌ڵام تا كۆتایی ساڵ هه‌ر به‌ لالووتى له‌گه‌ڵمدا مایه‌وه‌. ناهه‌قیشی نه‌بوو، منیش ناهه‌قم نه‌بوو.


له‌ولاتریش هێشتا ترسی ماده‌ى هۆشبه‌ر له‌ناو ماڵه‌ كورده‌كاندا باس و خواسێكى نه‌بڕاوه‌ بوو، كێچ كه‌وتبووه‌ كه‌وڵى هه‌مووانه‌وه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ى كوڕى مێردمنداڵ و كه‌سی وایان نه‌بوو له‌ ئاڵووده‌بوونیان بترسێن. خودى تریاك و حه‌شیشه‌ بووبووه‌ مۆته‌كه‌یه‌ك خه‌وى له‌ هه‌مووان زڕاندبوو. رۆژ نه‌بوو به‌ ترس و له‌ په‌ناوه‌ ده‌یان بیرۆكه‌ پێكه‌وه‌ ئاڵوگۆڕ نه‌كه‌ن بۆ ده‌رچوون له‌نێو ئه‌م زه‌لكاوه‌ ترسناكه‌ و گواستنه‌وه‌مان بۆ شارێكى دیكه‌ى دوور لێره‌. وایان له‌ مێشكی خۆیاندا وێنا كردبوو، بۆن و دووكه‌ڵى ئه‌و زه‌هرى ماره‌، بێ ویستى خۆیان له‌ كون و درزه‌كانى ده‌رگاوه‌ دێنه‌ ژوورێ و په‌لاماریان ده‌دا، چونكه‌ به‌رگوێمان كه‌وتبوو، ته‌نیا یه‌ك جار ئه‌و دووكه‌ڵه‌ بچێته‌ ناو سییه‌كانته‌وه‌ كۆتاییت پێ دێت. به‌شێوه‌یه‌ك ئاڵووده‌ ده‌بی قوتاربوونت مه‌حاڵه‌. وه‌كوو ته‌ونى جاڵجاڵۆكه‌ وایه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ى كه‌وتیته‌ ناوى لێده‌رچوونت نییه‌، مه‌گه‌ر به‌ مردن. هه‌موو ئاڵووده‌بووه‌كان دواى ماوه‌یه‌ك خه‌ڵكێكى سیس و لاواز و بێ هێزیان لێ ده‌مایه‌وه‌ و تواناى كۆنترۆڵكردنى هیچ جووڵه‌ و هیچ هه‌ڵسوكه‌وتێكى خۆیان نه‌ده‌بوو. چه‌ند پارچه‌ ئێسقانێكى پووك و باریكیان له‌نێو پێستێكى ته‌نك و شین و مۆردا لێ ده‌مایه‌وه‌.


له‌و شاره‌دا كه‌ ده‌تگوت، وه‌كوو مرۆڤێكى سیلدار نه‌خۆشه‌ و دوا هه‌ناسه‌كانى ده‌دا، دوو شتى باشی لێ بوو، من سوودى زۆرم لێ وه‌رگرت. دوو سینه‌ماى باش، پاكوخاوێن و رێكوپێكى لێ بوو. فیلمى وا هه‌بوو ده‌ رۆژ یان زیاتر له‌سه‌ر ئێكران ده‌مایه‌وه‌. من هه‌ر ده‌ رۆژه‌كه‌ ده‌چوومه‌وه‌ بۆ بینینى. جارى وا هه‌بوو له‌و سینه‌مایه‌ ده‌رده‌چووم، ده‌چوومه‌ ئه‌وى دیكه‌. ئه‌مه‌ هه‌م له‌ خێراتر فێربوونى زمان سوودى زۆرم لێ وه‌رگرت و هه‌م بۆ زووتر تێكه‌ڵبوونى كو‌لتووریی.


ئه‌وی دیكه‌یشیان ئه‌و كتێبخانه‌ گشتییه‌ زۆر باشه‌ بوو، كه‌ بووبووه‌ ماڵى دووه‌مم. باوكم، ئه‌وه‌ى وه‌كوو رێگه‌چاره‌یه‌كى زۆرباش قۆسته‌وه‌ و به‌رده‌وام پاره‌ى رۆژانه‌ى زیاترى پێ ده‌دام، هه‌م بۆ چوونه‌ سینه‌ماكه‌ و هه‌م بۆ كڕینى كتێب. ئه‌وه‌بوو له‌برى ئه‌وه‌ى ئاڵووده‌ى مادده‌ى هۆشبه‌ر بم، ئاڵووده‌ى كتێب خوێندنه‌وه‌ بووم و هه‌ر ئه‌وه‌ش واى كرد بكه‌ومه‌ سه‌ر رێچكه‌ى نووسین.