توێکارێکی تەرمی مردووان: تەرمی کوڕێکی خۆمیان لەناکاو هێنایە بەردەمم و توێكارییم بۆ كرد

27 ساڵە توێکاری تەرمی مردووان دەکات

24/02/2019 - 14:45 بڵاوکراوەتەوە لە چاوپێكەوتن

عه‌بدوڵا محه‌مه‌د، زیاتر له‌ 27 ساڵه‌ له‌ په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى، توێكارى بۆ جه‌سته‌ى مردووان ده‌كات. ئه‌و پیاوە لە دیمانەیەکدا لەگەڵ (باس)، باسی چۆنیه‌تیى توێكاریی تەرمی ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌كات، كه‌ به‌هۆى ڕووداوه‌ جۆراوجۆره‌كانەوە گیانیان لەدەست داوە‌، هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: ”تەنانەت کوڕێکی خۆمیان بۆ هێناوم، توێكارییم بۆ كردووه‌ و له‌ ماوه‌ى ئه‌و 27 ساڵه‌دا ته‌نیا یه‌ك جار پێوەند بەو ئیشەم گریاوم“.

 

(باس) كاره‌كانى په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى له‌ چی و چى خۆى ده‌بینێته‌وه‌، ئێوه‌ زیاتر كار له‌سه‌ر چى ده‌كه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى ساڵانێكى دوور و درێژه‌ دامه‌زراوه‌، ئه‌م په‌یمانگایه‌ له‌ پێنج به‌شى سه‌ره‌كى پێكهاتووه‌، به‌شه‌كانى ئه‌م په‌یمانگایه‌ پێكهاتوون له‌ (به‌شى زیندووه‌كان، به‌شى مردووه‌كان، شیكارى تاقیگه‌، پشكنینى ڕووداو و هه‌ڵدانه‌وه‌ى گۆڕ، ڕاپۆرته‌ پزیشكى و دادوه‌رییه‌كان)، خودى خۆم زیاتر له‌ 27 ساڵه‌ له‌ به‌شى توێكاریى مردووه‌كان كار ده‌كه‌م، سوپاس بۆ خوا، له‌ ماوه‌ى ئه‌م 27 ساڵه‌دا به‌ شێوه‌یه‌كى باش كاره‌كانى خۆم كردووه‌، ئه‌وانه‌یشى په‌یوه‌ندیدار بوون به‌م په‌یمانگایه‌وه‌، یان كاریان به‌م فه‌رمانگه‌یه‌وه‌ هه‌بووه‌، هیچ كه‌سێك به‌هۆى كاره‌كه‌مه‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ هه‌ڵه‌یه‌كم به‌رامبه‌ر بكات، چونكه‌ كاره‌كه‌م به‌ دڵسۆزى كردووه‌ و جێگه‌ى ڕه‌زامه‌ندیى خەڵک بووه‌.

 

(باس) ساڵانێكى زۆره‌ توێكارى بۆ ته‌رم ده‌كه‌یت، زیاتر بۆ چ مه‌به‌ستێك توێكارى ده‌كرێت؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: به‌شێوه‌یه‌كى زانستى توێكارى بۆ جه‌سته‌ى ئه‌و مردووانه‌ ده‌كه‌م، كاتێك له‌لایه‌ن داگاكان و پۆلیسه‌وه‌، به‌ مه‌به‌ستى توێكارى ڕه‌وانه‌ى ئه‌م په‌یمانگایه‌ ده‌كرێن، له‌ ماوه‌ى ئه‌م چه‌ند ساڵه‌دا تاوه‌كوو ئێستا زیاتر له‌ 1000 توێكاریم بۆ تەرمی ئه‌و مردووانه‌ كردووه‌ كه‌ به‌هۆى ڕووداوه‌كانى هاتوچۆ، یان به‌هۆى ڕووداوه‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌ مردوون، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ته‌رمێك ڕه‌وانه‌ى په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى (توب عه‌دلى) بكرێت، له‌ ڕێگه‌ى پۆلیس و ئاسایش و لایه‌نى لێكۆڵینه‌وه‌، ته‌رمه‌كه‌ به‌ مه‌به‌ستى توێكارى ڕه‌وانه‌ى ئه‌م په‌یمانگایه‌ ده‌كرێت، دواتر له‌ ڕێگه‌ى پۆلیسى ئه‌م په‌یمانگایه‌وه‌ ته‌رمه‌كه‌ وه‌رده‌گرین و فۆڕمى توێكارى بۆ مردووه‌كه‌ ده‌كه‌ین، ئه‌گه‌ر پێویست بكات توێكاریى بۆ ده‌كه‌ین و ئه‌گه‌ر پێویستى نه‌كرد ئەوا پشكنینى تاقیگه‌یی بۆ ته‌رمه‌كه‌ ده‌كه‌ین و دواتر ته‌رمه‌كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كى یاسایی ڕاده‌ستى خاوه‌نه‌كه‌ى ده‌كه‌ینه‌وه‌.

