سەرۆكی پارتی کورد: هەڵویستی بارزانی هەمبەر بە رۆژئاوا هەر لە سەرەتاوە ئەرێنی بووە

"هەرێمی كوردستان دەتوانێت لەگەڵ توركیا و وڵاتانی تری دنیاش رۆڵی ناوبژیوان بگێڕێت"

(باس) سەرپیل گونێش - و. لە توركییەوە: كارزان گلی 21/10/2019 - 16:22 بڵاوکراوەتەوە لە چاوپێكەوتن

ئیبراهیم خەلیل باران، سەرۆكی پارتی کورد (پاكورد) لە باکووری کوردستان، لە دیمانەیەكی تایبەتی (باس)دا، بۆچوونی خۆی لەسەر هێرشی توركیا بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان دەردەبڕێت. بە بۆچوونی ئەو، پێشوەچوونەكانی رۆژئاوا راستەوخۆ كاریگەریی لەسەر باشووری كوردستان دەبێت، چونكە دیبلۆماسییەتی كوردستان هەولێرە و ئەگەر رۆژئاواش نەبێت، هەولێر بە ئەستەم دەتوانێت هەناسە بدات.

(باس) ئایە چاوەڕوانیی ئەوە دەكرا دۆناڵد ترامپ گلۆپی سەوز بۆ توركیا پێ بكات، تا هێرش بكاتە سەر رۆژئاوا؟ بۆچی ترامپ بڕیارێكی لەو شێوەیەی دا؟
ئیبراهیم خەلیل باران: گوتارە حەماسییەكانی ئەردۆغان و گوتەی مەولوود چاوشئۆغلو، كە دەیگوت ئەمەریكا بەڵێنی پێ داوین تا 20 كیلۆمەتر پێشڕەوی بكەین و پاشان تەلەفۆنی نێوان ترامپ و ئەردۆغان لەوڕووەوە، وای كرد كە بڕیارەكە بچێتە واری جێبەجێكردنەوە. دانوستاندن و رێككەوتنی توركیا و ئەمەریكا لەبارەی ناوچەی ئارام هەرچەندە رووخابێتیش، بەڵام هەر دەبێت پشتی پێ ببەستن، چونكە لە 2015 رێككەوتنیان كردووە، كە توركیا و ئەمەریكا راهێنان بە چەكداران بكەن و ناوچەیەكی ئارامیش دروست بكەن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بۆ خۆم لەگەڵ ئەوەدا نەبووم، كە ئەمەریكا رێگە بدات توركیا ئۆپەراسیۆنێكی لەو شێوەیە ئەنجام بدات.
لەوێ بە هۆی ئەوەی هاوكێشەی گازی سروشتی گرنگیی پێ نەدرابوو، بۆیە توركیا لەوێوە ویستی بێتە ناو یارییەكەوە و بەمەش دەستوەردانی لە رۆژهەڵاتی فوراتدا كرد، بەڵام لە 2011ەوە ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی توركیای دوور خستبووەوە لە رۆژهەڵاتی فورات و نەیدەهێشت دەستی بگاتە ئەوێ، تۆ ئەو قۆناغە بە بیر خۆت بهێنەوە، كە ئۆجەلان بە روحی ئێمە ناو دەبرد و ئەوكات نێوانی توركیا و رۆژئاوا بەهاری بوو و لە ماوەیەكی كورتدا بەهارەكەیان كردە پاییز.
مەزلووم كۆبانێ لە دیمانەیەكیدا دەڵێت: ”كاتێك ئەمەریكا هات، ئێمە لە توركیا دووركەوتینەوە و پەیوەندیمان نەما“. هەروەها پەیوەندیی نێوان سووریا و كوردیش هەر بە هاتنی ئەمەریكا سنووردار بوو و كۆتایی پێ هات.

