جەبار یاوەر: لە 850 ملیۆن دۆلارەکەی ئەمەریکا بۆ عێراق 365 ملیۆن دۆلار بەشی پێشمەرگەیە و نەگەیشتووە

"تا ئێستاش پێشمەرگە بەردەوام لەلایەن تیمەکانی مەشقپێکەری وڵاتانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتیی دژ بە داعش مەشقیان پێ دەکرێت"

جەبار یاوەر، ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە، لەم دیمانە تایببەتەدات، لەبارەی دۆخی پێشمەرگە و پرسی دواکەوتنی مووچە و خانەنشینیی پێشمەرگە و هاوکارییەکان و مەشقپێکردنی پێشمەرگە لەلایەن هاوپەیمانان قسە بۆ (باس) دەکات و وەڵامی زۆر پرسیاری تر لەبارەی چەند پرسیکی تری گرنگ دەداتەوە.

 

(باس) لەدوای ڕووداوەکانی 16ی ئۆکتۆبەر، وەک دەگوترێت جۆرێک لە پەرتەوازەیی لەنێو هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان ڕووی داوە، بەتایبەت لە لیوا هاوبەشەکاندا، ئایا ئەمە ڕاستە؟
جەبار یاوەر: ئەوەی باسی دەکەیت ڕووی دا، هۆکارەکەی پەیوەندیی بە کشانەوەوە هەبوو، هەندێک لەو هێزانە بەلای پردێ کشانەوە و هەندێکیشیان بەلای چیمەن و قەرەهەنجیر. 8 لیوا بوون کە لێک جیابوونەوە، لیواکانی (2، 3، 5، 6، 9، 11 و دوو لیوای دیکە). لە یەکەمین ڕۆژەوە کە ئەو دۆخە ڕووی دا، ئێمە لە گفتوگۆ و پەیوەندیداین، بەتایبەتی لەگەڵ وەزیری پێشمەرگە و بریکاری وەزارەت. لە دوایین کۆبوونەوەمان بە ئامادەبوونی هەردوو فەرماندەی هێزەکانی 70 و 80، بڕیارمان دا لە ماوەی مانگێکدا هێزەکان وەک خۆیان لێ بکرێتەوە و لەو شوێنانە کۆ بکرێنەوە کە پێشتر ئەرکیان تێدا بینیوە و لە ئەرکەکانیان بەردەوام دەبن. بڕیارەکە چووەتە جێبەجێکردنەوە و چەندان لیوا ئێستا یەکیان گرتووەتەوە و ئەو گرفتە نەماوە.

 

(باس) لەلایەن وڵاتانی ئەندام لە ناتۆوە پێشتر مەشق بە پێشمەرگە کراوە، ئێستا دەگوترێت مەشق بەردەوام دەبێت، وردەکاریی ئەم بابەتە چۆنە؟
جەبار یاوەر: ناتوانین بڵێین ناتۆ مەشق بە پێشمەرگە دەکات، ناتۆ پەیماننامەیەکە لەنێوان کۆمەڵێک وڵاتی ڕۆژئاوا و چەند وڵاتێکی ڕۆژهەڵاتیش کە پێشتر بەشێک بوون لە یەکێتیی سۆڤیەت، بەڵام هێزی پێشمەرگەی کوردستان دوای دروستبوونی هاوپەیمانیی دژی تیرۆر، بوو بە بەشێک لەو هاوپەیمانییە نێودەوڵەتییە، بۆیە لەلایەن ئەو هاوپەیمانییە نێودەوڵەتییەی کە لە مانگی ئابی ساڵی 2014 دروست بوو، لە چەند ڕووێکەوە هاوکاری دەکرا، لە ڕووی پشتیوانیی ئاسمانی بە فڕۆکەی جەنگی، لە ڕووی مەشقکردن بە هێزەکانەوە، هەروەها لە ڕووی پێدانی چەک و پێویستییەکان. لە 2014ەوە تاوەکوو ئێستا پێشمەرگە بەردەوام لەلایەن تیمەکانی مەشقپێکەری وڵاتانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژ بە داعش مەشقیان پێ دەکرێت، ئەو تیمانەش سەر بە وڵاتانی (ئەمەریکا، ئەڵمانیا، بەریتانیا، فەرەنسا، ئیتاڵیا، چیک، هەنگاریا، سوید و وڵاتانی دیکەن). لە کوردستان زیاتر مەشقپێکەری 13 وڵاتی ئەورووپی هەن، کە بە سەرپەرشتیی ئەمەریکا سەنتەرێکیان بە ناوی (سەنتەری هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بۆ مەشقکردن بە هێزەکانی پێشمەرگە) پێکهێناوە. ساڵانە بەرنامەی مەشقیان هەیە کە بە هاوکاریی بەڕێوەبەرایەتیی مەشقکردنی وەزارەتی پێشمەرگە جۆرەها مەشقیان بە پێشمەرگە کردووە، وەک مەشقی بنەڕەتی، هەروەها مەشق لەسەر چەکە تازەکان، مەشقی شەڕی ناوشار، مەشقی هەڵگرتنەوەی مین، مەشقی چۆنیەتیی خۆپاراستن لە چەکی کیمیاوی. 

