سڵه‌ و چڵه‌ و غه‌ڵه‌ته‌كانی پارتی!

 

 

هه‌ر له‌و رۆژه‌وه‌ كه‌ نه‌زیفه‌ی ژنی سه‌رچڵی حاجی ماجی، له‌نێو كانیی ژناندا به‌ پۆزه‌وه‌ گوتبووی: ”كوێخا ره‌شی، سه‌رچڵی مێردمی كردووه‌ به‌ شوانی به‌رغه‌ل و سڵێمانی شووبراشم به‌ گاوانی دێ“، ئیتر ئه‌و دێیه‌مان قوڕێكی خه‌ستی بۆ گیرایه‌وه‌. هه‌رچه‌نده‌ وه‌ك دایكم بۆی گێڕامه‌وه‌، پێوه‌ند به‌و خه‌به‌ره‌، ژنانی كانی له‌بری پیرۆزیایی، حه‌شریان به‌ نه‌زیفه‌ی ژنی سه‌رچڵ كردبوو، بۆ نموونه‌ داده‌ مه‌نه‌ گوتبووی: ”ده‌ك به‌زیای خێرم نه‌كرد، كه‌س نه‌ما چڵه‌ چڵمن نه‌بێ بیكه‌نه‌ شوان“، ئاتووله‌ی پووره‌ حه‌پسه‌ش به‌ لچ هه‌ڵقورچاندنه‌وه‌ كۆمێنتێكی هه‌بوو: ”جا سڵه‌ی شووبرات خۆی ئه‌ڵێی مانگایه‌، چۆن ئه‌بێ بكرێته‌ گاوان“، نه‌جیبه‌ی ده‌ستوقاچ گره‌وه‌ش له‌ داخی ئه‌و خه‌به‌ره‌، بیری ئه‌وه‌ی نه‌مابوو خزمایه‌تیی له‌گه‌ڵ نه‌زیفه‌دا هه‌یه‌، به‌توانجه‌وه‌ ده‌ستخۆشیی كردبوو: ”ده‌ك ده‌ستت خۆش بێ كوێخا، ئه‌شه‌و بیلا باشت دۆزییه‌وه‌، پیاوی حه‌یوان هه‌ر بۆ ناو حه‌یوان باشه‌“، ناسكه‌ی داده‌ مه‌جه‌ش كه‌ جوانترین كچی دێ بوو، رووی كردبووه‌ نه‌زیفه‌ و قسه‌ی خۆی كردبوو: ”دیاره‌ كوێخا ره‌شیش، وه‌كو تۆ زه‌وقسزه‌، ده‌نا چۆن له‌نێو ئه‌و هه‌موو پیاوه‌ باشه‌ی دێدا، ئه‌و ئیشه‌ گرنگه‌ی به‌ سڵه‌ و چڵه‌ سپاردووه‌!“.


ئه‌و دێیه‌ی ئێمه‌ چل په‌نجا ماڵێك ده‌بوو، بژێویی زۆربه‌ی خه‌ڵكه‌كه‌ی، له‌سه‌ر ئاژه‌ڵداری بوو، كه‌م ماڵ هه‌بوو له‌و دێیه‌دا كه‌متر له‌ 20 سه‌ر مه‌ڕ و بزن و یه‌ك دوو مانگا و گۆلكی هه‌بێ، سبه‌ینان زوو به‌رغه‌ل و بزنگه‌ل، هه‌ر مێگه‌له‌ و له‌ حه‌وشی ماڵی ساحێبیه‌وه‌ ده‌رگای لێ ده‌كرایه‌وه‌ و به‌ ده‌نگی زه‌نگوڵه‌ و به‌ ته‌پوتۆزی كوڵانه‌ ته‌نگه‌به‌ره‌كانی دێ و به‌ قشپل فڕێدانه‌وه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌س رێیان پیشان دا، ده‌هاتن و له‌ رێی ره‌زانی خوار دێ، هه‌موو یه‌كیان ده‌گرت و شوان به‌ سواری گوێدرێژ و دوو سێ سه‌گی دڕه‌وه‌ یاوه‌ریی ده‌كردن، بۆ له‌وه‌ڕگه‌كانی ئه‌وبه‌ر دێ.


