شەهید مەلا رەسوڵ پیاوێك له‌ نوور.,. خەباتگێڕێکی لەبیرکراو

 

هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌پێناوی ئه‌م گه‌ل و خاكه‌دا شه‌هید ده‌بن، نوورێكن له‌سه‌ر دوند و ترۆپكی چیاكانی كوردستان ده‌دره‌وشێنه‌وه‌. شه‌هید مه‌لا ڕه‌سوڵیش یه‌كێكه‌ له‌و نوورانه‌.


مه‌لا ره‌سوڵ ساڵی 1919 له‌ گوندی هه‌ڵه‌دنی دۆڵی جافایه‌تی له‌دایك بووه‌. به‌پێی نه‌ریتی ئه‌و كاته‌، چووەته‌ حوجره‌ و لای مه‌لای گوند كتێبه‌ ورده‌ڵه‌كانی خوێندووه‌، دواتر بۆ خوێندن چووەته‌ پشده‌ر و ئه‌وجا سه‌رده‌شت و بانه‌ و مه‌هاباد، تا خوێندنی ئایینیی ته‌واو كردووه‌ و ئیجازه‌ی مه‌لایه‌تیی وه‌رگرتووه‌. بۆ ماوه‌یه‌ك بووەته‌ مه‌لای گوندی گه‌وره‌دێ. پاشتر بووەته‌ سه‌رباز له‌ سوپای عێراقدا و بووەته‌ عه‌ریفی بێته‌ل.


مەلا رەسول، به‌رده‌وام سه‌ودای كوردایه‌تی بووه‌ و بڕوای به‌ سه‌ربه‌خۆیی وڵاته‌كه‌ی هه‌بووه‌، بۆیه‌ تێكه‌ڵاوی كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌كان بووه‌. ساڵی 1945 له‌ گه‌رمه‌ی شه‌ڕی بارزاندا، له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك ئه‌فسه‌ر و سه‌ربازی تر بڕیار ده‌ده‌ن په‌یوه‌ندی به‌ شۆڕشی بارزانەوە بكه‌ن. به‌ڵام ئاشكرا ده‌بن و ده‌گیرێن و ره‌وانه‌ی گرتووخانه‌ی كوت ده‌كرێن. حوكمی ئیعدام ده‌درێن. به‌ڵام حكوومه‌تی ئه‌وسای عێراق له‌ ترسی كاردانه‌وه‌ی خه‌ڵك، حوكمه‌كه‌یان ده‌گۆڕێت. پاشتر له‌ سوپا ده‌ریان ده‌كه‌ن و ئازاد ده‌كرێن.


شەهید مەلا رەسول دووباره‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ گونده‌كه‌ی خۆی، له‌به‌رئه‌وه‌ی بڕوای به‌ خوێندن و خوێنده‌واری هه‌بووه‌. بۆ یه‌كه‌م جار له‌سه‌ر گیرفانی خۆی قوتابخانه‌ی نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری ده‌كاته‌وه‌. بۆ هاندانی خه‌ڵكیش گه‌ر بێن و بخوێنن، ئه‌وا ده‌توانن چایش بخۆنه‌وه‌.


كاتێك كۆماری مه‌هاباد راده‌گه‌یه‌نرێت، ده‌كه‌وێته‌ هاندانی خه‌ڵك تا بچن و له‌وێ ببنه‌ پێشمه‌رگه‌. دواتر خۆی و هاوڕێی دڵسۆزی خۆی مه‌لا عه‌لی سوسێ، ده‌چنه‌ مه‌هاباد و له‌وێ ده‌بنه‌ پێشمه‌رگه‌ تا كۆتایی كۆمار. پاشان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سلێمانی و روو له‌ كاسبی ده‌كات و ورده‌ ورده‌ ده‌بێته‌ بازرگانی كوتاڵ. له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی پارتی دیموكراتی كوردستاندا، په‌یوه‌ندی ده‌كات و ده‌بێته‌ ئه‌ندام. ساڵی 1956 ده‌بێته‌ ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانیی سلێمانی، كه‌ وه‌ك ئه‌نجومه‌نی پارێزگای ئێستا بووه‌. ساڵی 1957 ـ 1958 له‌به‌رئه‌وه‌ی بڕوای به‌ خوێندن هه‌بووه‌، له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆی و دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی مه‌عاریف (په‌روه‌رده‌ی ئێستا) قوتابخانه‌ ده‌باته‌ گوندی هه‌ڵه‌دن، كه‌ هه‌ر له‌و قوتابخانه‌یه‌وه‌ چه‌ندین كه‌س بوونه‌ته‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ تا ئێستاش نه‌ ئه‌و قوتابخانه‌یه‌ و نه‌ هیچ قوتابخانه‌یه‌ك به‌ناوی ئه‌وه‌وه‌ نییه‌!