 

(باس) چۆن بوو توێكاریت هه‌ڵبژارد؟ یه‌كه‌م كارى توێكاریت بۆ كێ كرد؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: ده‌توانم بڵێم به‌هۆى هه‌ژارییه‌وه‌ توێكاریم هه‌ڵبژاردووه‌، چونكه‌ كاتى خۆى مووچه‌ى ئه‌م فه‌رمانگه‌یه‌ بڕى 100 دیارى عێراقى بوو، منیش له‌و كاته‌دا كرێچى بووم و خاوه‌نى خانووى خۆم نه‌بووم، زیاتر بۆ ئه‌و 100 دیناره‌ توێكاریم هه‌ڵبژارد، بێ گومان كاتێك هاتم بۆ ئه‌م په‌یمانگایه‌ و زانیم كه‌س به‌م به‌شه‌ ڕازى نابێت، من ئه‌وكاته‌ خۆم له‌م ئیشه‌دا دۆزییه‌وه‌ و زانیم ئه‌م كاره‌م پێ ده‌كرێت، هه‌روه‌ها حه‌زم له‌ ئیشه‌كه‌ هه‌یه‌، بۆیه‌ بڕیارم دا له‌م به‌شه‌ درێژه‌ به‌ كارى توێكارى بده‌م، به‌ڵام من ته‌نیا لێره‌ توێكاریم نه‌كردووه‌، به‌ڵكوو له‌ كاتى عه‌سكه‌ریدا توێكاریم كردووه‌، كاتێكیش هاتم بۆ ئێره‌ توێكارى به‌ لامه‌وه‌ كارێكى قورس و گران نه‌بووه‌، به‌ڵكوو به‌ لامه‌وه‌ ئاسان بوو، چونكه‌ پێشتر ئه‌زموونى توێكاریم هه‌بووه‌.

 

(باس) مه‌رجه‌ ئه‌وه‌ى گیانى له‌ده‌ست دا توێكاریى بۆ بكرێت؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: وه‌كوو ئیشى په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى، ئه‌گه‌ر ڕووداوه‌كان نیشانه‌ى پێوه‌ نه‌بێت، یان به‌ پشكنینى تاقیگه‌ ده‌رنه‌چێت، پێویسته‌ توێكاریى بۆ بكرێت، چونكه‌ توێكارى شتێكى حاشاهه‌ڵنه‌گره‌ و ئاشكراى ده‌كات، ئه‌و كه‌سه‌ به‌ چى مردووه‌.

 

(باس) ئه‌گه‌ر كه‌سێك له‌ ماڵه‌كه‌ى خۆیدا به‌ حاڵه‌تێكى ئاسایى بمرێت، پێویسته‌ توێكاریى بۆ بكرێت؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: ئه‌و كه‌سانه‌ى له‌ ماڵه‌كه‌ى خۆیاندا ده‌مرن، ئه‌گه‌ر ئه‌و ماڵه‌ كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تییان هه‌بێت، هه‌ر له‌ناو بنه‌ماڵه‌كه‌ى خۆیاندا له‌ ترسا ته‌رمه‌كه‌ ده‌هێنن بۆ پزیشكى دادوه‌رى (توبعه‌دلى) بۆ ئه‌وه‌ى توێكاریى بۆ بكرێت و دۆسێكه‌ یه‌كلایى بێته‌وه‌، چونكه‌ له‌ناو بنه‌ماڵه‌كه‌دا ئه‌گه‌ر كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى هه‌بێت، له‌ كاتى توێكاریدا هه‌موو شتێك روون دەبێتەوە.