 

(باس) پێشتر لەلایەن ئەمەریکاوە هاوکاری کە سەدان ملیۆن دۆلار بوو بە پێشمەرگە دەدرا، چارەنووسی ئەو پارەیە بە کوێ گەیشتووە؟
جەبار یاوەر: پێشتر لە ساڵی 2016 بڕیار درا 415 ملیۆن دۆلار بە هێزی پێشمەرگە بدرێت، یاداشتێکی لێکتێگەیشتن لەنێوان وەزیری پێشمەرگە بەوەکالەت و جێگری یاریدەدەری وەزیری بەرگریی ئەمەریکا واژۆ کرا، ئەو پارەیە بە سێ شێواز بەکار دەهێندرا بۆ پشتیوانیکردن لە پێشمەرگە، بەشێکیان مانگانە 26 ملیۆن دۆلار بە دیناری عێراقی لە کوێتەوە دەخرایە سەر حیسابی وەزارەتی پێشمەرگە بۆ یارمەتیدانی 36 هەزار پێشمەرگە وەکوو مووچە. بەشێکی دیکەی دەکرا بە ئازووخە، بۆ 36 هەزار پێشمەرگە، بەشێکیشی دەکرا بە سووتەمەنی. 


سێ مانگ لەمەوبەر، ئەو بڕە پارەیە کۆتایی هات، ئێستا کۆنگرێسی ئەمەریکا لە بودجەی ساڵی 2018ی وڵاتەکەیاندا بڕیاری داوە بۆ هاوکاریکردنی هێزەکانی عێراق بەگشتی، لەگەڵ هاوکاریکردنی هێزەکانی سووریای دیموکرات کە دژ بە داعش شەڕ دەکەن، بە تایبەتی شەڕڤانانی یەپەگە، دیارە ئەو پارەیەی بۆ هەموو عێراق دانراوە، نزیکەی 850 ملیۆن دۆلارە، هێشتا ئەو پارەیە بەتەواوی بۆ هەرێمی کوردستان نەگەیشتووە، وەک باس دەکرێ، نزیکەی 365 ملیۆن دۆلار دانراوە بۆ هێزی پێشمەرگەی کوردستان کە بۆ 36 هەزار پێشمەرگەیە، مووچەی مانگانە و ئازووخە و سووتەمەنییە، هێشتا نەهاتووە، ئومێدمان هەیە لە مانگی ئادارەوە مانگانە ئەو بڕە پارەیە بنێردرێت. 

 

(باس) ئەو پارەیە بەشی مووچەی پێشمەرگە دەکات؟
جەبار یاوەر: بەڵێ ئەو بڕە پارەیە هەر بۆ مووچە و هاوکاریی پێشمەرگەیە.

 

(باس): ماوەیەکە مووچەی پێشمەرگە دواخراوە، ئەمە پەیوەندیی بە چییەوە هەیە؟
جەبار یاوەر: هەرێمی کوردستان بەگشتی بەردەوام پێویستی بە هێزی پێشمەرگەی کوردستانە، چونکە ئەو هێزە نەک هەر ئێستا، لە سەردەمی شاخدا هێزی حزبە سیاسییەکان بووە و شێوازێکی خەبات بووە لە دژی دیکتاتۆر سەدام حوسێن. هێزی پێشمەرگە دەیان ساڵە لەپێناو ڕزگاریی کوردستان خەبات دەکات. دوای ئەوەی توانرا سەدام ڕاماڵرێت و قەوارەیەک لە هەرێمی کوردستان دروست بوو، پێشمەرگە بە شێوەیەکی یاسایی لە چوارچێوەی دەستووری عێراق، ئەو هێزەیە کە پاسەوانی لە هەرێمی کوردستان دەکات. وەزارەتێک بە ناوی وەزارەتی پێشمەرگە هەیە کە یاسای ژمارە 19ی وەزارەتی پێشمەرگە هەیە، جگە لە یاسای 38ی خزمەت و خانەنشینی پێشمەرگە و یاسای ژمارە 34ی خانەنشینیی کەمئەندامی پێشمەرگە و یاسای ژمارە 33ی ڕێزلێنان لە پێشمەرگە.


