بەیان سامی عەبدولڕەحمان: داوامان لە ئەمەریکا کردووە پشتگیریی دیالۆگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بکات

 

لەم دیمانە تایبەتەی (باس) لەگەڵ بەیان سامی عەبدولڕەحمان نوێنەری حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ئەمەریکا، باس لە پەیوەندییەکانی نێوان ئەمەریکا و کوردستان و ئەو بارودۆخە کراوە کە لەم دواییە بەهۆی هاتنی حەشدی شەعبی بۆ ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم، هاتووەتە ئارا، ئاماژە بەوەش دەدا کە هەرێمێکی بچووکی وەکوو کوردستان پەیوەندییەکی ئەوتۆی هەیە لەگەڵ ئەمەریکا و لە ئاستێکی ئەوهادا کە زۆر وڵاتی تر ئێرەیی پێ دەبەن، هاوکات وەڵامی هەڵوێستەکانی ئەو دواییەی ئەمەریکا سەبارەت بە کوردستان و ئەدای لۆبیی کورد لە ئەمەریکا دەداتەوە.

 

(باس) ئه‌رك و مه‌هامی نوێنه‌رایه‌تیی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ واشنتن یان له‌ ئه‌مەریكا به‌گشتی چییه‌؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: ئەرکی هەر نوێنەرایەتییەك یان باڵوێزخانەیەك بریتییە لە گەیاندنی پەیامەکانی حکوومەت و گەلەکەی بەو وڵاتەی کاری لێ دەکات. ئێمە لێرە لە پەیوەندیداین و کار دەکەین لەگەڵ کۆنگرێس و حکوومەتی ئەمەریکی، لەگەڵ دەزگاکانی هزر و دەزگا ئەکادیمییەکان، لەگەڵ میدیا، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و هەروەها لەگەڵ ڕەوەندی کوردستانی. لە کۆبوونەوەکان داوایان لێ دەکەین پشتگیریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بکەن. 

 

(باس) ماوه‌یه‌كه‌ به‌ به‌رده‌وام ده‌بینین سه‌ردانی كۆنگرێس ده‌كه‌ن و له‌گه‌ڵ كۆنگرێسه‌كان كۆ ده‌بنەوه‌، به‌تایبه‌تی له‌دوای رووداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌، ده‌تانه‌وێ چی بكه‌ن؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: لەم دواییەدا جەختی ئێمە بریتییە لە داواکردن لە ویلایەتە یەكگرتووەکان کە کار بکات بۆ و پشتگیری لە دایەلۆگ لەنێوان حکوومەتی هەرێم و حکوومەتی عێراق و هەروەها پاراستنی کوردستان، بە تایبەتی لەو میلیشیایانەی کە سەر بە پاسدارانی ئێرانن، یان ئێران پشتگیرییان دەکات. داوا لە ئەمەریكا دەکەین پشتگیری لە دایەلۆگێكی بنیاتنەرانە بکات.

 

(باس) زۆر جار باس له‌وه‌ ده‌كرێ لۆبیی كورد له‌ ئه‌مەریكا لاوازه‌، ئایا به‌ راستی لۆبیی ئێمه‌ لاوازه‌؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: ڕاستییەکەی ناوبانگی نوێنەرایەتیی ئێمە ئەوەیە کە گرووپێکی بەهێزی لۆبیی هەیە، ئەمە بەتایبەتی ئەگەر سەرنج لەوە بدەیت کە ژمارەی ستافی ئێمە کەمە و بە سەرکەوتوو دادەنرێین. ساڵی پار (نیویۆرك تایمز) لە وتارێکدا باسی ئەمەی کرد و ئاماژەی بەوە دا کە لۆبیکردنی ئێمە کارایە. بە خۆی کارێکی ئاسان نییە و پێویستی بە کاری رۆژانە و پەیوەندییە لەگەڵ شەبەنگێکی بەرفراوانی دەزگا و لایەن و کۆمەڵگە، ساڵی پار ئیدارەی ئەمەریكا گۆڕا، لەم حاڵەتەشدا دەبێت پەیوەندیی نوێ لەگەڵ ئیدارە نوێیەکە دروست بکەیت. بە خۆیشی بابەتی دیپلۆماسی و لۆبی بابەتێکە کات دەخایەنێت.. بێ گومان ڕەوشی ئابوورییش کاریگەریی خۆی هەیە، کە ئەگەر ڕەوشەکە ئاوا نەبوایە دەکرا بۆ نموونە سەردانی شوێنی تریش بکەین، ئەگەرچی وەك بەشێک لە کارەکانمان ئێمە کار لەگەڵ کەنەداش دەکەین و مانگی ڕابردوو لەوێ بووین و لەگەڵ بەرپرسان و پەرلەمانتاران و ڕەوەندی کوردستانی کۆ بووینەوە. 