 

(باس) ئه‌گه‌ر توێكارى بۆ مردوویه‌ك بكه‌یت، سه‌ره‌تا له‌ چ شوێنێكى جه‌سته‌ى مردووه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كه‌یت؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: به‌گوێره‌ى داواكارى و فۆڕمى حاكم ئێمه‌ ده‌ست به‌ توێكارى ده‌كه‌ین، هه‌موو جه‌سته‌یه‌ك فۆرمێكی پۆلیسی پێوه‌ ده‌كرێت، ئه‌ویش له‌سه‌ر داوای دادوه‌ر، بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ڵامی ئه‌و پرسیارانه‌یان ده‌ست كه‌وێت، كه‌ له‌سه‌ر جه‌سته‌ی مردووه‌كه‌ هه‌یانه‌ بۆ كاتی لێكۆڵینه‌وه‌ و ده‌رخستنی ڕاستیی ڕووداوه‌كان، لێره‌ ئێمه‌ پزیشكمان له‌گه‌ڵدایه‌ و سه‌رپه‌رشتیاری كاری توێكارییه‌كانی ئێمه‌ ده‌كات، ئاسایی جه‌سته‌كه‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌ و پزیشكه‌كه‌ سه‌یری ناو سكی مردووه‌كه‌ ده‌كات و دواتر پارچه‌كانی ناو جه‌سته‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی زانستی ده‌خرێنه‌وه‌ شوێنی خۆی و پاشان ڕاده‌ستی كه‌سوكاریان ده‌كرێته‌وه‌، بۆیه‌ زۆرجار له‌ كاتى توێكاریدا، پزیشكه‌كه‌ بۆى ده‌ركه‌وتووه‌ ئه‌و كه‌سه‌ى كه‌ مردووه‌ مردنه‌كه‌ى سروشتى نه‌بووه‌، به‌ڵام ئێمه‌ هۆكارى مردنه‌كه‌ی بۆ دادوه‌ر ئاشكرا ده‌كه‌ین.

 

(باس) جۆری ئه‌و مردنانه‌ى كه‌ ده‌هێندرێته‌ لای ئێوه‌ چین؟ زۆرترینیان كامانه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: زیاتر ئه‌وانه‌ن كه‌ پێیان ده‌کوترێت (پۆلیس كه‌یس) واته‌ ڕووداوه‌كانی (هاتوچۆ، جه‌ڵته‌، جۆره‌ جیاوازه‌كانی نه‌خۆشی، فیشه‌ك، سووتاوی، خنكان...هتد). به‌شێكی زۆریان ڕووداوی هاتوچۆن و هه‌ندێكی تریان سووتاوی و كوشتنیش له‌دوای ئه‌وان دێت، ئافره‌تان له‌ سووتاویدا پشكی زۆریان به‌رده‌كه‌وێت، له‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا مردووی نه‌ناسراومان هه‌یه‌، به‌ڵام زۆرترینیان كه‌ نه‌ناسرێنه‌وه‌، ئه‌وانه‌ن كه‌ تووشی ڕووداوه‌كانی سووتان هاتوون.

 

(باس) توێكاریى ته‌رم چ كاریگه‌رییه‌كى له‌سه‌رت دروست كردووه‌؟
عه‌بدوڵا محه‌حه‌د: هێنده‌ له‌گه‌ڵ كاره‌كه‌مدا ده‌ست و په‌نجه‌م نه‌رم كردووه‌، ئێستا دیمه‌نی حاڵه‌ته‌كانی مردن هیچ كاریگه‌رییه‌كیان له‌سه‌رم نه‌ماوه‌، چونكه‌ پیشه‌كه‌ى خۆم خۆش ده‌وێت.

