قاسم لە سەردەمی کەریم قاسمەوە پێشمەرگەیە

کۆڵان کۆڵان گێڕانەوە - 67

كێشكه‌ به‌تام بوو، چه‌لاوه‌كه‌ی له‌خۆی به‌تامتر، به‌ڵام تامی كێشكه‌ی ماڵێ، كێشكه‌ی ماڵی رێحانه‌ی نه‌ده‌دا، دواتر پێكه‌وتم، ئه‌وه‌ی له‌وێ له‌ته‌نیشت دیواری یانه‌ی فه‌رمانبه‌ران، ئه‌و یانه‌یه‌ی به‌ دوو سێ پشكه‌گۆشت شاعیری ئه‌ی ره‌قیبی كوشت، به‌دیار حه‌مه‌ شێته‌وه‌ خواردم، كێشكه‌ نا، ره‌شۆڵه‌ بوو.
ئه‌وبه‌ری ماڵێ كه‌سك ده‌چێته‌وه‌، تا چاو بڕكات كه‌سكاییه‌، له‌ ماڵێ مه‌ له‌سه‌ر بانیش گیا ده‌ڕوا، له‌سه‌ر دیواری حه‌وشه‌ گیا ده‌ڕوا، گه‌نم ده‌ڕوا، له‌وبه‌ری كه‌ندێوه‌ ماڵی ئێمه‌ ده‌تگوت به‌هاره‌، له‌سه‌ر بانی ئێمه‌ به‌هار زوو ده‌هات، هێشتا نه‌ورۆز نه‌هاتووه‌، دیاره‌ به‌هار له‌ ڕێیه‌، به‌ڵام گه‌یشتووەته‌ ماڵی ئێمه‌، كاك مه‌جید ئه‌و پیاوه‌ی ده‌تگوت هه‌ر ئێستا له‌ پاكه‌ت ده‌رهاتووه‌ و بای پێ نه‌كه‌وتووه‌، ماڵیان له‌ ئیسكان بوو، ده‌یگۆته‌ بابم:
خانووی قوڕ ئه‌وه‌ی خۆشه‌ سه‌ربانیشی چیمه‌نه‌.
گوێم لێیه‌ كاك مه‌جید ده‌ڵێته‌ بابم:
تێكچوو، ده‌روێش، تێكچوو، خراپ تێكچوو.
بابم ده‌ڵێ: كاك سه‌ید، ئه‌وه‌ی هه‌بوو، هه‌موو چوو.
دایكیشم ده‌ڵێ: گریانی حه‌مه‌ شێت له‌خۆڕا نه‌بوو.
چ له‌و چوو و تێكچووه‌ تێنه‌گه‌یشتم، تا مێردی ده‌لینگسۆر نه‌یگۆ: (نه‌ پێشمه‌رگه‌ ما، نه‌ جاش هه‌ر كه‌سه‌ لۆ ماڵی خۆی) من نه‌مزانی بوو شۆڕش به‌سه‌ر خۆیدا رووخابوو، هه‌ر پێشمه‌رگه‌یه‌كی كه‌وتبووه‌ جێیه‌كی، ئه‌وه‌تا قل قل، دوو دوو، سێ سێ، بێ چه‌ك، به‌ سه‌ر و ریشی تۆزاوییه‌وه‌ دێنه‌وه‌، بێ سڵاوكردن به‌ كۆڵانێدا دێن، سه‌ر بڵند ناكه‌ن، به‌ ئه‌سپایی ده‌ركه‌ی حه‌وشه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ و نایه‌نه‌وه‌ ده‌رێ، هاتنه‌وه‌ی ئه‌و پیاوانه‌ی پار ئه‌و ده‌مه‌ له‌ تاریكی و به‌ چه‌كه‌وه‌ شاریان به‌جێهێشت، ئه‌وه‌تا ئێستا به‌ رۆژی رووناك، بێ چه‌ك هاتنه‌وه‌، پیاوانی گه‌ڕه‌ك هه‌موو هاتنه‌وه‌، قل قله‌ نه‌بێ ئێستاش پێوه‌ نه‌هاتنه‌وه‌: قادر شۆڕه‌بی، كوڕه‌ قۆزه‌كه‌، سه‌عید، كوڕه‌كه‌ی ماڵ له‌ حه‌سارێ.