هۆکاری سەرەکیی دواکەوتنی مووچەی پێشمەرگە قەیرانی ئابوورییە، حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە قەیرانێکی گەورەی ئابووریدایە و بەزەحمەت توانای دابینکردنی مووچەی هەیە، بەتایبەتیش بەهۆی کەمبوونەوەی ناردنی نەوت بۆ دەرەوە، پێشمەرگەش تووشی ئەو کێشەیە بووە، ئێمە زۆرمان پێ ناخۆشە کە هەموو جارێک مووچەی پێشمەرگە دوا دەکەوێت. داوا دەکەین لە هەرێمی کوردستان بەردەوام یەکەمین وەزارەت بین بۆ پێدانی مووچە. بە سوپاسەوە پێشتر حکوومەت پێشمەرگەی لە خشتەی مووچەدا دەخستە یەکەمین وەزارەت بۆ پێدانی مووچە، ڕاستە هەموو خەڵک پێویستی بە مووچەیە، بەڵام پێشمەرگەش پێویستی بە مووچەیە، چونکە هێزێکی چەکدارە و پارێزگاری لە هەرێمی کوردستان دەکات، زۆر ترسناکە ئەگەر مووچە و پێویستییەکانی بۆ دابین نەکرێ.


ئێستاش داوا لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکەین، پەلە بکەن لە پێدانی مووچەی پێشمەرگە و هەوڵ بدەن پاشەکەوت لە مووچەی پێشمەرگە و کەمئەندامان و شەهیدانیش نەکەن، هەروەها یەکەمین وەزارەتیش بێت کە مووچەی پێ دەدرێ.


 
(باس) لەبارەی پڕۆژەیاسای چاکسازی لە خانەنشینان، وەزارەتی پێشمەرگە تا چەند پێشوازی لەم پڕۆژەیە دەکات؟
جەبار یاوەر: ئێمە پێشوازی لە چاکسازیکردن لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکەین و بە هەموو توانای خۆمان پشتیوانی لە نێچیرڤان بارزانی، سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان و جێگرەکەی دەکەین، بۆ جێبەجێکردنی چاکسازی، چونکە بەبێ چاکسازی، هەلومەرجی ئابووریی هەرێمی کوردستان هەمیشە خراپ دەبێ. دەبێ پێداچوونەوە لە بابەتی چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ بودجەی گشتیدا هەبێت و دادپەروەرییەکی کۆمەڵایەتی هەبێت لە دابەشکردنی مووچە، هەر کەسە بەپێی ئیشی خۆی و توانای خۆی، مووچەکەی پێ بدرێت، ناکرێ کەسێک لە ماڵەوە بێت، مووچەی پێ بدرێ و کەسێکیش شەو و ڕۆژ لە ئەرکدا بێت، مووچە وەربگرێ. ناکرێ کەسێک لە ئەورووپا بێ و هیچ ئەرکێکی لەئەستۆ نەبێ، هاوشێوەی کەسێکی کوردستان کە ئەرکی لە ئەستۆدایە، مووچە وەربگرێ. 


وەزارەتی پێشمەرگە پێش پڕۆژەیاسای چاکسازی، خۆی بەڕێوەبەرایەتییەکی چاکسازی لە وەزارەتی پێشمەرگە دامەزراندووە، کە خۆمان لەگەڵ ڕاوێژکارانی ئەمەریکا و ئەڵمانیا و بەریتانیا پڕۆژەیەکی 36 خاڵیمان بۆ چاکسازیکردن لە هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان، ئێستا خەریکن ئیشی لەسەر دەکەن و پڕۆژەکەمان لە واری جێبەجێکردندایە. 