 

(باس) ئه‌و ته‌رمانه‌ی كه‌ خاوه‌نیان نییه‌، یاخود نه‌ناسراون، ئێوه‌ چۆن و به‌ چ شێوه‌یه‌ك مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: ئه‌و ته‌رمه‌ی كه‌ خاوه‌نی نه‌بێت ده‌خرێته‌ ناو سه‌لاجه‌وه‌، بۆ ماوه‌ى دوو مانگ ده‌هێڵدرێته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا خاوه‌نی مردووه‌كه‌ بدۆزرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر بێ ئه‌نجام بوو، دوای ئه‌و ماوه‌یه‌ له‌لایه‌ن (به‌ڵێنده‌ری ته‌رم)ه‌وه‌ له‌ شاره‌وانیی سلێمانی و به‌گوێره‌ی ڕێوڕه‌سمه‌كانی ئایینی ئیسلام جه‌سته‌كه‌ ده‌شۆردرێت و كفن و دفن ده‌كرێت و ده‌نێژرێت، هه‌روه‌ها ته‌رمه‌كه‌ به‌ جۆرێك ده‌ستنیشان ده‌كرێت، كه‌ی پێویست بوو هه‌ڵبدرێته‌وه‌، ئه‌وا ڕاسته‌وخۆ ئه‌و ته‌رمه‌ ده‌رده‌هێنرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ر به‌ فه‌رمانی دادوه‌ر ده‌بێت، بۆیه‌ له‌ كاتی ناشتنی ئه‌و ته‌رمانه‌دا، ناونیشان و زانیارییه‌كانی مردووه‌كه‌ له‌ شووشه‌یه‌كدا لای سه‌رووی ته‌رمه‌كه‌وه‌ جێگیر ده‌كرێت.

 

(باس) تاوه‌كوو ئێستا ڕووی داوه‌ ته‌رمێك له‌ناو گۆڕدا ده‌ربهێنرێت، بۆ ئه‌وه‌ى پشكنینى بۆ بكه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: چه‌ندین جار شتى ئاوا ڕووی داوه‌، جارى وا هه‌یه‌ به‌بێ ئاگاداریى پۆلیس مردوویه‌ك ده‌نێژرێت، به‌ڵام شتى وا نابێت، چونكه‌ پێویسته‌ هه‌ر كه‌سێك بنێژرێت، پۆلیسى ئه‌و سنووره‌ ئاگادار بكرێته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ى بزانرێت بۆچى مردووه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر مردوویه‌ك له‌ناو گۆڕدا ده‌ربهێندرێته‌وه‌، دووباره‌ لێره‌ پۆلیس دێته‌وه‌ سه‌ر مردووه‌كه‌، كه‌شفى لاشه‌ى مردووه‌كه‌ ده‌كات و فۆڕمى تایبه‌تى بۆ ده‌كات و داوا ده‌كات بزانرێت گومانى چى له‌ لاشه‌ى ئه‌و مردووه‌ ده‌كرێت.

 

(باس) بۆنى ئه‌و مردووه‌ى له‌ناو گۆڕدا جارێكى دیكه‌ ده‌رده‌هێنرێته‌وه‌ و پشكنینى بۆ ده‌كه‌ن، بێزارتان ناكات؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: ئه‌گه‌ر بۆنى هه‌بێت، ئێمه‌ لاشه‌ى مردووه‌كه‌ ده‌خه‌ینه‌ ناو سه‌لاجه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى بۆنه‌كه‌ى كه‌م بێته‌وه‌ و دواتر پشكنینى بۆ ده‌كه‌ین.

 

(باس) توێكاریت بۆ كه‌سێكى نزیكى خۆت كردووه‌؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: به‌ڵێ، جه‌رگی خۆمیان هێناوه‌ته‌ به‌رده‌مم، كه‌ منداڵی خۆم بووه‌ و كاری توێكارییشم بۆ جه‌سته‌كه‌ی کردووه‌، ئه‌وه‌ش ساڵی (1995-1996) بوو، كوڕێكم هه‌بوو كه‌مێك هه‌ناسه‌توندی له‌گه‌ڵدا بوو، دراوسێكانم هاتن پرسیاری كوڕه‌كه‌میان لێ كردم، من هه‌ر گوێم پێ نه‌دان و خه‌ریكی كاری توێكاری بووم و هێنده‌م زانی ته‌رمی كوڕه‌كه‌میان هێنایه‌ به‌رده‌ستم و منداڵه‌كه‌ى خۆم له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ دانا، تاوه‌كوو هه‌موو ئیش و كارى ئه‌و خه‌ڵكه‌م ڕایی نه‌كرد نه‌چووم به‌ لاى منداڵه‌كه‌ى خۆمه‌وه‌، ڕاسته‌ خواى گه‌وره‌ منداڵى منى بردووەتەوه‌، ئه‌و خه‌ڵكه‌ تاوانى چییه‌، من ئیش و كارى ئه‌وان بوه‌ستێنم و بڕۆم به‌ لاى جه‌نازه‌ی کوڕەکەمەوه‌.

