​ئایا له‌نێو وه‌رچه‌رخانێكی نوێداین؟

 


ماوه‌یه‌كی درێژه‌، ده‌كرێ بڵێین له‌وه‌ته‌ی رێككه‌وتننامه‌ی دهۆك شكستی خواردووه‌، ئه‌نجومه‌نی نیشتیمانیی كورد له‌ سووریا له‌ هه‌وڵی بێ وچاندایه‌ بۆ خۆپیشاندان و مان له‌ خواردن گرتن و گردبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایی، زۆربه‌ی جاره‌كانیش ئه‌و هه‌وڵانه‌ شه‌رمانه‌ ده‌بوون.


سه‌ره‌تا له‌ ناوچه‌ی (كۆچه‌ران)دا، واته‌ له‌ دێرك، گركێ له‌گێ و ده‌وروبه‌ریان، خۆپیشاندان ده‌ستی پێ كرد. جارجاریش له‌ قامشلۆ و ده‌ربێسیێ و شوێنانی تریش چالاكی كراوه‌. زۆربه‌ی چاودێرانیش ترسی ئه‌وه‌یان ده‌رده‌بڕی، كه‌ زۆربه‌ی خۆپیشاندانه‌كان له‌ ناوچه‌كانی نزیك به‌ كوردستانی عیراقن. چاوگی ئه‌و ترس و نیگه‌رانییه‌ش ئه‌وه‌ بوو كه‌ ئه‌و ناوچانه‌ ناوچه‌ی زۆرینه‌ پارتیپه‌روه‌ر (بارزانیپه‌روه‌ر)ن، ئیدی چڕكردنه‌وه‌ی هه‌وڵیش بۆ سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌، واته‌ ماندووكردنی ئه‌و چاوگه‌ی بارزانیپه‌روه‌ران، سه‌ره‌نجام له‌باربردنی رۆحی جووڵه‌ یان یاخیبوون یان رۆحی ره‌تكردنه‌وه‌، واته‌ بڕستی جموجۆڵ نه‌مێنێ، له‌ كاتێكدا وه‌ختی هه‌ره‌ گرنگ بۆ چالاكی و ناڕه‌زایی مه‌ده‌نی كاتی پاش سه‌رده‌می چه‌كه‌، له‌و نێوه‌نده‌دا هه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانێك ده‌رده‌چێت، له‌ لایه‌ن ئاسایشی ئیداره‌ی خۆسه‌رییه‌وه‌ په‌لامار ده‌درێت، ئه‌مه‌ش وای كردووه‌ هه‌م چاودێران و هه‌م خه‌ڵكی هه‌واداری پارته‌كان و خه‌ڵك به‌ گشتی، بێزاری ده‌رببڕن.


زۆر جار، به‌تایبه‌تی هه‌وادارانی ئه‌نجومه‌نی كوردی له‌وانه‌ی كه‌ نیشته‌جێی ئه‌ڵمانیان، له‌بری ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانی خۆیان بكه‌نه‌ حاڵه‌ت و دیارده‌یه‌كی جه‌ماوه‌ری كه‌ هاوسۆزی و هاوده‌نگی به‌ لای خۆیدا رابكێشێت، كه‌چی ده‌بێته‌ مایه‌ی بێزاری و دووركه‌وتنه‌وه‌ی خه‌ڵك له‌وان، له‌پای ئه‌وه‌ی ئه‌وان له‌ هونه‌ری ناڕه‌زایی ده‌ربڕیندا نابه‌ڵه‌دن، هه‌روه‌ها له‌ هه‌ڵبژاردنی كات و شوێن و دروشمی راست و دروستدا سه‌ركه‌وتوو نین، ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و چالاكییانه‌ی له‌بری ئه‌وه‌ی حاڵه‌تێك بن كه‌ به‌لای خه‌ڵك و به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌وانه‌وه‌ گرنگ بێت، بووه‌ته‌ حاڵه‌تێك له‌ تۆڵه‌ و تۆڵه‌كاری، ئیدی خه‌ڵك و چاودێران له‌بری ئه‌وه‌ی گفتوگۆ له‌باره‌ی پێشێلكارییه‌كان بكه‌ن، كه‌وتوونه‌ته‌ گه‌نگه‌شه‌كردن و كات به‌فیڕۆدان سه‌باره‌ت به‌ دروشمه‌كانی ئه‌نجومه‌نی نیشتیمانیی كورد و راست و دروستیی هه‌ڵوێسته‌كه‌ی.


هێدی هێدی ره‌وشه‌كه‌ باشتر بوو، ئه‌نجومه‌ن ویستی خۆی له‌ هه‌ژموونی توێژێكی نێو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ رزگار بكات، كه‌ ته‌نیا له‌ هه‌وڵی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ن، چه‌ند جارێك ئه‌نجومه‌ن پاش ئه‌وه‌ی واده‌ی خۆپیشاندانی له‌ ئه‌ڵمانیا راگه‌یاندووه‌، به‌یاننامه‌كه‌ی خۆی كێشاوه‌ته‌وه‌ و خۆپیشاندانه‌كه‌شی په‌ك خستووه‌. دوایین حاڵه‌تی له‌م شێوه‌یه‌ له‌ توركیا بوو، ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ و ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی ئه‌رێنیی له‌ لای خه‌ڵكی سه‌ربه‌خۆ و چاودێران جێ هێشت. ئه‌مه‌ش بووه‌ مایه‌ی ئه‌وه‌ی كه‌ هاوده‌نگیی زیاتر له‌گه‌ڵ زیندانیانی ئه‌نجومه‌نی نیشتیمانیی كورد له‌ زیندانه‌كانی ئیداره‌ی خۆسه‌ریدا به‌دی بێت، كه‌ ژماره‌یان 35 كه‌سن و باڵاترین كه‌سایه‌تیی نێویان به‌ڕێوه‌به‌ری كارگێڕی مه‌كته‌بی سیاسیی (PDK-S) محه‌مه‌د ئیسماعیله‌.


