چركه‌
خوله‌ك
كاتژمێر
ڕۆژ

پیاوێك زێ بردی و كفر گرتییه‌وه‌

کۆڵان کۆڵان گێڕانەوە - ٦٢

- چیه‌، باپیره‌؟
+كوڕم، شمشاڵه‌كه‌ت بێنه‌، (هاوار ده‌لال)ێ لێده‌.
یه‌كپێ هه‌ستام و شمشاڵم هێنا، ده‌زانن ئه‌وه‌ جاری یه‌كه‌مه‌ پیری سوارچاكان داوای شمشاڵم لێ بكات! پێشتر په‌نجه‌ و شمشاڵی منی دیتبوو، شمشاڵی منی بیستبوو، ده‌ستخۆشیشی لێم كردبوو،. ئێ، له‌ منه‌وه‌ هاوار ده‌لال و له‌ویشه‌وه‌- له‌بن چاوان ته‌ماشام ده‌كرد- هورده‌ رۆندك، منیش گریانم هات، گریان هاوار ده‌لالی خنكان.. وه‌بیرم دێ خزمێك به‌سه‌ردا هات، پرسی:
ئه‌وه‌ جێ نه‌ما له‌بن گوێی باپیرت تووڕه‌تووڕ ده‌كه‌یت؟!
پیری سوارچاكان كه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ته‌ ده‌نگی ده‌هات، باگۆی داوه‌:
ئه‌وه‌ تووڕه‌تووڕ نییه‌، هاوار ده‌لاله‌..
دوای چاكوچۆنی له‌گه‌ڵ ئه‌و خزمه‌ ره‌زا قورسه‌، پاش كه‌مێكیتر ده‌یبینن چه‌ند ره‌زای قورسه‌! پیری سوارچان گوتی:
ده‌ی كوڕه‌كه‌م، نۆره‌ی (سه‌رچیایی)یه‌..
ئۆی! چما پیری سوارچاكان ده‌زانێ من سه‌رچیاییش ده‌زانم! له‌ منه‌وه‌ سه‌رچیایی، به‌ چاوی خه‌یاڵییش پیری سوارچاكانم دیت سواری مایینه‌كی كه‌وێته‌ و چیا و چیا باڵی گرتووه‌، ده‌ستی به‌ هه‌وره‌وه‌ گرتووه‌، ده‌بینم ردێنی پیری سوارچاكان تێكه‌ڵی بژیی مایین و هه‌وری سپی بووه‌، ده‌بینم گوڵی كۆساران چارۆگه‌ی له‌سه‌ری كردووەته‌وه‌ و له‌سه‌ر سه‌ری رای ده‌وه‌شێنێ، ده‌زانێ مایین مێرده‌كه‌ی هه‌ڵگرتووه‌، ده‌یه‌وێ بیگێڕێته‌وه‌ و بڵێ: بگه‌ڕێوه‌، من لێره‌م، بگه‌ڕێوه‌ پیری سوارچاكان، گوڵه‌كه‌ت، گوڵی كۆساران ئۆوه‌ته‌، لێره‌یه‌..
نه‌ده‌بوو پتر په‌نجه‌ له‌ شمشاڵ ببزێوم، ئاخر تا من لێوم به‌ شمشاڵه‌وه‌ بێ، په‌نجه‌م به‌ شمشاڵه‌وه‌ بێ، پیری سوارچاكان پتر له‌ گوڵی كۆساران دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌، من وا چووبوومه‌ خه‌یاڵه‌وه‌، ئه‌گه‌ر ده‌ست له‌ شمشاڵ هه‌ڵگرم، پیر و گوڵ ده‌گه‌نه‌وه‌ یه‌ك، ده‌نگی شمشاڵ نه‌ما، حه‌یف، له‌جیاتی گوڵی كۆساران، خزمه‌ ره‌زا قورسه‌كه‌م به‌ته‌نیشت پیری سوارچاكانه‌وه‌ دیت، ئه‌وجا چ بڵێ باشه‌:
حاجی، تۆ له‌جیاتی شمشاڵ، قورئانت له‌سه‌ر بخوێنن، باشتر نییه‌؟
پیری سوارچاكان به‌ نه‌رمه‌ كۆخه‌وه‌:
قورئان له‌جێی خۆی، شمشاڵ له‌جێی خۆی، قورئانه‌كه‌ بۆ دوای مردن هه‌ڵگره‌..