گایه‌لی گوندیش به‌ هه‌مان شێوه‌، به‌یانیان زوو، هه‌ڵته‌كه‌ هه‌ڵته‌ك یه‌كیان ده‌گرت و گاوانێك دوایان ده‌كه‌وت و سێبه‌ره‌ و سێبه‌ر ده‌چوونه‌ له‌وه‌ڕ. ده‌توانم بڵێم، ئێستا حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چه‌نده‌ پشتی به‌ داهاتی نه‌وت به‌ستووه‌، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ش خه‌ڵكی ئه‌و گونده‌ی ئێمه‌، ئاوها پشتیان به‌ داهاتی به‌روبوومی مه‌ڕوماڵات و ئاژه‌ڵداری به‌ستبوو، بۆیه‌ پرۆسه‌ی ده‌ستنیشانكردنی شوان و گاوان، گرنگترین رووداوی گوند بوو، هه‌ركه‌س بۆ ئه‌و كاره‌ ده‌ستنشیان ده‌كرا، شه‌خسی كوێخا و ده‌مڕاستی دێ، ده‌بوا په‌سه‌ندی بكردایه‌.


سه‌ره‌تا هه‌ر هه‌فته‌ و دوو پیاو له‌ دوو ماڵی دێ ده‌ستنیشان ده‌كران و ده‌بوونه‌ شوان و گاوان، لێ ئه‌مه‌یان كێشه‌ی زۆری تێ ده‌كه‌وت، چونكه‌ هه‌ندێ له‌و كوڕ و پیاوانه‌ی نۆره‌شوانی و گاوانییان به‌رده‌كه‌وت، له‌ كاره‌كه‌یان نه‌ده‌زانی، یان تاقه‌ت و توانای ئه‌وه‌یان نه‌بوو، یاخود ماڵی وا هه‌بوو پیاویان له‌ ژیاندا نه‌مابوو و كوڕه‌كانیشی له‌و عومره‌دا نه‌بوو ئه‌و كاره‌ گرنگه‌ وه‌ئه‌ستۆ بگرن، بۆیه‌ له‌سه‌ر پێشنیاری كوێخا، خه‌ڵكی گوند بڕیارێكی ده‌سته‌جه‌معییان دا، كه‌ له‌وه‌ودوا شوان و گاوان به‌كرێ بگرن. (خوا عه‌فوویان كات ره‌بی) تا عومه‌ری دێوانه‌ و عوسمانی برای له‌ ژیاندا مابوون، چونكه‌ دوو پیاوی سه‌ڵتی بێ ژن و ماڵ و دوو برای ده‌ست و ده‌م و داوێنپاك بوو، ئه‌هلی دێ هیچ كێشه‌یه‌كیان له‌گه‌ڵیاندا نه‌بوو، به‌ڵام تۆ سه‌یری قه‌زا و به‌ڵای خوا، له‌ واعه‌ی چوار مانگدا، هه‌ردوو برا گیانیان له‌ده‌ست دا، عومه‌ر به‌ره‌به‌یانێكی زوو له‌سه‌ر به‌رده‌نوێژی مزگه‌وتێ لار بۆوه‌ و مرد و، گاوانی بووه‌وه‌ به‌ نۆره‌، عوسمانیش چوار مانگ دوای ئه‌وه‌، له‌سه‌ر شێره‌كه‌له‌وه‌ قاچی خزا و كه‌وته‌ كه‌ندێكی به‌رده‌ڵانه‌وه‌ و مێشكی ته‌قی.


