كوڕه‌كان چۆن باوكیان كوشت؟

2

​ئه‌م ستراتیژ و میتۆدی كاركردنه‌ دروست له‌گه‌ڵ ستراتیژ و میتۆدی كاركردنی بزووتنه‌وه‌ی جیهادی میسریدا ته‌ماهی ده‌كرد. بێهوده‌ نییه‌ كه‌ هه‌ر له‌م قۆناغه‌ ناسكه‌دایه‌ كه‌ سه‌ید ئیمام شه‌ریف (دكتۆر فه‌زڵ) سه‌ردانی پیشاوه‌ر ده‌كات و له‌سه‌ر خاكی پاكستان و سه‌رله‌نوێ بزووتنه‌وه‌ی جیهادی میسری، به‌ زه‌واهیریشه‌وه‌، له‌سه‌ر سێ كۆنسێپتی باڵا و سه‌ره‌كی ڕێك ده‌خاته‌وه‌: ته‌كفیر، هیجره‌ت، جیهاد.


ته‌كفیر كه‌ له‌ كوفره‌وه‌ هاتووه‌، بریتییه‌ له‌ كافركردنی موسڵمانێك له‌لایه‌ن موسڵمانێكی دیكه‌وه‌، كه‌ دواتر مۆڵه‌تی له‌ناوبردن و كوشتنی شه‌رعییانه‌ی پێ ده‌به‌خشێت. سازدانی چه‌مكی ته‌كفیر و به‌كارهێنان و پراكتیزه‌كردنی به‌سه‌ر تاكێك، گرووپێك، یان كۆمه‌ڵگایه‌كدا، یه‌كسانه‌ به‌ ئاماده‌كردنی هه‌لومه‌رجی جه‌نگی براكوژی، جه‌نگی ناوخۆ و ڕشتنی خوێنی موسڵمان به‌ ده‌ستی موسڵمان. واته‌ گواستنه‌وه‌ی جه‌نگه‌ بۆ نێو خودی كۆمه‌ڵگا ئیسلامییه‌كان.


دكتۆر فه‌زڵ، له‌نێو ئه‌و ده‌یان كه‌مپه‌ سه‌ربازییانه‌ی كه‌ له‌نێوان پاكستان و ئه‌فغانستاندا دروستی كردبوون، جیهادیسته‌كانی له‌نێو ئه‌م پرۆسه‌یه‌دا په‌روه‌رده‌ ده‌كرد: ته‌كفیركردنی كۆمه‌ڵگا ئیسلامییه‌كان، پاشان هیجره‌تكردن بۆ كه‌مپه‌كان، دواتر ڕاگه‌یاندنی جیهاد دژ به‌ هه‌مان ئه‌و كۆمه‌ڵگایانه‌.


تراژیدیای عه‌زامی باوك له‌وه‌دابوو كه‌ ئوسامه‌ بن لادن، به‌ گۆشت و ئێسقانه‌وه‌، تێكه‌ڵ به‌م جیهانبینییه‌ بووبوو. وه‌ك دكتۆر فه‌زڵ و دكتۆر زه‌واهیری، ئوسامه‌ گه‌یشتبووه‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه‌ دروستكردنی قاعیده‌یه‌كی به‌هێز فه‌رمانێكی هه‌نووكه‌ییه‌ بۆ ڕزگاركردنی كۆمه‌ڵگا ئیسلامییه‌كان له‌ تاغوته‌كانیان.


بۆ زیاتر دڕانی په‌یوه‌ندیی نێوان عه‌زام و بن لادن، زه‌واهیری پێشنیاری دروستكردنی قاعیده‌یه‌كی سه‌ربازی و قاعیده‌یه‌كی مه‌علوماتی، جیاواز له‌ نووسینگه‌ی خزمه‌تگوزارییه‌كان ده‌خاته‌ به‌رده‌ست بن لادن و به‌ڵێنی پێ ده‌دات كه‌ ته‌واوی جیهادیسته‌ میسرییه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی جیهاد له‌ پاكستاندا بخاته‌ خزمه‌تی. له‌ 18 تا 20 ی ئابی ساڵی 1988 دا، ئوسامه‌ بن لادن دێت و كه‌سه‌ هه‌ره‌ نزیكه‌كانی، كه‌ نزیكه‌ی 15 كه‌سێك ده‌بوون، به‌ شێوه‌یه‌كی نهێنی له‌ پیشاوه‌ر كۆ ده‌كاته‌وه‌ و بۆ یه‌كه‌م جار ئه‌لقاعیده‌ دروست ده‌كه‌ن و هه‌موویان پێكه‌وه‌ (به‌یعه‌ت)ی كاركردن به‌ ئوسامه‌ ده‌ده‌ن.