خه‌ڵك حه‌په‌سا، هه‌بوو چاوی خۆی هه‌ڵده‌پشێوا، پێی وابوو خه‌ونه‌، هه‌بوو به‌ په‌رجووی ده‌زانی، ده‌یگۆ:
چیایه‌كی گه‌وره‌ له‌ سه‌فین گه‌وره‌تر، له‌ چاوترووكانێك ببێته‌ هه‌ڵم و به‌ ئاسماندا بچێ، موعجیزه‌ نه‌بێ، ئه‌دی چییه‌؟!
هه‌بوو ده‌یگۆ:
من مه‌لا مسته‌فا بناسم، شتێكی له‌بن سه‌ره‌، هه‌ر دیتت شتێكی كرد به‌ خه‌یاڵی كه‌سدا ناچێ.
گه‌وره‌ و درشت كه‌وتنه‌ جووندانێ:
شای قوونده‌ر، شای ناكه‌سبه‌چه‌، ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر هێناین.
جه‌زائیر، جه‌زائیر، ئه‌ه! به‌ر بوومه‌له‌رزه‌ بكه‌وێ و پشیله‌یه‌كت ده‌رنه‌چێ.
هه‌موو خه‌تای گای بنه‌یه‌، ئه‌مه‌ریكا، ئه‌مه‌ریكا، ئه‌وه‌ سه‌ودا به‌ دنیاوه‌ ده‌كات، ده‌ك ده‌ریا هه‌ستێ و نوقمت بكات.
سه‌دام، سه‌دام ئه‌و مل ره‌شه‌ی ته‌نیشت حه‌سه‌ن به‌كر، ده‌ك له‌بن قه‌ناره‌ بتبینم.
شاتكه‌ شێت ده‌ڵێ: هیچتان هێنده‌ی حه‌مه‌ شێتی لێ نازانن، بڕۆن له‌و بپرسن.
به‌رله‌وه‌ی بزانین له‌كن حه‌مه‌ شێت چ باسه‌، قسه‌یه‌كی پیری سوارچاكانم بیر كه‌وته‌وه‌، چوومه‌ سه‌ید مارف، گۆڕستان یه‌ك پارچه‌ سه‌ید مارفه‌، كه‌سك كه‌سك، كه‌سك ده‌چێته‌وه‌، سه‌ر گۆڕی پیری سوارچاكان بستێ گیای لێ رواوه‌، تازه‌ فێری خوێندنه‌وه‌ی فاتیحا بووبووم، فاتیحایه‌كی ره‌وان و بێ گرێم بۆی خوێند، دوای فاتیحا لێم پرسی:
ئه‌رێ، باپیره‌، ئه‌تۆ نه‌تگۆ، دنیا بۆ زه‌نگار له‌پێیانه‌؟
پیری سوارچاكان زۆر جار ده‌یگۆ:
من له‌ باپیرمه‌وه‌ بیستوومه‌، دنیا بۆ زه‌نگار له‌پێیانه‌، زه‌نگال له‌پێش كه‌س نییه‌ جگه‌ له‌ كورد.
پرسیاره‌كه‌م دوو سێ جار گۆته‌وه‌، وه‌ڵام نه‌بوو، ده‌ستم به‌ تۆبه‌ تۆبه‌ كرد:
تۆبه‌، خوایه‌ تۆبه‌، گووی سه‌ و به‌رازانم خوارد، ئه‌من كوو پرسیار له‌ مردوو ده‌كه‌م! له‌و ده‌مه‌ له‌ خواره‌وه‌ كه‌سێكیان ده‌خسته‌ گۆڕه‌وه‌، بابیشم خاكه‌نازی به‌ده‌سته‌وه‌ بوو، نه‌یدیتم، بابم له‌ ماڵێ قسه‌ی هێنایه‌ سه‌ر مردووه‌كه‌:
قاسم له‌ سه‌رده‌می كه‌ریم قاسمه‌وه‌ پێشمه‌رگه‌یه‌، تازه‌ هاتۆته‌وه‌، له‌ دوڕ ماڵێ كوژراوه‌، هه‌ندێك ده‌ڵێن: كوژراوه‌، هه‌ندێك ده‌ڵێن: به‌ ده‌ستی خۆی خۆی كوشتووه‌، كه‌س تێناگات.