حه‌فته‌یه‌ك دوای ته‌عزێكه‌ی عوسمان، ئیدی كوێخا ئه‌هلی دێی كۆ كرده‌وه‌ و بڕیاری دا، سه‌رچڵ بكاته‌ شوان و سڵێمانی برای بكاته‌ گاوان، سه‌رچڵی مێردی نه‌زیفه‌، خه‌ڵكی گوند له‌به‌ر ئه‌تواری ناشرین و به‌ره‌ڵایی بێ حه‌دی به‌ (چڵه‌ چڵمن) ناودێریان كردبوو، سڵێمانی براشی كه‌ تا ئه‌وده‌میش سه‌ڵت و بێ ژن بوو، به‌هۆی ئه‌وه‌ی شه‌و و رۆژ له‌م ره‌ز و ئه‌و باخ دزیی ده‌كرد، ناویان نابوو (سڵه‌ وڵه‌) - (وڵه‌) ئه‌و مێرووه‌ ره‌شه‌ پیس و زیانبه‌خشه‌یه‌ كه‌ له‌بن خاكه‌وه‌ له‌ باخچه‌كاندا ره‌گی گوڵ و سه‌وزه‌وات ده‌خوات-، به‌ هه‌رحاڵ ئه‌و دوو برایه‌ هه‌رچی خوا پێی ناخۆش بوایه‌ ده‌یانكرد و ئه‌وی ئیشی قۆڕه‌ له‌ده‌ستیان ده‌هات.


خه‌ڵكی دێ، هه‌ر وا به‌ئاسانی ئه‌و بڕیاره‌ی كوێخایان قبووڵ نه‌كرد، حاجی نه‌جمه‌دین هه‌ر زوو هه‌ڵی دایه‌: ”بۆ خاتری خوا كوێخا، دوو پیاوی شه‌ریفتر ده‌ستنیشان كه‌، ئاخر سڵه‌ و چڵه‌، كل له‌ چاوان ئه‌ڕفێنن!“... نووریی داده‌ سافی، له‌داخا ته‌سبیحه‌كه‌ی به‌ده‌سته‌وه‌ ئاڵۆزكا و گوتی: ”كوێخا گیان، مه‌عز بۆ خوا، ئێمه‌ خواخوامانه‌ سڵه‌ و چڵه‌ توخنی ره‌ز و باخمان نه‌كه‌ون، كه‌چی تۆ مه‌ڕ و ماڵات و ژیان و قووتی ئه‌م دێیه‌یان پێ ده‌سپێریت!“... ته‌نانه‌ت مه‌لای مزگه‌وت و مامۆستای قوتابخانه‌ تاقانه‌كه‌ی گوندیش ناڕازی بوون، مه‌لاسادق گوتی: ”كوێخا ئه‌م دوو برا نانه‌جیبه‌، ئه‌هلیه‌تی ئه‌و كاره‌یان تێدا نییه‌“، مامۆستا ئه‌مین كه‌ به‌ نوكته‌ و قسه‌ی خۆش به‌ناوبانگ بوو، گوتی: ”لێیان گه‌ڕێن، من بزانم كوێخا ده‌یه‌وێ ئه‌و دوو ساخته‌چییه‌ ده‌رخواردی گورگ بدا، بۆیه‌ ده‌یاننێرێته‌ ئه‌و كه‌ژوكێوه‌!“.


له‌ هه‌موویان پێداگرتر (یاسین) بوو، یاسین گه‌نجێكی دێ بوو، له‌گه‌ڵ كافیه‌ی دایكی و عوزێری برای و گوزیدی خوشكیدا، له‌ ماڵێكی هه‌ژارانه‌دا ده‌ژیان، یاسین هه‌ر به‌ منداڵی گه‌شكه‌ی لێ دابوو و به‌و هۆیه‌وه‌ باری ده‌روونی و عه‌قڵیی تێكچووبوو، هه‌رزه‌ و منداڵانی گوند پێیان ده‌گوت (یاسینه‌ شێت)، به‌ڵام هه‌ندێ جار له‌ زۆربه‌مان عاقڵتر ده‌ئاخڤی، یاسین له‌مسه‌ری دێ جڕتی لێ ده‌دا و ئه‌وسه‌ری دێ گوێی لێ بوو. بۆ نه‌گبه‌تیی سڵه‌ و چڵه‌، (یاسین)یش كه‌ ئه‌و بڕیاره‌ی كوێخای بیست، ئیدی شه‌و و رۆژ تووشی هه‌ر مه‌جلیسێك بوایه‌، پڕ به‌ گووپی جڕتێكی لێ ده‌دا و ده‌یگوت: ”ئاخ ....، توو شه‌ره‌فتان سڵه‌ و چڵه‌ پیاوی ئه‌وه‌ن!“.