(باس) بە بۆچوونی تۆ رۆژئاوا چ جۆرە سیاسەتێك پەیڕەو دەكات؟ ئایە لەگەڵ ئەسەددا رێككەوتن دەكات؟
ئیبراهیم خەلیل باران: ئێران و سووریا و رووسیا دەیانەوێت كورد بدۆڕێنێت، ئەمەشمان لێیان بینی، بۆیە نابێت جارێكی تر بیر لە هەڵەیەكی لەو شێوەیە بكەینەوە. دەبێت ئەو بابەتە بەنێودەوڵەتی بكرێت و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەستتێوەردانی تێدا بكات و چارەسەرێكی عاقڵانەی بۆ بدۆزرێتەوە، چونكە ئەو هەنگاوانە سوودی بۆ كورد نابێت، بەپێچەوانەوە. زیاتر هانی توركیا دەدات بۆ داگیركاری. دەبێت لەوێ كۆتایی بە داگیركاریی خاكی كوردان بهێنرێت و قەدەری كوردیش دیاری بكرێت، ئێستا بارودۆخ هەرچۆنێك بێت، راستیی ئەوەیە كە باسم كرد.
بەگوێرەی ئەو پیلانەی توركیا دایناوە، تەنیا ناچێتە ناو قووڵایی رۆژئاواوە، بەڵكوو دێتە ناو باشووریش، مەترسیی بۆ ئەوێش دروست دەكات. توركیا دەیەوێت ئەو سنوورە بگۆڕێت، كە لە 1991 بۆ عێراق كێشراوە و هەرێمی كوردستانی لێ دروست بووە، ئەمەش هەموو دەستكەوتێكی كورد لە ڕووی سیاسی، جیۆپۆلیتیكی، بازرگانی لەناو دەبات.

(باس) ئەگەر توركیا بچێتە ناو رۆژئاوا و داگیر بكات، چ ئەنجامێكی دەبێت؟
ئیبراهیم خەلیل باران: لەو بڕوایەدام رێگەی نادەن بچێتە ئەوێ و زیان بە كورد بگەیەنێت و خاكەكەی داگیر بكات. ئەو 70 هەزار داعشەی لەناو كەمپەكانی یەپەگەدان، لە توركیا زیاتر هیچ وڵاتێك وەریان ناگرێت. توركیا دەیەوێت ناوچەیەك بۆ ئاوارەكانی سووریا دروست بكات و بۆ ئەمەشیان خاكی رۆژئاوا بەكار دەهێنێت و پڕۆژەكەی تێدا جێبەجێ دەكات، بەڵام ئەمەش هەرگیز شتێك نییە قبووڵ بكرێت، چونكە كارەساتی لێ دەكەوێتەوە و شەپۆلێكی تری ئاوارە دروست دەبێت و زۆرترین ئاوارەش بۆ هەرێمی كوردستان دەچێت.

(باس) هەڵوێستی هەرێمی كوردستانت لەبارەی رۆژئاواوە پێ چۆنە؟
ئیبراهیم خەلیل باران: لە كاتی داگیركردنی كۆبانێدا، هێشتا ئەوە لە حافیزەی كورددا ماوە، كە پێشمەرگە سەرەڕای هەموو زەحمەتییەك چووە كۆبانێ و هاوكاریی یەپەگەی كرد و رووبەڕووی داعش بوونەوە. هەڵوێستی باشوور بۆ رۆژئاوا بەر لە هەر شتێك لە ڕووی سومبولییەوە گرنگە، ئەگەر پارچەیەكی كوردستانیش بێت و بە نیوە حیساب بكرێت، بەو هەڵوێستەی پارچەكەی تری تەواو كرد و زۆر زۆر گرنگ بوو. هەڵوێستی بەرێز مەسعود بارزانی و حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەر لە سەرەتاوە ئەرێنی بووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە راستەوخۆ پەیوەندی لەگەڵ رۆژئاوا ببەسترێت، چونكە دیبلۆماسییەتی كوردستان هەولێرە، بەڵام بە نەمانی رۆژئاوا، هەولێر بە زەحمەت دەتوانێت هەناسە بدات.
هەرێمی كوردستان دەتوانێت لەگەڵ توركیا و لەگەڵ وڵاتانی تری دنیاش رۆڵی ناوبژیوان بگێڕێت، تا رۆژئاوا بكاتە خاوەن ناسنامەی خۆی، چونكە ئێستا باوكی كوردستان باشوورە و پارچەكانی تری كوردستان چاویان لەوەیە باشوور رێگەیان بۆ بكاتەوە و پێویستی زۆریان پێیەتی.