ئێ، ئێستا با سه‌رێك به‌ قه‌یسه‌ریدا بكه‌ین و بزانین حه‌مه‌ شێت چ ده‌ڵێ:
ئه‌گه‌ر شوانایه‌تی نازانی لۆ ده‌یكه‌ی؟!
هه‌رچی مێردی ده‌لینگزه‌رده‌ ده‌ڵێ:
حه‌مه‌ شێت، مه‌به‌ستی ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن به‌كره‌، ئه‌و تێكبه‌رده‌ره‌، كورد و عه‌ره‌بی تێك به‌رداوه‌، شه‌ڕ و شۆڕ ده‌نێته‌وه‌، نازانێ وڵات به‌ڕێوه‌ ببات، حه‌مه‌شێت مه‌به‌ستی حوكمه‌تی عێراقه‌، ده‌بڕۆن له‌ حه‌مه‌ بپرسن..
لێی ده‌پرسن، حه‌مه‌ ده‌ڵێ:
ئه‌گه‌ر شوانایه‌تی نازانی لۆ ده‌یكه‌ی.
هه‌رچی حه‌مه‌د مه‌ستانه‌ ده‌ڵێ:
ئه‌نگۆ هیچ له‌ مه‌به‌ستی حه‌مه‌ شێت تێناگه‌ن، با من پێتان بڵێم مه‌به‌ست له‌ شوانه‌كه‌ كێیه‌؟
یه‌كێ ده‌ڵێ: كێیه‌؟ ده‌ بڵێ.
حه‌مه‌د مه‌ستان ده‌ڵێ: شوانه‌كه‌ خوایه‌.
هه‌موو: ئه‌سته‌غفیروڵا، كاكه‌ ئه‌تو عاره‌قه‌كه‌ی ده‌خۆیه‌وه‌ بخۆوه‌، به‌ڵام لۆ كفران ده‌كه‌ی؟
حه‌مه‌د مه‌ستان ده‌ڵێ:
ئه‌نگۆ چ له‌ قسه‌ی خودا و پێغه‌مبه‌ر نازانن، باشه‌ نه‌تانبیستووه‌، گێڕانه‌وه‌ی كفر كفر نییه‌؟
هه‌ندێكیان گۆتیان: به‌رێوه‌ڵا.
حه‌مه‌د مه‌ستان:
ده‌ بڕۆن له‌ حه‌مه‌ شێت بپرسن، ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی خودا نه‌بوو، ئه‌من واز له‌ عه‌ره‌ق دێنم.
كه‌سێ ده‌چێ، له‌ حه‌مه‌ شێت ده‌پرسێ:
ئه‌رێ مه‌به‌ستت له‌ شوانه‌كه‌ خودایه‌؟
حه‌مه‌ شێـت كه‌شكۆڵه‌كه‌ی هه‌ڵده‌گرێ و چ ناڵێ.
قسه‌كه‌ی حاجی میزرای كوتاڵفرۆشیشم بیركه‌وته‌وه‌، گوتبووی:
من له‌ سه‌رده‌می قاسمه‌وه‌ حه‌مه‌ شێت ده‌ناسم، ئه‌و شێته‌ له‌وه‌ته‌ی هه‌یه‌ دانووی ده‌گه‌ڵ حوكمه‌ت ناكوڵێ، دنیا چه‌پڵه‌ی بۆ كه‌ریم قاسم لێ ده‌دا، ئه‌و تیر و توانجی تێ ده‌گرت، ئه‌و شێته‌ له‌گه‌ڵ هیچ حوكمه‌تێ هه‌ڵناكات، به‌ حوكمه‌تی ئاسمانیشه‌وه‌..
ئه‌رێ فاتم ده‌ڵاڵ بوو؟! وا بزانم ئه‌و بوو، ئه‌و ژنه‌ پارچه‌ عه‌رده‌ كه‌ناركه‌وتووه‌كانی گه‌ڕه‌كی به‌لاشاوه‌ی ده‌فرۆشته‌ خه‌ڵكی، دوایی به‌بیرم بێنه‌وه‌، هه‌ندێ گوته‌ و گرته‌ی فاتمه‌ ده‌ڵاڵ نیشان ده‌ده‌مه‌وه‌، ئێستا بزانین له‌باره‌ی حه‌مه‌وه‌ داخوا چ ده‌ڵی:
له‌ حه‌مه‌ شێت گه‌ڕێن، چ ده‌ڵێ، با بڵێ، ئه‌نگۆ له‌ خودای بپاڕێنه‌وه‌، ئه‌و شێته‌ ده‌ست به‌ گریان نه‌كاته‌وه‌، خودا ساردتر نه‌دا.