دواجار كوێخا، به‌ بیانووی ئه‌وه‌ی ده‌بێ فرسه‌تێك بدرێ به‌و دوو برایه‌ و گوایه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و ئیشه‌ بكه‌ن كه‌مێك شه‌ڕ و مه‌شاكیلیان له‌ خه‌ڵكی ئاوایی دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌ و ده‌بنه‌ پیاوێكی تر و... ئیتر له‌م جۆره‌ قسانه‌، قه‌ناعه‌تی به‌ هه‌موان هێنا و سڵه‌ و چڵه‌ بوونه‌ شوان و گاوانی دێ.


له‌و رۆژه‌وه‌ ره‌وشی ئه‌و گونده‌مان وا تێكچوو، ئێستا و ئه‌وسا وه‌ك خۆی لێ نه‌هاته‌وه‌، حه‌فته‌ی جارێ یه‌ك دوو سه‌ر مه‌ڕ دیار نه‌ده‌مان، چڵه‌ به‌دزییه‌وه‌ به‌ جامبازه‌كانی ده‌فرۆشت و له‌كن خه‌ڵكی دێ ده‌یگوت، گورگ لێی دان... بزر بوون... لێم دزران! چڵه‌ ته‌نانه‌ت شیری بزن و خوریی مه‌ڕه‌كانی به‌ دزییه‌وه‌ ده‌فرۆشت و دواتر ده‌یگوت، خه‌ڵكی ئه‌و دێهاتانه‌ی ئه‌وبه‌ر دێن و به‌دزییه‌وه‌ ده‌یاندۆشن، چڵه‌ خه‌ریك بوو هه‌م له‌نێو خۆمان و هه‌م له‌گه‌ڵ چوار پێنج دێدا شه‌ڕ و دوژمنایه‌تیمان بۆ په‌یدا بكات.
سڵه‌ی براشی هه‌ر مه‌پرسن، سه‌د هێنده‌ی چڵه‌ی برای به‌دكار و ده‌ستبڕ بوو، له‌و باوه‌ڕه‌دام ئه‌گه‌ر گۆلك و مانگاكان عه‌قَل و زمان و خوێنده‌وارییان هه‌بوایه‌، به‌شی 20 كتێب ئیشه‌ قۆڕه‌كانی سڵه‌یان ده‌نووسییه‌وه‌!


به‌ هه‌رحاڵ، ماوه‌یه‌ك دوای ئه‌وه‌، له‌داخی ئه‌فعالی چڵه‌ و سڵه‌ و بڕیاره‌كه‌ی كوێخا، باوكم مه‌ڕ و ماڵاتی فرۆشت و هاتینه‌ ناوشار، به‌ش به‌حاڵی خۆم چیتر به‌ سه‌ردانیش نه‌چوومه‌وه‌ گونده‌كه‌مان.


تۆ سه‌یری ئه‌و رێكه‌وته‌، له‌م رۆژانه‌دا بۆ كارێكی رۆژنامه‌وانی، له‌ پرسگه‌ی فه‌رمانگه‌یه‌كی وه‌زاره‌تی كار و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی دانیشتبووم، له‌ شاشه‌ی ته‌له‌ڤزیۆنی پرسگه‌وه‌ بینیم ئارام شێخ محه‌مه‌دی جێگری دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عێراق، قسه‌ی بۆ خۆپیشانده‌ران ده‌كرد و ده‌ینه‌ڕاند: ”ئێمه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌بێ به‌غدا هیچمان بۆ ناكرێ... پێویسته‌ له‌پێناو ده‌ستكه‌وتنه‌وه‌ی مووچه‌ بچینه‌وه‌ باوه‌شی به‌غدا... ئێمه‌ وا ده‌كه‌ین ئیتر به‌غدا راسته‌وخۆ به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ حكوومه‌تی هه‌رێم، پاره‌ بنێرێ بۆ سلێمانی و...“.