 

(باس) هێزی پێشمەرگەی کوردستان ئێستا لە چ ئاستێکدایە لە ڕووی چەک و تەقەمەنییەوە؟
جەبار یاوەر: لە ڕووی ژمارەوە هێزی پێشمەرگەی کوردستان بۆ پاراستنی کوردستان تەواوە و لە دەوروبەری 170 هەزار ئەفسەر و پێشمەرگە لە ئەرکدان بە چەکی قورس و سووکەوە، بەڵێ ئێمە توانامان هەیە بۆ پاراستنی هەرێمی کوردستان لە هەر هەڕەشەیەک، بە تایبەتیش بە شێوازێکی کرداری ئەوەمان جێبەجێ کرد و توانیمان بە درێژایی هەزار کیلۆمەتر لە ماوەی سێ ساڵدا هەرێمی کوردستان بپارێزین.


هەرگیز ئومێد ناکەین تووشی شەڕ بین لەگەڵ هێزەکانی حکوومەتی فیدراڵیی عێراق، چونکە هەرێمی کوردستان بەشێکە لە دەوڵەتی فیدراڵیی عێراق. هێزی پێشمەرگەی کوردستان و هێزەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان، بەشێکن لە سیستەمی بەرگریی نیشتمانیی گشتی بۆ ئەو دەوڵەتە فیدراڵییە. ئەوەشی لە 16ی ئۆکتۆبەر و چەند ڕۆژی دواتر ڕووی دا، ئەوە شێوازێک بوو لە بەرگریکردن لە خۆمان، چونکە لەپڕ بڕیاری بڵاوکردنەوەی هێزەکانی حکوومەتی عێراق لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان درا، بەبێ گەڕانەوە و ڕێککەوتن لەگەڵ هەرێمی کوردستان. لە هەندێک ناوچە شەڕ دروست بوو، وەک کەرکووک و خورماتوو و پردێ و لە سنووری شێخان و پێشخابوور. بێ گومان پێشمەرگە بەرگریی لە خۆی دەکرد، چونکە هێزەکانی فیدراڵ هێرشیان دەکرد، بەداخەوە لای ئێمە ژمارەیەکی زۆر شەهید و بریندار هەبوون، بەتایبەتی لە ناوچەکانی کەرکووک زیاتر لە 43 شەهید و 170 بریندارمان هەبوو. لە پردێ نزیکەی 10 شەهید و زیاتر لە 50 بریندار هەبوو. لە ناوچەکانی شێخان زیاتر لە 20 شەهید و زیاتر لە 50 بریندار هەبوون. لە بەرامبەریشدا کوژراوی زۆری هێزەکانی عێراق و حەشدی شەعبی هەبوون. دەخوازین جارێکی دیکە ئەمە ڕوو نەداتەوە، بەڵکوو ئێمە خوازیاری هاوئاهەنگین لەگەڵ هێزەکانی عێراق بۆ ڕاگرتنی ئاسایشی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان، کە کێشەکانیان بەپێی ماددەی 140ی دەستوور چارەسەر دەکرێن و هاوبەشین لە ڕووی ئیداری و ئەمنییەوە.

 

(باس) لە ڕووداوەکانی 16ی ئۆکتۆبەردا حەشدی شەعبی هەندێک چەکی هەبوو کە نەدەبووایە لایبێت، ڕای ئێوە چییە؟
جەبار یاوەر: تانکی ئەبرامز بە سوپای عێراق درابوو، بێ گومان سوپای عێراقیش لەگەڵ حەشدی شەعبی بەیەکەوە کەوتنە شەڕەوە، ئەم چەکانە لە کاتی شەڕدا بەکار دەهێندرێن. وڵاتانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی چەکیان فرۆشتووە و هەروەها پێشکەش بە عێراقیان کردووە، بە هەمان شێواز ئێمە توانا و ڕێگەی کڕینی چەکمان نەبوو، بەڵام ئەمەریکا و بەریتانیا و فەڕەنسا و ئەڵمانیا چەکیان بە ئێمە داوە. ئەمەریکا دوو لیوای بۆ پڕچەک کردووین بە هەموو چەک و پێویستییەکانیان.


ئێمە تانکمان هەیە، بەڵام ئەو تانکانە لە لایەن هاوپەیمانانەوە پێمان نەدراوە، بەڵکوو لەدوای ساڵانی 1991 و دوای 2003، پاشماوەی هێزەکانی عێراقی سەردەمی سەدام بوون، شڕ و وڕ بوون و لە کوردستان چاکمان کردوونەتەوە. 