 

(باس) وه‌كوو توێكارێك كاریگه‌ریى چ ته‌رمێكت له‌سه‌ر بووە تا ئێستا، ئایا ڕووی داوه‌ له‌ كاتى توێكاریی مردووێکدا گریابیت؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: گه‌نجێك كه‌ خۆشیى له‌ ژیان نه‌بینیوه‌ ده‌مرێت و من توێكارى بۆ ده‌كه‌م، ئه‌وكاته‌ هه‌ست به‌ ناخۆشییه‌كى زۆر ده‌كه‌م، جارێكیان دوو منداڵیان بۆ هێنام خنكابوون، ئه‌و منداڵانه‌ له‌ ته‌مه‌نى كوڕه‌كه‌ى خۆمدا بوون، بۆیه‌ كاتێك ته‌رمى ئه‌و دوو منداڵه‌م بینى، كوڕه‌كه‌ى خۆم بیر كه‌وته‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌و حاڵه‌ته‌ به‌ لامه‌وه‌ زۆر ناخۆش بوو به‌ جۆرێك ده‌ستم نه‌چووه‌ چه‌قۆكه‌ توێكارى بكه‌م، به‌ڵام وه‌كوو توێكارێك ته‌نیا یه‌ك جار گریاوم، ئه‌ویش بۆ ته‌رمی كچێكی هاوڕێی كچه‌كه‌م بوو، كه‌ زۆر جار پێكه‌وه‌ بوون و به‌یه‌كه‌وه‌ یارییان ده‌كرد، ئه‌ویش حاڵه‌تێكی سووتان بوو، كه‌ هێنایان بۆ كاری توێكاری و بینیم ده‌ستم كرد به‌ گریان.

 

(باس) خوێندكارانى كۆلێژى پزیشكى ده‌توانن مردوو ببینن، یان توێكارى بۆ جه‌سته‌ى مردوو بكه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: به‌ڵێ، خوێندكارانى كۆلێژى پزیشكى مردوو ده‌بینن و ئاساییه‌ به‌ لایانه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێكیان سه‌ره‌تا كه‌ مردوو ده‌بینن، بێتاقه‌ت ده‌بن، دواتر ئاسایی ده‌بنه‌وه‌.

 

(باس) ئه‌و هاووڵاتییانه‌ى ته‌رم ده‌هێنن بۆ په‌یمانگاى پزیشكیى دادوه‌رى، چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئێوه‌ ده‌كه‌ن؟
عه‌بدوڵا محه‌مه‌د: هیوادارم ئه‌و هاووڵاتییانه‌ى كه‌ ته‌رم ده‌هێنن بۆ (توب عه‌دلى) به‌ سنگێكى فراوانه‌وه‌ بهێڵن ئێمه‌ كاره‌كانى خۆمان بكه‌ین، چونكه‌ ئه‌و پشكنینانه‌ى ئێمه‌ ده‌یكه‌ین، بۆ خاوه‌نى مردووه‌كه‌ زۆر باشن، به‌داخه‌وه‌ زۆر جار ئه‌و هاووڵاتییانه‌ى كه‌سێكى خۆشه‌ویستیان به‌ ڕووداوێكى دیاریكراو گیان له‌ده‌ست ده‌دات، به‌توندى مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئێمه‌ ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئێمه‌ ئه‌و كه‌سانه‌مان ئارام كردووه‌ته‌وه‌ و كاره‌كانى خۆمان به‌ باشى كردووه‌ و دواتر ته‌رمه‌كه‌مان ڕاده‌ستى كه‌سوكاره‌كه‌ى كردووەته‌وه‌.