دانیشتوانی پرسگه‌ هه‌موو حه‌په‌سابوون، یه‌كێكیان به‌توانجه‌وه‌ گوتی: ”ئه‌رێ ئه‌مه‌ جێگری سه‌رۆكی په‌رله‌مانی ئێستای عێراقه‌، یان جێگری مه‌جلیسی ته‌شریعیی سه‌رده‌می به‌عسه‌!“... پیاوه‌ شه‌رواڵ له‌پێكه‌ گوتی: ”لێ گه‌ڕێ.. لێ... ئه‌وه‌ فه‌رخه‌ مالیكییه‌!“... ره‌شتاڵه‌یه‌كی عه‌ینه‌ك له‌چاو، له‌ولاوه‌ هه‌ڵی دایه‌: ”ئه‌مه‌ ئه‌و پیاوه‌ نه‌بوو، كه‌ خۆپیشانده‌رانی به‌غدا دایانه‌ به‌ر شه‌ق و چاكه‌ته‌كه‌ی لێ به‌جێ ما!“.


له‌ چاوگێڕانمدا به‌نێو دانیشتووانی پرسگه‌دا، له‌پڕ پاش ئه‌و هه‌موو ساڵ دابڕانه‌، عوزێر و یاسینی برایم بینی، ئه‌و یاسینه‌ی هه‌رزه‌ و منداڵانی گوند به‌ (یاسینه‌ شێت) ناودێریان كردبوو.


پاش ماچ و مووچ و ئه‌حواڵ پرسین، بۆم ده‌ركه‌وت عوزێر ئێستا مه‌سئوول رێكخراوی پارتییه‌، له‌ چوارچێوه‌ی هه‌ڵمه‌تی حكوومه‌ت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی خه‌رجی و زیادكردنی داهاتدا، مووچه‌ی (یاسین)ی برایان بڕیبوو، هاتبوو هه‌وڵێك بۆ گێڕانه‌وه‌ی بدات، (یاسین)یش باری ده‌روونیی له‌ جاران خراپتر دیار بوو.


عوزێر به‌ سه‌ربادانێكه‌وه‌ ته‌ماشای شاشه‌ی ته‌له‌ڤزیۆنی كرد و به‌هێواشی گوتی:


- ئه‌زانی هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ رازیبوونی پارتی به‌ دانانی ئارام به‌ جێگری سه‌رۆك په‌رله‌مانی عێراق و یوسف به‌ سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان، چیم بیر ده‌خاته‌وه‌؟!


گوتم: چی؟


گوتی: په‌رژینێكی قایم بێ له‌ رووی په‌رله‌مانتارانا، بڕیاره‌كه‌ی كوێخای گونده‌كه‌ی خۆمانم بیر ده‌كه‌وێته‌وه‌، بیرت دێ چۆن چڵه‌ و سڵه‌ی كرده‌ شوان و گاوانی دێ!


ویستم بڵێم: ”كوڕه‌ عوزێر خوات بێ، ئه‌م دوو مه‌وزووعه‌ زۆر دوورن له‌ یه‌كترییه‌وه‌“، به‌ڵام فریا نه‌كه‌وتم ده‌م بكه‌مه‌وه‌، یاسین كه‌ گوێی له‌ ناوی (چڵ و سڵه‌) بوو، ده‌هری بوو، شیڕڕڕڕڕڕ.. یه‌ك جڕتی لێ دا هه‌موو دانیشتوانی پرسگه‌ی راچڵه‌كاند و گوتی: ”ئاخ ....، توو شه‌ره‌فتان سڵه‌ و چڵه‌ پیاوی ئه‌وه‌ن!“.