له‌ دوایین خۆپیشاندانی ئه‌نجومه‌ندا، كه‌ بڕیار درا له‌ تێكڕای ناوچه‌كانی كوردنشینی سووریا و له‌ ئه‌وروپا و له‌ كوردستانی عیراق به‌ بۆنه‌ی رۆژی جیهانیی مافی مرۆڤه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ بچێت، دروشمی (شه‌ڕ به‌سه‌) و (زیندانیان ئازاد بكه‌ن)ی به‌رز كرده‌وه‌، وێڕای ئه‌وه‌ی ئاسایش خۆپیشاندانی قه‌ده‌غه‌ كردبوو، به‌ڵام خۆپیشاندانه‌كه‌ ئاشتییانه‌ به‌ڕێوه‌ چوو، به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ پێشێلكارییه‌ك روو بدات. ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ چووینه‌ته‌ نێو وه‌رچه‌رخانێكی دیكه‌ كه‌ به‌ ئاراسته‌یه‌كی ئه‌رێنیدا ده‌ڕوات له‌ رووی هه‌ڵوێست و ره‌فتاری هێزه‌یلی كورد له‌گه‌ڵ یه‌كدیدا، خۆ ره‌نگه‌ ته‌نیا خۆپیشاندانێك بێت كه‌ به‌ سه‌لامه‌تی و به‌ له‌ دووره‌وه‌ پاراستن و چاودێریكردنی ئاسایشه‌وه‌، به‌ڕێوه‌ چووبێ. ئه‌و وه‌رچه‌رخانه‌ گه‌وره‌یه‌ی كه‌ به‌ ئاراسته‌یه‌كی نه‌رێنی و كاره‌ساتاویدا چوو، ئه‌و خۆپیشاندانه‌ بوو كه‌ به‌ر له‌ 3 ساڵ له‌ عاموودا به‌ڕێوه‌ چوو، كه‌ (پ ی د) به‌ زبری و توندوتیژییه‌وه‌ به‌ره‌نگاری بووه‌وه‌، شه‌هید و برینداریشی لێ كه‌وته‌وه‌. له‌وێ به‌دواوه‌ ئیدی سه‌ركوتكردنی خۆپیشاندان بوو به‌ ره‌فتارێكی رۆژانه‌ تا راده‌ی ئه‌وه‌ی رۆحی ناڕه‌زایی و ره‌تكردنه‌وه‌ی شه‌رمانه‌ هه‌ر به‌ده‌وام بوو، كه‌ بێزاریی هه‌ردوو لایه‌نی لێ ده‌كه‌وته‌وه‌. بێزاری ده‌رهه‌ق به‌ (پ ی د) له‌پای سه‌ركوتكردنی و بێزاری له‌ (ئه‌نجومه‌ن) سه‌باره‌ت به‌ دروشمه‌كانی.


ماوه‌ بڵێین، خۆپشاندان ئاماژه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ بۆ ئاستی ئازادی و دیموكراسی له‌ رۆژاڤادا، به‌ر له‌ چوار ساڵیش كه‌ له‌ عه‌فرین خۆپیشاندان قه‌ده‌غه‌ كرا، ئیدی بزوات به‌ره‌و خنكان چوو، (پ ی د)ش بوو به‌ پارتی ده‌ست واڵا له‌ ده‌ڤه‌ره‌كه‌ له‌سه‌ر حیسابی پارته‌كانی دی. هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ ئه‌نجومه‌ن و پارته‌كانی دیكه‌ش به‌ میكانیزمی (له‌ جێی خۆته‌وه‌ پێكوڵه‌یه‌ك بكه‌)یان پیاده‌ كرد، كه‌چی (پ ی د) بوو به‌ پارتی هه‌رباو. به‌ر له‌ چه‌ند رۆژێك ره‌وشه‌كه‌ وه‌رچه‌رخانی به‌سه‌ردا هات و راده‌ی سه‌ركوت له‌ كورتیی داوه‌، خۆپیشاندانی ئاشتییانه‌ به‌ڕێوه‌ چوو. ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌ ئیدی هێزه‌یلی سیاسیی رۆژاڤا له‌به‌رده‌م هه‌ڵوێست و كاری ئه‌رێنیدان ده‌رهه‌ق به‌ یه‌كدی. پرسیار ئه‌وه‌یه‌، ئایا ئه‌م په‌ره‌سه‌ندنه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی پشت پێ به‌ستن له‌ بزاڤی ناوخۆی كورددا؟ رۆژگار ساغی ده‌كاته‌وه‌.