وه‌بیرم دێ چاوه‌كه‌ی پیری سوارچاكانم به‌جێهێشت و چوومه‌وه‌ چاوه‌كه‌ی خۆمان و گۆتمه‌ دایكم:
دایه‌، ئێستا ئه‌و پیاوه‌ سه‌گبابه‌ی كن باپیرم ده‌ركه‌..
دایكم هۆپێكی له‌ خۆی زانی:
بۆ! كوڕم چی كردووه‌؟ ئه‌وه‌...
گوتم: ده‌ری نه‌كه‌یت، دارلاستیقه‌ك له‌ كه‌پووی ده‌ده‌م..
باش بوو زوو هه‌ستا و رۆیشت ده‌نا به‌ردێك، شتێكم ده‌خێواندێ. ئه‌و پیاوه‌ ساڵ نا ساڵێ ده‌چووه‌ حه‌جێ، به‌ڵاَََََََََََََََََََََََََََم كه‌شیده‌ی نه‌ له‌سه‌ر نه‌ له‌پشتی نه‌ده‌به‌ست، كه‌سیش حاجیی نه‌ده‌گۆتێ، بیستبووم پیری سوارچاكان پێی گۆتبوو:
یه‌ك حه‌ج سه‌ر و زیاده‌، پیاو به‌ جارێك ده‌بێته‌ حاجی، كه‌ ده‌بێته‌ سێ و چوار له‌ حه‌ج ده‌رده‌چێ، له‌ چوونه‌ مه‌یدان ده‌چێ..
خزمی ره‌زا گران پێده‌چوو ئه‌و قسه‌یه‌ی له‌ دڵ مابووبێ، به‌ (قورئان له‌سه‌ر خوێندن) تۆڵه‌ی خۆی له‌ پیری سوارچاكان كردبێته‌وه‌..
واز له‌و خزمه‌ بێنم باشه‌، ئاخر پیری سوارچاكانیش گه‌ردنی ئازاد كرد. دێته‌وه‌ بیرم داوای گه‌ردنئازادی لێ كرد، پیری سوارچاكان گوتی:
بڕۆ تۆش له‌ رێزی سه‌ سمێڵ به‌، گه‌ردنی ئه‌ویشم ئازاد كردووه‌.
ئێوه‌ سه‌ سمێڵی ترسنۆكتان له‌بیر ماوه‌؟ ئه‌و سه‌یه‌ی ته‌نێ بۆ من ئازابوو، ئێستاش نیشانه‌ی كه‌ڵپه‌ی ویم به‌ له‌شه‌وه‌ ماوه‌.
پیاوی به‌زم خۆشیش ده‌هاتن، ئه‌ها، چاوده‌نه‌ ئه‌و پیاوه‌، له‌ ده‌و كه‌ندی سه‌یداوه‌وه‌ به‌ گونیه‌یێ گونه‌وه‌ دێ، ناوێكی وه‌ك مام ته‌های هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ یاده‌وه‌ریی من به‌ كه‌شیده‌شین ناوی له‌ناو ناوانه‌، كه‌شیده‌كه‌ی ده‌بینن! دێ و پیری سوارچاكان لێی ده‌پرسێ:
+ له‌گه‌ڵ زه‌رد و ته‌له‌فزیۆن پێكنه‌هاتییه‌وه‌؟
- كه‌نگێ تۆ ده‌ستت له‌ناو ده‌ستی ئاغایان نا، منیش پێكدێمه‌وه.‌
ده‌بێته‌ پێكه‌نینێ، پیری سوارچاكان پیری و نه‌ساغیی له‌بیر ده‌چێته‌وه‌، له‌و دانیشتنه‌ ته‌نێ پێكه‌نین و دوو رسته‌كه‌م له‌بیره‌، به‌ڵام سه‌ربرده‌ی ئه‌و پیاوه‌ هی له‌بیرچوونه‌وه‌ نین. بیرمه‌ هه‌موو سه‌یداوه‌ سێ ته‌له‌فزیۆنی هه‌بوو، من ئه‌وه‌كه‌ی چاخانه‌كه‌م دیتبوو، كه‌شیده‌ شینیشم له‌وێ ده‌دیت، له‌سه‌ر لا گونێ داده‌نیشت، ده‌گێڕنه‌وه‌، سه‌ر زله‌كه‌ی ناو ته‌له‌فزیۆنێ هه‌واڵێك ده‌خوێنێته‌وه‌:
له‌ میسر ره‌شه‌بایه‌كی هێند توند هه‌ڵیكردووه‌، ترومبێلی به‌ حه‌وا خستووه‌..