 

(باس) هیچ وڵاتێک هاوکارییەکانی بۆ هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان ڕاگرتووە؟
جەبار یاوەر: هەموو ئەو وڵاتانەی پێشتر هاوکاریی هەرێمی کوردستانیان دەکرد، ئێستا لە هاوکاریکردنی پێشمەرگە بەردەوامن. ئەمەریکا و بەریتانیا و فەڕەنسا و ئەڵمانیا و وڵاتانی دیکەش، زۆربەیان بەردەوام لە بواری مەشقکردندا مەشق بە پێشمەرگە دەکەن، بەرنامەی مەشقی 2018مان داناوە و هەموویان لەو بەرنامەیە بەشدارن، هەموو وڵاتەکان ڕاوێژکاریان لەگەڵ پێشمەرگە هەیە و دوو هەفتە جارێک کۆ دەبینەوە و باسی هەلومەرجەکان دەکەین و پلان بۆ ئایندە دادەنێین. جگە لەوەی لە ڕووی پێویستییەوە، ئێستاش پێویستییەکانمان پێشکەش دەکەن، تەنانەت لە بواری خزمەتگوزارییش هاوکاریمان دەکەن، ئەوەتا ئەڵمانیا نەخۆشخانەیەکی گەورە لە کوردستان دەکاتەوە، کە کەرەستە پزیشکییەکانیش بە بەهای نزیکەی 6 ملیۆن یۆرۆ دەهێنێت. 



(باس) بەڕێزت 16ی ئۆکتۆبەر چۆن دەبینی؟
جەبار یاوەر: حکوومەتی عێراق دوای ئەوەی توانیی داعش لە شارەکان دەرپەڕێنێت، داوای لە هەرێمی کوردستان کرد، بەپەلە هێزەکانی بۆ هێڵی سەردەمی 2003 بکشێنێتەوە و هەڕەشەشیان کرد، جۆرێک لە غرووری شەڕیان پێوە دیار بوو، بەتایبەتی لەلایەن حکوومەتی فیدراڵیی عێراقەوە کە مۆڵەتی 2 ڕۆژیان بۆ کشانەوەی پێشمەرگە لە سەرتاسەری هێڵی بەرگری دانابوو، لە خانەقینەوە تا شنگال. ئەمە جۆرێک لە گرژیی لەنێوان پێشمەرگە و هێزەکانی عێراق دروست کرد، حکوومەتی عێراق بەبێ گوێدان بە زیانەکان و دروستبوونی هەلومەرجێکی زۆر ترسناک کە دەبووە هۆی دووبارە زیندووبوونەوەی داعش، هێزەکانی عێراق لە مەخموور و دوبز و خورماتوو و شێخان و زومار و زۆر شوێن پەلاماری پێشمەرگەی دا کە هێزی پێشمەرگە ئەوەی نەدەویست. هێڵێکی هەزار کیلۆمەتریمان هەبوو، لە جەلەولا هێزەکان بۆ دوای خانەقین و لە قەرەتەپە بۆ دەرەوەی قەرەتەپە، لە خورماتوو بۆ قادرکەرەم، لە زومار هاتنەوە دواوە، لە شنگالیش هاتنە پیشخابوور، بەڵام بەهۆی بوونی کێشەیەکی سیاسیی ناوخۆیی لە هەرێمی کوردستان، بەردەوام حزبە سیاسییەکان دەگەڕان بۆ هەلێک بۆ گەورەکردنی ئەو کێشە سیاسییەی هەیە، جۆرێک لە تۆمەت بڵاو بووەوە، پەرلەمان ڕاسپێردراوە لێکۆڵینەوە لە سەرتاسەری هێڵەکاندا بکات لە هەر هەشت میحوەردا. با بزانین ئەو لێژنەیەی پەرلەمان چی دەکات. 


ئێمە پێشتر ناوەندی هاوبەشمان هەبوو کە لەگەڵ هێزەکانی عێراق لە ناوچە کوردستانییەکان هەوڵی ئەوەمان دەدا دۆخی ئەمنی کۆنترۆڵ بکەین، ئێستا ئەو ژوورانە نەماون، بەو دۆخەئەمنییەی ئێستا هەیە ناتوانرێ هەڵبژاردنیش لەو ناوچانە بکرێت، بەبێ پێشمەرگەش بە تەنیا هێزە عێراقییەکان ناتوانن ئاساییش لەو ناوچانە بەرقەرار بکەن.

 

(باس) بەڕێزت ئەو ناوچانە بە داگیرکراو دەزانیت؟
جەبار یاوەر: دوای کۆبوونەوەکەی نێچیرڤان بارزانی و شاندەکەی یاوەری لە میونشین لەگەڵ عەبادی، دەنگوباس هەیە بۆ بەرەوپێشچوونی کێشەکان و چارەسەرکردنیان، ئەگەر بمانەوێ ئەو کێشانە چارەسەر بکەین، نابێ بە داگیرکەر و ناداگیرکەر یەکتر تۆمەتبار بکەین، با بوارێک بە سیاسی و دەوڵەتدارەکان بدەین، تاوەکوو کەشی پەیوەندییەکان و جۆری پەیوەندییەکان لەگەڵ حکوومەتی عێراق بۆ ئاستی پێش شەڕی داعش بگەڕێننەوە. 


ئێمە لێژنەیەکی باڵای دانوستانمان هەیە، هەوڵ دەدەین لەگەڵ حکوومەتی عێراق کێشەکانمان چارەسەر بکەین، کێشەی نەوت، پێشمەرگە، مووچە، دەروازە سنوورییەکان و فڕۆکەخانەکان، با کەشێک بۆ ئەم دانوستانانە دروست بکەین. 

 

(باس) بەڕێزت ئەندامی شاندی دانوستانکاریت، تا ئێستا ئەو شاندە چی کردووە؟
جەبار یاوەر: ئێمە لێژنەی باڵای دانوستانمان هەیە، کە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان دروست بووە، دکتۆر فوئاد حوسێن سەرپەرشتیی لێژنەکە دەکات و لە 9 ئەندام پێک دێت، کە هەر کەسێک بەرپرسە لە دۆسێیەک، ئەرکی من ئامادەکردنی دۆسێی پێشمەرگەیە، دیارە ئەوانەی لەو لێژنەیە کار دەکەن، دۆسێی جۆراوجۆریان لە ئەستۆدایە وەک بودجەی گشتی و نەوت و ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان و پێشمەرگە و فڕۆکەخانەکان و دەروازە سنوورییەکان، من بۆ پێشمەرگە پڕۆژەیەکم ئامادە کردووە و گفتوگۆ کراوە و پەسەندیش کراوە، داوا کراوە ئەو دۆسێیە کە بە بەڵگەوە روون کراوەتەوە و باسی کێشەی پێشمەرگە کراوە لە هەموو ڕووێکەوە، بۆ بەغدا بنێردرێت. 


شاندەکە هێشتا هیچ کۆبوونەوەی لەگەڵ حکوومەتی عێراق نەکردووە، تا ئێستا هیچ وادەیەک بۆ کۆبوونەوە دیاری نەکراوە، بەڵام هەر کاتێک شاندێک بچێتە بەغدا، ئێمە ئەو دۆسێیانە بۆ گفتوگۆکان بەکار دەهێنین. 

 

(باس) لەبارەی ڕەوشی یەکێتییەوە بەڕێزت ئەندامێکی یەکێتیت، چۆن لە دۆخی ئێستای حزبەکەت دەڕوانیت؟
جەبار یاوەر: پێش ئەوەی مام جەلال کۆچی دوایی بکات، سکرتێری گشتیی یەکێتی بوو و ئەو کێشانە ئەوکاتەش هەر هەبوون، هەندێک حزبی سیاسیی هەن کە کێشەکەیان دیارە و باس دەکرێ، سروشتی یەکێتیش وایە کە ئەندامانی مافێکی زۆریان بۆ ئەوە دراوەتێ، کە بتوانن گفتوگۆ بکەن و هیچ سانسۆرێک لەسەر هیچ کەسێکیان نییە. لە 1975ەوە ئەو کێشانە لەنێو یەکێتیدا هەیە، یەکێتی وەک حزبێکی نیمچە بەرە دروست بووە، کە لە سێ باڵی سەرەکیی دروست بووە، باڵێکیان مارکسی لینینی بووە، باڵێکیان هێڵی گشتی بوو، باڵێکیشیان بزووتنەوە بوو، ئەمانە لە مێژووی یەکێتیدا بەردەوام بوون، تاوەکوو دوای ساڵی 1991، ئەوکاتە کۆنگرەیەک کرا و باڵەکان خۆیان تواندەوە و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانییان دروست کرد. هەموو ئەمانە کێشەکانیان هێناوە ناو یەکێتی کە هەڵگری کۆمەڵێک بیرکردنەوەی جیاوازن، بۆیە ئاساییە ئەم کێشانە دروست بن. جگە لەوەش، من لە 1976ەوە ئەندامی یەکێتیم، کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا و دواتر کۆچی دوایی مام جەلال، ڕۆڵێکی گەورەیان لەسەر زەقکردنەوەی کێشەکانی ناو یەکێتی، ڕەنگە ئێستا لەناو گۆڕانیش هەبێت، بەڵام لەناو یەکێتی ڕۆڵێکی گەورەی هەبووە، نەک هەر لەناو کوردستان، مام جەلال لە کوردستانیش ڕۆڵی خۆی هەبووە. 


لەم ماوەی دوایی تەنانەت بەرهەم ساڵح، کە جێگری دووەمی سکرتێری گشتیی یەکێتییە، قەوارەیەکی سیاسیی هەیە. ئێمە چاوەڕێی کۆنگرە دەکەین. 


بیرکردنەوە هەیە کە دوای کۆچی دوایی مام جەلال، ئایا سکرتێری گشتی یەک کەس بێت یان دەستەیەک بێت؟ دەسەڵاتەکانی سکرتێر و دەستەکە چۆن بێت؟ شیرازەی یەکێتی وەک خۆی بمێنێتەوە یان هەیکەلەکەی بگۆڕێت.


 سەرکردایەتی و ئەنجومەنی ناوەند لەناو یەکێتیدا هێشتا ئەوە جێگیر نەکراوە ئومێد دەکەین ئەم هەفتەیە یەکێتی بەرەو ئارامبوونەوە و سەقامگیری بڕوات، چونکە ئەوە کاریگەریی لەسەر ئارامیی کوردستان و حزبی و هەڵبژاردنیش هەیە، ناتوانین ڕۆڵی حزبەکانی تریش نادیدە بگرین، بەڵام یەکێتی حزبێکی زۆر گەورەیە و لەگەڵ پارتی دوو حزبی سەرەکی بوون کە توانیویانە ئەم دۆخە تا ئێرە بێنن.

 

(باس) هەندێ لە سەرکردەکانی یەکێتی چوونەتە پاڵ حزبەکەی بەرهەم ساڵح، ئەی بەڕێزت تا ئێستا هەر لەناو یەکێتیدات؟
جەبار یاوەر: ساڵی 1976ەوە هەموو مێژووی سیاسیی من لەناو یەکێتیدا بووە، بە هیچ شێوازێک لە ڕێبازی سەرەکیی یەکێتی دوور ناکەومەوە، ئەوەش بڕیاری کۆتایی خۆمە، چونکە لە تەمەنی 18 ساڵییەوە من ئەندامی یەکێتیم، سێ کوڕیشم هەیە بەناوی سێ شەهیدی یەکێتییەوە ناوم ناون، یەک کچیم هەیە و ناوی فێنک، لەبەر ئەوە من قەت ناچمە ناو هیچ لایەکی جیابووەوە لەناو یەکێتی و ڕێزم بۆ ئەوانە هەیە کە جیا دەبنەوە و دیاریشە ئەوانە پێیان باشە لەدەرەوەی یەکێتی خەبات بکەن، ئێستاش قەوارەی دکتۆر بەرهەم ببێتە حزبێکی سیاسی، ڕێزم بۆ دکتۆر بەرهەم و هەموو ئەو هەڤاڵانەش هەیە کە دەچنە لای ئەو دەست بە خەباتێکی دەکەن، کە لە پێناوی کوردستانە هەروەکو هەڤاڵانم لەناو گۆڕان.