ساڵی 1959 له‌ یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردنی جووتیاراندا ده‌بێته‌ یه‌كه‌مین سه‌رۆكی یه‌كه‌م رێكخراوی جووتیارانی كوردستان و جێگری سه‌رۆكی یه‌كێتیی جووتیارانی عێراق.


ساڵی 1964 و به‌ فه‌رمانی پارتی له‌ به‌غداوه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ و به‌شداریی شه‌ڕی ده‌ربه‌ند ده‌كات. حوكمی گرتنی بۆ ده‌رده‌چێت و دواتر یه‌كه‌مین مه‌فره‌زه‌ی شۆڕشی ئه‌یلول پێك ده‌هێنێت. سه‌ره‌تا ده‌چنه‌ گوندی خه‌مزه‌ و دواتر بۆ ئه‌شكه‌وتی سوێراو، ئه‌وجا بۆ گونده‌كه‌ی خۆی، یه‌كه‌مین بنكه‌ی پێشمه‌رگه‌ داده‌مه‌زرێنێ و خزمه‌كانی ده‌بنه‌ پێشمه‌رگه‌. فه‌رمانده‌یی گرتن و ئازادكردنی گه‌لێك شوێن ده‌كات، گرتنی مه‌خفه‌ری كاپیڵۆن، مۆكه‌به‌ و شه‌ڕی ته‌گه‌ران. به‌ڵام كاتێك هێزی پێشمه‌رگه‌ ده‌یانه‌وێ شارۆچكه‌ی پێنجوێن بگرن، هێزه‌كه‌ی ناو پێنجوێن خۆیان به‌ده‌سته‌وه‌ ناده‌ن. هه‌ر بۆیه‌ حكوومه‌تی ئه‌و كاتی عێراق هێزێكی گه‌وره‌ی سه‌ربازی ده‌نێرێت به‌هانای هێزه‌كه‌ی پێنجوێنه‌وه‌. شه‌هید مه‌لا ره‌سوڵ و هێزه‌كه‌ی،له‌ ناڵپارێز به‌ره‌نگاریان ده‌بنه‌وه‌ و شه‌ڕێكی قاره‌مانانه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن، تا هێزه‌كه‌ی تر پێنجوێن ده‌گرێت. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌ ئێواره‌ی ئه‌و رۆژه‌دا له‌ 24/5/1962 مه‌لا ره‌سوڵ و سێ پێشمه‌رگه‌ی تر به‌ ناوه‌كانی حه‌مه‌ چاڵاوی، سدیق ناوشوانی، ئه‌حمه‌د شه‌ده‌ڵه‌یی شه‌هید ده‌بن و ده‌گه‌نه‌ كاروانی نه‌مران. ئه‌وه‌ی جێی داخه‌ تا ئێستاش نه‌ قوتابخانه‌یه‌ك، نه‌ هیچ شوێنێك به‌ناوی مه‌لا ره‌سوڵه‌وه‌ نییه‌، كه‌ ئه‌و یه‌كه‌مین قوتابخانه‌ی بردووەته‌ گوندی هه‌ڵه‌دن و یه‌كه‌م سه‌رۆكی یه‌كێتیی جووتیارانی كوردستانیش بووه‌ و لێپرسراوی لێژنه‌ی ناوچه‌ی سلێمانیی پارتی دیموكراتی كوردستان بووه‌.