كه‌شیده‌ شین ده‌ڵێ:
وای له‌و شینه‌ درۆیه‌.
ئیدی له‌وه‌وه‌ هه‌ر هه‌واڵێك له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌وه‌ بێ، ده‌ڵێ وای له‌و درۆیه‌.. بۆ كه‌شیده‌كه‌ش، ئه‌و پیاوه‌ پێش فه‌هد كۆمه‌نیست بوو، سه‌ریشی چووبا نوێژی نه‌ده‌چوو، رقی دنیاشی له‌ پارتی بوو، حه‌جیشی كرد، به‌ڵام له‌باتی زه‌رد كه‌شیده‌یه‌كی شینی به‌ست، گۆتبووی:
چ بكه‌م، كه‌شیده‌ی سۆر نییه‌!
ته‌نها ره‌زا قورس نا، خزمی ره‌زا شیرینیشمان هه‌یه‌، ئه‌وه‌تا پیاوێكی كورته‌بنه‌ی خڕكه‌ڵه‌ی گووپنی كه‌پوو قه‌سپیی چاو لێكدی دووری برۆ باریكی سمێڵ تیژ و پڕی، ردێن كه‌مێك هاتووی ماشوبرنجیی قه‌له‌مكراو، چوارمه‌شقی به‌ دیار پیری سوارچاكانه‌وه‌ دانیشتووه‌، ئه‌و پیاوه‌ وه‌ك ده‌ڵێن دوژمنی بالیفه‌، شان به‌سه‌ر ئاگردا بدا به‌ بالیفی دانادا، له‌ نووستنێش لنگه‌ پێڵاوێك، كه‌سته‌كێك، پاینجانێك، كوودییه‌ك، دوو سێ سه‌لكه‌ پیاز، تۆ بڵێ ته‌پاڵه‌یه‌ك بالیفی ئه‌و پیاوه‌یه‌، له‌بیرمان بێ سه‌ر له‌سه‌ر له‌په‌ و پشتی ده‌ست له‌سه‌ر بالیفه‌كانی. ئه‌و خزمه‌ بالیف زۆره‌ خه‌ڵكی ده‌وزێی بادینان- به‌ری هه‌ولێر بوو، له‌ زگ خزم ده‌بۆوه‌، شه‌وێك دوو لای پیری سوارچاكان مایه‌وه‌، قسه‌ی هێند خۆش بوو، شتی وای ده‌گێڕایه‌وه‌، هه‌شبه‌سه‌ری ده‌هێنایه‌ پێكه‌نین، ناوه‌ ناوه‌ش سوێندێكی گه‌وره‌ له‌ هه‌موو سوێندان گه‌وره‌تری پێدا ده‌دا:
به‌و قورحانه‌ی وا له‌ناو زگی چێڵه‌ سۆره‌..