 

(باس) باسی گۆڕانکاری لەناو وەزارەت دەکرێ و ناوەناوەش هەواڵی دوورخستنەوەت لە پۆستەکەت بڵاو دەکرێتەوە، ئەمە چییە؟
جەبار یاوەر: ئاڵوگۆڕ پێی ناگوترێ دوورخستنەوە، تۆزێک قورسە لەسەر شانی ئەو کەسەی ئیشەکەی ئەگۆڕێ، ئاڵوگۆڕ ئاساییە، چونکە هیچ کەسێک ئەبەدی نییە، من ئێستا لە سەرەتای هاتنم بۆ پێشمەرگایەتی لە ساڵی 1979 دەیان ئیشم و شوێنم گۆڕیوە لە کوردستاندا، یەکەمین دەستەی قایمقام لە حکوومەت هەرێمی کوردستان ئێمە کۆمەڵێک قایمقام بووین من لە کفری قایمقام بووم، ئێستا ئەو قایمقامانە زۆربەیان مەکتەبی سیاسی و وەزیرن.


دوای پۆستی قایمقامی، ئیشی حزبیم کرد، دواتر بوومە راوێژکاری وەزارەتی ناوخۆ و دواتر بوومە بریکاری وەزارەتی پێشمەرگە و ئێستا بوومەتە ئەمینداری ئەو وەزارەتە، هەروەها ئاساییە ئەگەر سبەی ئیشێکی دیکە وەربگرم، لەچاو ئەو خەباتەی من هەی، لییم پۆستەی ئیتامدا بەڕاستی خۆم بە مەزڵووم دەزانم، لەبەر ئەوەی رەنگە من توانام هەبێ سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بم، یان جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بم، هەروەها هاوڕێم هەبووە وەک من خەباتی کردووە بووەتە وەزیر و جێگری سەرۆک وەزیران و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، منیش توانام هەیە هەم توانای زمان کە چوار زمان دەزانم، هەم توانای فکریم هەیە و توانای زانستیشم هەیە و دوو بەکالۆریۆسم هەیە، هیچ کێشەم نییە لەو ڕووەوە، بەڵام بۆ قبووڵمە لەو شوێنە بم، لەبەر ئەوەیە زۆر حەز بە ئیشی پێشمەرگایەتی دەکەم، ئامانجیکیشم هەیە و دەمەوێ پێشمەرگە یەک بخەم، دۆسێیەکەم لایە، هیوایەکی گەورەم هەیە لە کابینەی ئایندە پۆستی وەزیری پێشمەرگە وەربگرم و بە حەقی خۆمیشی دەزانم.


چەند ساڵێکە بەتایبەت لە 2006ەوە برای بەڕێزم کاک فەریق شێروان، هەردووکمان دۆسێی پێشمەرگەمان خرایە ئەستۆ و ئیشیی گەورەمان کرد، چوار یاسای وەزارەتی پێشمەرگەمان هەموار کرد و کۆمەڵێک ڕێنماییمان ئامادە کرد، لەماوەی 2006ەوە تا ئێستا سەرپەرشتیی دۆسێی پێشمەرگەمان لە کوردستان دەکرد، هەم لەگەڵ حکوومەتی هەرێم، هەم حکوومەتی عێراق، هێشتاش تەواو نەبووە و من ئومێدێکی گەورەم هەیە هەم لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان بگەینە یەکخستن، بگەینە دواقۆناغی یەکخستنی هێزی پێشمەرگە، لەژێر سایەی وەزارەتی پێشمەرگە و هەموو پێشمەرگە ببنە هێزی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و ئیتر هیچ هێزی حزبی نەمێنێت، هەروەها لەگەڵ حکوومەتی عێراق و پەرلەمانی عێراق بە یاسایەک و بەپێی دەستوور و بە فەرمی بناسرێت و موافەقە وەربگرین و ببینە هێزێکی سیادی، لەبەر ئەوەیە من پێم خۆشە لەو مەوقعە بەردەوام بم، بەڵام ئەگەر بێت و سبەیش ئاڵوگۆڕێک کرا ئەوا من ملکەچی حکوومەتی هەرێمی کوردستانم، هەورەها ملکەچی بڕیاری حزبیشم وەک سەرکردایەتیی خۆم.


ئەوەی لەبارەی لابردنی من بڵاو کرایەوە لە ڕاگەیاندنەکانەوە لەبارەی دەست لەکارکێشانەوەم وا نییە، بەڵێ ئێمە هەندێک ئاڵوگۆڕمان بەدەستەوەیە، هەروەها ئێمە بەردەوام گۆڕانکاریی بەردەوام دەکەین لە فەرماندەی لیواکان هی وا هەیە لەگەڵ پلەکەی ناگونجێ لای دەبەین، یان کەسێک توانای بەڕێوەبردنی و شوێنێکی نییە ئەیگۆڕین.