 

(باس) ده‌گوترێت له‌ ساڵانی رابردوودا پاره‌یه‌كی زۆر خه‌رج كراوه‌ له‌ لۆبیكردن و هیچ به‌رهه‌مێكی نه‌بوو،‌ ئه‌وه‌ی كه‌ باس ده‌كرێ، یان ده‌ڵێن لانی كه‌م ئه‌و پاره‌ی سه‌رف كراوه‌ له‌ ئاست لۆبیكردنه‌كان نه‌بوون؟ به‌تایبه‌ت له‌ رووداوی 16ی ئۆكتۆبه‌ر كه‌ ئه‌مه‌ریكا پشتیوانیی حكوومه‌تی عێراقی كرد؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: ئەگەر بەراورد بکەیت لەنێوان بودجەی ئێمە و باڵوێزخانەکانی تر دەبینیت ئەوانەی تر ساڵانە دەیان، هەندێک جاریش سەدان ملیۆن دۆلار سەرف دەکەن بۆ کاروباری لۆبی، زۆربەیان لەگەڵ چەندین کۆمپانیای لۆبی گرێبەستیان هەیە کە کاریان بۆ دەکەن، بودجەی ئێمە رێژەیەکی ئێجگار کەمی ئەوانە. خۆ لۆبی تەنێ پارەش نییە، یان کێ دەبینیت رۆژانە، ڕەنگە یەكێک لە سەرکەوتووترین لۆبییەکانی ئەمەریکا، ئەوەی ئیسرائیلییەکان بێت، بەڵام ئەوان ژمارەیەکی زۆر هاووڵاتییان هەیە لێرە، مێژوویەکی درێژی پەیوەندییشیان هەیە، بە بەراورد لەگەڵ ئێمە، ئینجاش بێ گومان سەرچاوەی دارایی ئێجگار زیاتریشی بۆ تەرخان دەکەن. ڕاستییەکەی، هەر ناکرێت بەراوردی توانا و سەرچاوەکانی باڵوێزخانەکانی تر بکرێت لەگەڵ هی ئێمە، هێندە جیاوازن. لەم هەفتانەی دواییدا تاوتوێ و باسوخواسێکی زۆر هەبووە لە ئەمەریكا سەبارەت بە کوردستان. ئێمە چەندین جار گوێمان لێ بووە، تەنانەت هەفتەی ڕابردووش لە دەزگایەكی هزر باس کرا، کە ئێمە توانای لۆبیمان بەهێزە و لێرە سەرکەوتووە.