ئه‌كره‌م ئه‌و پیاوه‌ی بێ بڕنۆ نه‌ده‌چووه‌ ئاوده‌ستێش، له‌گه‌ڵ خۆشی ده‌خه‌واند و بڕنۆكه‌ی له‌ ژنه‌كه‌ی خۆشتر ده‌ویست، ئێستا قه‌ڵه‌مبڕێكی له‌ به‌ڕكێدا نییه‌، ژنه‌كه‌ی ده‌ڵێ: شه‌وان به‌رچیغه‌ك ده‌گه‌ڵ خۆی ده‌خه‌وێنێ.
ئێ، ئه‌كره‌م بڕنۆی پێش گریانی حه‌مه‌ شێـت و ئه‌كره‌م به‌رچیغی دوای گریانه‌كه‌، ده‌ڵێته‌ ژنه‌ شه‌له‌ ده‌ڵاڵه‌كه‌:
له‌وه‌ش خراپتر! لۆ خودا ده‌یه‌وێ چمان به‌سه‌ر بێنێت؟ حه‌مه‌ شێت با بگریێت، وه‌ك دایكی قادری شۆڕه‌بی بگریێت.
بابم ده‌ڵێ: ئه‌كره‌م، هێواش هێواش، به‌ناو مه‌كه‌وه‌، چ به‌ حه‌مه‌ شێت ده‌ڵێی بڵێ، به‌ڵام به‌ گژ خودادا مه‌چۆ، ده‌نا!
شاتكه‌ شێت گۆتبووی:
ئه‌كره‌مۆكه‌ وا دیاره‌ زۆر به‌و ئاشبه‌تاڵه‌ تێكچووی، له‌ منی وه‌رگره‌، هه‌ر دیتت شۆڕش له‌ سه‌ری سه‌فینێ ده‌ستی به‌ ته‌قه‌ كرده‌وه‌.
شاتكه‌ شێت به‌و قسه‌یه‌ شێتایه‌تیی خۆی به‌ به‌لاشاوه‌ سه‌لماند، هه‌موو پێی پێده‌كه‌نین، حه‌مه‌د مه‌ستان نه‌بێ، گۆتبووی:
قسه‌ له‌ سێ كه‌س وه‌رگرن: سه‌رخۆش، منداڵ، شێت.
له‌ناو ئه‌و قسانه‌ ئاشبه‌تاڵه‌كه‌ی زاری شاتكه‌ شێت بۆ من زۆر تازه‌ بوو، له‌ ئاشه‌كه‌ی به‌لاشاوه‌ش ئه‌و وشه‌یه‌م نه‌بیستبوو، به‌و واتا و مه‌به‌سته‌ی شاتكه‌ شێـت به‌كاری هێنا و دواتریش خه‌ڵك خستیانه‌ رسته‌وه‌، گریانه‌كه‌ی دایكی شۆڕه‌بییش تازه‌ بوو، كه‌س وه‌ك وی نه‌گریابوو، ئه‌و ده‌مه‌ی هه‌واڵی مه‌رگی شۆڕه‌بیشی پێگه‌یشت وا نه‌گریا، حه‌مه‌ شێتیش وا نه‌گریاوه‌، ئه‌وه‌تا پرچی كردۆته‌وه‌، قوڕی به‌لاشاوه‌ی لێ هه‌ڵده‌سوێ، گریانێ ده‌گاته‌ ئه‌و په‌ڕی، هاوار ده‌كات:
شۆڕه‌بیم چوو، له‌ تڕێ شۆڕش چوو، تازه‌ خواش خوێنی وه‌رناگرێته‌وه‌، حه‌مه‌ شێـت، بگری، وه‌ك من بگری، با دنیا بن ئاو بكه‌وێ.
كه‌مێ له‌ حه‌مه‌ دوور ده‌كه‌ومه‌وه‌ و سه‌رێ له‌ زێوه‌ر ده‌ده‌مه‌وه‌، لێ خه‌ونێ هه‌یه‌ به‌وه‌وه‌، حه‌زم لێیه‌ بیگێڕمه‌وه‌: