گرێی كه‌مینه‌ لای سه‌رۆك!

 

گرنگترین هه‌واڵ له‌و دیمانه‌یه‌ی كه‌ (سه‌كۆی میدیا)ی رووسیا له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی رژێمی سووریا به‌شار ئه‌سه‌د كردی، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ میدیا بایه‌خی به‌ ناوه‌ڕۆكی ئه‌و دیمانه‌یه‌ نه‌دا، ته‌نانه‌ت كورد بۆ خۆشی بایه‌خی به‌و لایه‌نه‌ی دیمانه‌كه‌ نه‌دا، كه‌ تایبه‌ت بوو به‌ كورد و پرسی فیداڵی. وێڕای ئه‌وه‌ی كورد ده‌ستبه‌رداری شتێك نابن كه‌ په‌یوه‌ندیی به‌ هه‌بوونیانه‌وه‌ هه‌بێت له‌ رووی ژماره‌ و دیرۆك و فیداڵییه‌وه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌سكوێی خۆیان تێدا با بده‌ن، ته‌نیا ئه‌م جاره‌ نه‌بێت، كه‌ بێزیان نه‌هات وه‌ڵام بده‌نه‌وه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی رێككه‌وتنێكی كوردی هه‌بێت، كه‌ باشترین وه‌ڵام، وه‌ڵام نه‌دانه‌وه‌یه‌!


به‌شار ئه‌سه‌د له‌میانی وه‌ڵامی بۆ پرسیاری رۆژنامه‌كه‌ی رووسیا، به‌ سه‌رسوڕمانه‌وه‌ گوتی، كورد له‌ ناوچه‌كانی خۆیاندا كه‌مینه‌ن و عه‌ره‌ب له‌و شوێنانه‌دا له‌وان زۆرترن. به‌وه‌ش پاساوی ره‌تكردنه‌وه‌ی فیداڵیی هێنایه‌وه‌، كه‌ كورد له‌ باكووری سووریادا كه‌مینه‌ن. ئه‌مه‌ش یه‌كه‌مین جار نییه‌ كه‌ ئه‌سه‌د ژماره‌ی كورد كه‌م ده‌كاته‌وه‌، واش دیاره‌ دوایین جار نابێت. له‌ دیمانه‌كانی داهاتووی ئه‌ودا، كورد هێشتا له‌ رووی ژماره‌ و بایه‌خه‌وه‌ كه‌متر و بچووكتر ده‌كرێنه‌وه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی پێگه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌ك، له‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌یانه‌وه‌ ده‌ست پێ بكات. هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌ پێوه‌رێكی ورد نییه‌ بۆ بایه‌خ و گرنگیی گه‌ل یان میلله‌ت یان هه‌ر ئه‌تنیكێك، سه‌رباری ئه‌وه‌ی به‌م دواییانه‌، زاراوه‌كانی (كه‌مینه‌) و (زۆرینه‌) جۆرێك له‌ وشك و برینگیی پێوه‌ دیاره‌. ژماره‌ پێوه‌ر نییه‌، هێنده‌ی كه‌ ئاخۆ ئه‌و ژماره‌یه‌ له‌ رووی كۆمه‌ڵ و دیرۆك و سیاسه‌ته‌وه‌، كارایه‌ یان نا؟


كورد له‌ رووی مێژووییه‌وه‌ هه‌میشه‌ له‌ شوێنی نیشته‌جێبوونی خۆیان كارا بوون. له‌ سووریاشدا كورد له‌ بنیاتنانی ده‌وڵه‌تی سووریادا چ له‌ سه‌رده‌می عوسمانی یان فه‌ره‌نسی یان نیشتیمانیدا به‌شدار بوون. كورد پێنج به‌رپرسی باڵایان هه‌یه‌ له‌ پۆستی سه‌رۆك وه‌زیران و وه‌زیردا، یه‌كه‌مین سه‌رۆكی سووریاش (محه‌مه‌د عابد) كورده‌، وه‌زیری مه‌عاریف له‌ سه‌ره‌تای دروستبوونی ده‌وڵه‌ته‌كه‌دا كورد بوو (محه‌مه‌د كورد عه‌لی). له‌ شۆڕشی مه‌زنی عه‌ره‌بیشدا، یه‌كه‌مین كه‌س كه‌ ئاڵای شۆڕشی له‌ سه‌رای شامدا هه‌ڵدا، كورد بوو، ده‌ڵێن له‌ لوبنانیش هه‌ر وا بووه‌. ئه‌وه‌ گرنگ نییه‌، ئه‌وه‌ی به‌لای ئێمه‌وه‌ گرنگه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كورد به‌ گوڕوتینه‌وه‌ به‌شدار بوون له‌ دروستكردنی مێژووی وڵاته‌كه‌دا، ته‌نانه‌ت زه‌وی و زارێكی زۆری كورد له‌ ده‌وروبه‌ری دیمه‌شق له‌ (غووته‌)دا هه‌یه‌، هه‌روه‌ها له‌ ناوچه‌ی (قونه‌یته‌ره‌)ش له‌ باشووری رۆژاوای دیمه‌شق، كورد مێژوویه‌كی ره‌گاژۆی له‌ ده‌زگاكانی ئایین و سیاسه‌تدا هه‌یه‌. ئیدی چ جای ئه‌وه‌ی باس له‌ رۆڵی هه‌بوون و پێگه‌یان له‌ ناوچه‌كانی كوردنشین بكه‌ین.


خۆ به‌ڕاست، كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ی كورد هه‌ر ته‌نیا له‌لایه‌ن رژێمه‌وه‌ نییه‌، ته‌نانه‌ت زوو زوو ئۆپۆزسیۆنیش پێمان ده‌ڵێ، كه‌ كورد له‌ كوردستانی سووریادا كه‌مینه‌ن، ته‌نانه‌ت دژی ناوی كوردانه‌ی شاره‌كانی ئێمه‌شن. به‌ر له‌ چه‌ند مانگێك من و میشێل كیلۆ كه‌ به‌رهه‌ڵستكارێكی ناوداره‌، پێكه‌وه‌ له‌ كاتی گفتوگۆكردن له‌باره‌ی دووباره‌ پێكهێنانه‌وه‌ی ده‌وڵه‌وته‌وه‌، كه‌وتینه‌ گه‌نگه‌شه‌یه‌كی گه‌رمه‌وه‌، كه‌ چۆن فه‌ره‌نسییه‌كان له‌ كوردداغ (عه‌فرین) و جه‌رابلسدا ئیداره‌ی كوردییان دامه‌زراند، چونكه‌ زۆرینه‌ كورد بوون، به‌رله‌وه‌ی كۆبانێ و جزیره‌یان لێ جیا ببێته‌وه‌. ئه‌و شوێنانه‌ حكوومه‌تی خۆجێیی خۆیان هه‌بوو، پاش ئه‌وه‌ی فه‌ره‌نسییه‌كان ئه‌وێیان له‌ سنجه‌قی دێره‌زوور جیا كرده‌وه‌. كیلۆ به‌رسڤی دامه‌وه‌ و گوتی: "كاتێك سووریا له‌ سه‌ره‌تای بیسته‌كاندا دامه‌زرا، ئێوه‌ چه‌ند كه‌س بوون؟" كیلۆ له‌ بیری چوو كه‌ به‌ وه‌ڵامی ته‌زێنه‌ر به‌رسڤی ده‌ده‌مه‌وه‌، گوتم: ئه‌وه‌ی من بیزانم ئێوه‌ له‌ كۆبانێدا ژماره‌تان سفر بوو.


به‌ هه‌رحاڵ، وه‌ك چۆن رۆژنامه‌گه‌ریی عه‌ره‌بی بۆ ماوه‌یه‌ك ئاماژه‌یان ده‌دا كه‌ كوردستانی عیراق (ده‌وڵه‌تۆكێكه‌)، ئه‌مه‌ش پرسیارێكی له‌ لای ئێمه‌ ورووژاند، له‌ رۆژنامه‌نووسانی هاوكاری عه‌ره‌بمان پرسی: جیاوازیی نێوان ده‌وڵه‌ت و ده‌وڵه‌تۆكه‌ چییه‌؟ تا وای لێ هات به‌ یه‌كجاری قڕوقه‌پیان لێ كرد.


وا دیاره‌ ئێمه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌ركێكی كرداره‌كی و راست و دروستداین، كه‌ پێوه‌ر كاراییه‌، نه‌ك ژماره‌، كورد نه‌ك هه‌ر زۆرینه‌ن، به‌ڵكوو له‌ كۆبانێ و عه‌فرین زۆرینه‌ی ره‌هان، له‌ جزیره‌شدا زۆرینه‌یه‌كی به‌رچاون، ته‌نانه‌ت به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ ئامارێكیش بكرێت.


ماوه‌ بڵێین، باشترین وه‌ڵام بۆ ئۆپۆزسیۆن و رژێمیش، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ له‌ دروس كردنی خۆمان به‌رده‌وامین و هه‌نگاو به‌ره‌و باشتر ده‌نێین، شایانی ئه‌وه‌ین ئازادانه‌ له‌ وڵاتی خۆماندا بژین، هاووڵاتیی ئازاد بین، چونكه‌ هه‌ر خه‌ڵكانی ئازاد ده‌توانن ده‌وڵه‌تی نوێخواز دابمه‌زرێنن، كه‌ له‌ هه‌موو بواره‌كاندا رێ بۆ هاوبه‌شایه‌تیی سیاسی خۆش ده‌كات... جا نازانم ئایا قسه‌ی ئێمه‌ به‌ گوێی حیزبه‌كان ده‌گات و ده‌یبیستن؟