 

(باس) كورده‌كان به‌ چاوێكی پڕهیواوه‌ ده‌یان ڕوانییه‌ ئه‌وه‌ی كۆمارییه‌كان سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بێنن زۆر ئاوڕ له‌ كورد ده‌ده‌نه‌وه‌، ئێستا ترامپ له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاته‌ و كۆمارییه‌كان براوه‌ن، به‌ڵام تا ئیستا هیچ شتێك بۆ كورد دیار نییه‌، یانی هیچ دەسکەوتێكیان له‌ ده‌سه‌ڵاتی ترامپه‌وه‌ نه‌بینیوە؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: بڕوا ناکەم هیچ حزبێک لە هیچ وڵاتێک بەرژەوەندیی وڵاتێکی تر بخاتە پێش بەرژەوەندیی خۆیەوە، بۆیە، بە ئەزموونی تۆ چەپ بیت یان ڕاست، دیموکرات بیت یان کۆماری، تۆ کار لەسەر بەرژەوەندیی وڵاتی خۆت دەکەیت، کە لەم حاڵەتەدا ئەمەریکایە. بۆیە بەگشتی ئەوە نییە کە بڵێین حزبێک لەوەی تر باشترە یان خراپترە بۆ کورد، وەک دەزانیت پەیوەندییەکی درێژمان هەیە لەگەڵ ئەمەریکا و حوکمی هەردوو لایەنمان بینیوە و لەم چەند ساڵەی دواییدا پەیوەندییەکانمان زۆر بەرەوپێشچوونی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە و لە ئاستی جۆراوجۆریشدایە.


(باس) ده‌گوترێت گه‌وره‌ترین كێشه‌ی كورد ئه‌وه‌یه‌ به‌رده‌وام وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا ڕێگره‌ له‌به‌رده‌م پێشكه‌وتنی كورد، له‌ هه‌مان كاتدا كورد په‌یوه‌ندیی زۆر باشی له‌گه‌ڵ پنتاگۆن و جه‌نه‌راڵه‌كان و ئاژانسی هه‌واڵگریی ئه‌مه‌ریكا CIA هه‌یه،‌ ئه‌مه‌ راسته‌؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ئەمەریكا پەیوەندیی باشی هەیە، بەگشتی لەگەڵ هەموو دەزگا و لقەکانی ئیدارەکە، بەردەوام کۆبوونەوەمان هەیە لەگەڵ دۆستە ئەمەریکییەکانمان لە وەزارەتی دەرەوە، لە وەزارەتی بەرگری، لە ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی و دەزگای تری حکوومی، بەڵام بێ گومان وەک دەزگایەکی دیپلۆماسی، خاڵی یەکەمی پەیوەندیمان وەزارەتی دەرەوەیە. 

 

(باس) قسه‌یه‌ك هه‌یه‌ كه‌ ده‌ڵێن ئه‌مه‌ریكا ئێستا ساحه‌كه‌ی بۆ ئێران چۆڵ كردووه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوەڕاست و خه‌ریكی دۆسیه‌ی كۆریای باكووره‌، ئه‌مه‌ تا چه‌ند راسته‌؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: بێ گومان ئێمە دڵگرانین بە شێوازی بەڕێوەچوونی هەندێک کاروبار لە ڕابردوودا و ئەوەی ئەم چەند هەفتەیەی ڕابردوو. ئێمە دۆستی نزیک و هاوپەیمانی ویلایەتە یەكگرتووەکانی ئەمەریكاین، پێشمەرگە هاوکاریی ویلایەتە یەکگرتووەكان بووە لە شەڕی تیرۆریزم و ژمارەیەکی زۆر شەهید و بریندارمان داوە. هیوادار بووین ئەمەریكا بەشداریی زیاتر بوایە لە سەپاندنی دایەلۆگ لەنێوان عێراق و کوردستان و فشار بکات تا دانوستانێکی بنیاتنەرانە هەبێت و هەڕەشە نەمێنێت لەسەر سەرکەوتن و دەستکەوتەکانی گەلی کوردستان و ئەو پەیوەندییە باشەی چەند دەیەیە دروستمان کردووە.