له‌و هه‌موو سه‌ربرده‌یه‌ی كه‌ پیاوی ده‌وزێ گێڕایه‌وه‌، ته‌نێ قورئانه‌كه‌ی ناو زگی چێڵه‌ سۆرم بیرماوه‌، به‌ده‌م سوێند خواردن به‌ قورئان ئاوا قورئانه‌كه‌ی گێڕایه‌وه‌:
(له‌ هه‌موو ده‌ڤه‌ری سوورچیا، هه‌ر دوو به‌ری زێ، سۆرا و بادینان، یه‌ك مه‌لا و یه‌ك قورحان هه‌بوو، قورحان له‌ شین و شایی له‌ ه‌ر ده‌ستی مه‌لا بوو، خه‌ڵك هه‌موو سووندیان به‌ (قورحانی سه‌ر ده‌ستی مه‌لا) ده‌خوارد، شه‌وه‌كی به‌فراوی مه‌لا دیاره‌ هه‌جه‌لی دێ، به‌ته‌نێ ده‌په‌ڕێته‌وه‌ ئه‌و به‌ری زێ، ره‌وه‌ گورگ تووشی دێن و مه‌لا ده‌كه‌نه‌ جه‌مه‌كی خۆش، باشبوو قورحانی ده‌گه‌ڵ خۆی نه‌بردبوو، ده‌نا قورحانیش ده‌بووه‌ ئالیكی گورگان، ئیدی قورحان بێ خودان مایه‌وه‌، دوایوه‌ خه‌ڵك كاتی سووندیان ده‌خوارد ده‌یانگۆ (به‌و قورحانه‌ بێ خودانه‌). ئێ، بڵێمه‌ مام قادری خۆم، قورحان چ بڕ نه‌ژیا بێ خودان! رۆژه‌كی چێڵه‌كه‌ی خارۆژنه‌ فاتێ ده‌وی ده‌گاته‌ قورحانێ، هه‌مووی لوول ده‌دا، لۆ سووندیش په‌ڕه‌كی ناهێڵێته‌وه‌، ئیدی له‌و رۆژه‌وه‌ سووندی ده‌و زێ ئیوهایه‌: به‌و قورحانه‌ی وا له‌ناو زگی چێڵه‌ سۆری پلكه‌ فاتێیه‌.. ئه‌منیش وات ده‌ڵێمێ:
به‌و قورحانه‌ی له‌ناو زگی چێڵه‌ سۆری پلكه‌ فاتێیه‌، ئه‌تو له‌ من پتر ده‌ژی..).
با بزانین وایه‌!
حه‌فته‌ وه‌رنه‌سووڕایه‌وه‌، هه‌واڵێك له‌ لای زێی بادینانه‌وه‌ هات، پیاوی ده‌وزێ، ئه‌وه‌ی زاری پڕ بوو له‌ (قورحان..) به‌ زێدا چووه‌، له‌ ئاقاری ئه‌و لایه‌ی ئامۆكان، پیاوی ده‌وزێ، له‌ رۆخ زێ، پێی ده‌خزێ و ده‌كه‌وێته‌ زێ، له‌خوار كه‌ڵه‌كی یاسیناغا بنه‌ كفرێك گرتوویه‌تییه‌وه‌، ده‌یانگوت: كفر به‌ دۆخین گرتبوویه‌وه‌..
ده‌بێ وابووبێ، ئاخر له‌بیرم چوو بڵێم، خزمه‌ شیرینه‌كه‌ی ده‌وزێ كاتێ له‌باتی بێجامه‌ ده‌رپێ سپیه‌ فشه‌كه‌ی له‌ پێ ده‌كرد، دۆخین به‌سه‌ر كیر و گونیدا شۆڕ ده‌بۆوه‌، نه‌یده‌خسته‌ ناو ده‌رپێوه‌...
بیرمه‌ (عه‌زه‌ مێشه‌)ی خوارزای پیری سوارچاكان دوای هه‌واڵی مه‌رگی خزمی ده‌وزێ، ده‌یگۆ:
حه‌یف، ئه‌وجا كێ، سوێند به‌ قورئانی ناو زگی چێڵه‌ سۆر بخوات!
له‌جێی قورئانی ناو زگی چێڵه‌ سۆر، له‌ ده‌وزێ سوێندێكی دی ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر زاران: به‌ سه‌ری ئه‌و پیاوه‌ی كفر گرتییه‌وه‌...