هه‌ر له‌م كۆبوونه‌وانه‌دا، ته‌واو به‌پێچه‌وانه‌ی نووسینگه‌ی خزمه‌تگوزارییه‌كانی عه‌زامی باوكه‌وه‌ كه‌ پێی وابوو لووتكه‌ی جیهاد ئه‌فغانستانه‌، ئه‌لقاعیده‌ی بن لادن بڕیار ده‌دات كه‌ ئه‌فغانستان هیچ نییه‌ ته‌نیا قۆناغێكی سه‌ره‌تایی له‌ قۆناغه‌كانی جیهادی ئه‌نته‌رناسیۆنال نه‌بێت و پاش ئه‌فغانستان، پرۆسێسی جیهاد نه‌ك هه‌ر كاڵ نابێته‌وه‌، به‌ڵكو پێ ده‌نێته‌ قۆناغێكی فراوان و چڕتر و به‌هێزتره‌وه‌.


له‌ شوباتی ساڵی 1989دا، دوا سه‌ربازی سوپای سووری سۆڤێتی، له‌ ئه‌فغانستان ده‌چێته‌ ده‌رێ و ڕژێمێكی كۆمۆنیستی ئه‌فغانی له‌ كابول به‌جێ ده‌هێڵێت. موجاهیده‌ ئه‌فغانییه‌كان به‌ سه‌رپه‌رشتیی ده‌زگای هه‌واڵگریی پاكستانی، په‌لاماری جه‌لال ئاباد ده‌ده‌ن و پێیان وایه‌ به‌ئاسانی ده‌گه‌نه‌ كابول. ئه‌لقاعیده‌، به‌ سه‌رپه‌رشتیی خودی بن لادن به‌شداریی ئه‌م جه‌نگه‌ ده‌كات. پاش ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه‌كی سه‌خت، هێرشی موجاهیده‌كان تێكده‌شكێت و ئه‌لقاعیده‌ش چه‌ندین جیهادیستی ئه‌نته‌رناسیۆنال له‌ده‌ست ده‌دات.


هێرشه‌كان دواتر به‌رده‌وام ده‌بن، به‌ڵام بن لادن خواستی گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ سعودیه‌ داگیری ده‌كات، پێش گه‌ڕانه‌وه‌ی، هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ دكتۆر زه‌واهیری ده‌سپێرێت.


له‌ 24 ی تشرینی دووه‌می 1989دا، عه‌بدوڵا عه‌زام و دوو له‌ كوڕه‌كانی، له‌ ڕێگای چاندن و ته‌قینه‌وه‌ی بۆمب له‌نێو ئۆتۆمۆبێله‌كه‌یاندا تیرۆر ده‌كرێن و ئیدی كۆتایی به‌ ئه‌فسانه‌ی باوكی جیهاد، ئیمامی جیهاد دێت. جیهادیسته‌كان چه‌ندین لا، به‌بێ به‌ڵگه‌ تاوانبار ده‌كه‌ن. به‌شێكیان باس له‌ ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مه‌ریكی ده‌كه‌ن، به‌شێكی دیكه‌ باس له‌ ده‌زگای هه‌واڵگریی سۆڤێتی، به‌شێك باس له‌ ده‌زگای هه‌واڵگری پاكستانی ده‌كه‌ن، به‌شێكی دیكه‌ باس له‌ ئه‌حمه‌د شا مه‌سعود! به‌ڵام به‌شێكی گرنگتر باس له‌ پیلانی زه‌واهیری و ئوسامه‌ بن لادن ده‌كه‌ن و پێیان وایه‌ تاكه‌ گرووپێك كه‌ به‌رژه‌وه‌ندیی له‌ كوشتنی عه‌زامی باوكدا هه‌بووبێت زه‌واهیری و ئوسامه‌ی كوڕ بوون! به‌ڵام له‌ ڕاستیدا كۆتایی عه‌زامی فیزیك هێنده‌ی كۆتایی عه‌زامی سامبۆلیك گرنگ نییه‌. عه‌زام پێش ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ئاستی جه‌سته‌یی و له‌لایه‌ن ئه‌كته‌رێكی نادیاره‌وه‌ بكوژرێت، له‌سه‌ر ئاستی ڕه‌مزی و له‌لایه‌ن ئوسامه‌ بن لادنه‌وه‌ كوژرا. عه‌زام هێشتا له‌ ژیاندا بوو كه‌ به‌ چاوی خۆی بینی چۆن ئوسامه‌ بن لادن به‌شی هه‌ره‌ زۆری جیهادیسته‌ ئه‌نته‌رناسیۆنالیسته‌كانی له‌ ده‌وری ئه‌لقاعیده‌ كۆكرده‌وه‌ و خستنیه‌ ژێر هه‌ژموونی خۆیه‌وه‌، به‌ چاوی خۆی بینی كه‌ چۆن ئه‌لقاعیده‌ جێگای نووسینگه‌ی گرته‌وه‌. عه‌زام هێشتا له‌ژیاندا بوو كه‌ ئوسامه‌ له‌سه‌ر ئاستی ڕه‌مزی كوشتی و به‌ به‌رچاوی خۆیه‌وه‌ تابووتی بۆ دروست كرد و له‌ گۆڕستانێكی بێده‌نگدا ناشتی. عه‌زام هێشتا له‌سه‌ر ئاستی جه‌سته‌یی نه‌مردبوو كه‌ گوێی له‌ زمانحاڵی جیهادیسته‌كان بوو ده‌یانگوت: پاشا مرد، بژی پاشا!