وابوو، مه‌رگی خزمی ده‌وزێ كه‌وته‌ پێش مه‌رگی پیری سوارچاكان، به‌ڵام پیری سوارچاكان به‌وه‌ی نه‌زانی، ده‌زانم ده‌پرسی بۆ؟ به‌ڵام به‌ر له‌ وه‌ڵام، با شتێك له‌ مێشه‌كه‌ی عه‌زیز بگێڕمه‌وه‌، ئه‌و پیاوه‌ به‌ر له‌وه‌ی ببێته‌ شاری، مێشه‌وان بوو، به‌ستی شه‌رغه‌ ئه‌وه‌ی ده‌زانی، به‌ڵام كه‌س به‌ مێشه‌ بانگی نه‌ده‌كرد، تا دایكم مێشه‌كه‌ی پێوه‌ نه‌نووساند، دایكم به‌ سه‌ردان ده‌چێته‌ ته‌ڕوار، وا ده‌بێ، له‌ كه‌ندی به‌رماڵان له‌كن كونه‌ ته‌یاران، گه‌واڵه‌ مێشێك ده‌بینێ، ده‌زانێ عه‌زیز مێشه‌وانه‌ و به‌دوای مێشه‌وه‌یه‌، یه‌ك به‌ ده‌نگی خۆی هاوار ده‌كات:
عه‌زیز ئه‌وه‌ مێشه‌، كوڕه‌ عه‌زیز مێشه‌، عه‌زیز مێشه‌..
نازانم كێ (عه‌زیز)ه‌كه‌ی كرده‌ (عه‌زه‌) به‌ڵام مێشه‌كه‌ دایكم پێوه‌ی نووساند، ئیدی له‌و رۆژه‌وه‌ ئه‌و پیاوه‌ بووه‌ عه‌زه‌ مێشه‌، تا نه‌ڵێن عه‌زه‌ مێشه‌ خۆیشی خۆی ناناسێته‌وه‌.. له‌و سێ چوار رۆژه‌ له‌ به‌لاشاوه‌ و نزیك ماڵی پێشانی خۆمان و پیری سوارچاكان، له‌ ماڵێك عه‌زه‌ مێشه‌م دیته‌وه ‌(كۆتایی پایز و سه‌ره‌تای زستانی 2014 ده‌ڵێم) له‌ باره‌ی مێشه‌كه‌وه‌ نا، له‌باره‌ی پیری سوارچاكانه‌وه‌ پرسیارم لێی كرد، شتێكی بیرهێنامه‌وه‌، ئه‌و نه‌با، وه‌ك خزمی ده‌وزێ ئاوه‌ و ئاو چووبوو، وای گێڕایه‌وه‌:
(له‌ دوا رۆژه‌كانی باپیرت، خۆ به‌بیرت دێ ماڵیان ئه‌ها له‌و كۆڵانه‌ی پشته‌وه‌، له‌ خانووه‌كه‌ی ئێوه‌ بوو، نه‌نكت نازانم له‌كنی بوو یان به‌جێی هێشتبوو، رۆژێك تراشم ده‌كرد، ئاگام لێ بوو بانگی كه‌سێكی ده‌كرد، یان داوای شتێكی ده‌كرد، ده‌ستی هه‌ڵده‌ته‌كاند و ده‌یگوت: ئا...ئئئ، ئا...
گوتم: خاره‌، تۆ چیت ده‌وێ؟ ئاوێنه‌، چی؟
گوتی: وایش! ناوی هینه‌كه‌ی خۆم له‌بیر كردووه‌، ژنه‌كه‌م ده‌ڵێم..
پیری وایه‌، ناو ژنی خۆت له‌بیر ده‌باته‌وه‌!).
چ دوور نییه‌ له‌بیرچوونه‌وه‌ی پیری سوارچاكان، دوایوه‌ بێ كه‌ گوڵی كۆساران سه‌ری خۆی هه‌ڵگرت و چوو..
پیری سوارچاكان دوای گوڵی كۆساران سه‌ری له‌سه‌ر خۆی نه‌ما! پێش چه‌ند ساڵێ خدر خه‌رمانیش شتێكی نزیك له‌وه‌ی گۆ...