 
(باس) ده‌توانن پێمان بڵێن په‌یوه‌ندییه‌كانی ئێستای هه‌رێمی كوردستان و ئه‌مه‌ریكا له‌ چ ئاستێكدایه‌؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: لە ماوەی پازدە ساڵی ڕابردوودا، بەتایبەتی ئەم سێ ساڵەی دوایی کە داعش سەری هەڵداوە و کە لە سنوورەکانمان نزیک بووەتەوە، پەیوەندیمان لەگەڵ ئەمەریکا گەشەی سەندووە لە بواری وردەکارییەکان و هەروەها لە ئاستەکەشیدا، لە لای هەردوو حکوومەت. پەیوەندیمان پتەوە و بڕوام وایە پەیوەندی لەگەڵ ئەمەریکا پەیوەندییەکی گرنگە و ئەم ماوەیە قۆناغێکی سەختە بۆ کوردستان و بۆ ئەمەریکاش. راوێژکارانی ئەمەریکی یارمەتیمان دەدەن لە بواری چاکسازیی ئابووری و زۆر پسپۆڕی سەربازییش هاوکاریی پێشمەرگە دەکەن. ئێمە داوا لە ئیدارەکە و کۆنگرێس دەکەین کە ئەمەریکا پێویستە هەبوونێکی چالاکانە و کاریگەری هەبێت لە دەستپێکردنی گفتوگۆ لەنێوان عێراق و هەرێمی کوردستان. شەڕ لە بەرژەوەندیی عێراق و کوردستان و لە بەرژەوەندیی ئەمەریکادا نییە.

 

(باس) ده‌گوترێ ره‌وه‌ندی كورد له‌ ئه‌مه‌ریكا چالاك نین یان لە ئاستی پێویستدا ئەمە وایە؟ ئەگەر وایە، ئایا هۆكاره‌كه‌ی ئێوه‌ن كه‌ نوێنه‌رایه‌تیی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: پێم وایە ڕەوەندی کوردستانی لە ویلایەتە یەكگرتووەکانی ئەمەریكا چالاکە. پێش ڕیفراندۆم لە تێنسی، لە کالیفۆرنیا، لە تەكساس، لە واشنگتۆن، لە مینیسۆتا و لە نیویۆرك و لە چەندین شوێن خۆپیشاندان کرا بۆ پشتگیریی لە ریفراندۆم. لێرە لە واشنگتۆنی پایتەخت ئێمە هاوکاریی ڕەوەندی کوردستانیمان کرد بۆ سازکردنی ڕاڵییەك بۆ پشتگیریی ڕیفراندۆم، کە میدیا نێوخۆیی و جیهانییە ئەمەریکییەکان باسی ئەوەیان کرد کە نزیکەی 2000 کەس ئامادەی بوون، لە ناشناڵ مۆڵ، کە شوێنێکی مێژووییە.

 

(باس) بۆچی ئەو پرۆتیستۆیانەی پێش وایت هاوس بچووكن؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: تەنیا یەك دانەیان گەورە بوو لە هەفتەی ڕابردوو، چونکە ئەمەیان مۆڵەتی هەبوو. ئەوانەی تر بچووك بوون لەبەرئەوەی کە ئەگەر پرۆتیستۆی گەورە بکەیت لە هەر شوێنێکی ئەمەریکا ئەوا دەبێت مۆڵەت وەربگریت، بەڵام دەتوانیت خۆپیشاندانی ناوەخت بکەیت لە زۆربەی شوێنەکان، لە پێش کۆشکی سپییشەوە، بە مەرجێک کە ژمارەی بەشداربووان کەمتر بێت لە ژمارەیەکی دیاریکراو بەگوێرەی یاساکان، ئەگەر نا مۆڵەت پێویستە و ئەمەش کاتی دەوێت. دەبێت ئەوەشمان لەبیر بێت ئەمەریکا وڵاتێکی بەرفراوانە و ژمارەی رەوەندی کوردستانی کەمە، تەنیا لە ناشڤیل نەبێت کە نزیکەی دە - پازدە هەزار خێزانی کوردستانی هەیە، لە باقیی شوێنەکان ژمارەکەیان ئاوها نییە.

 

(باس) ده‌گوترێت په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌رێمی كوردستان و ئه‌مه‌ریكا ته‌نیا له‌ چوارچێوه‌ی ژماره‌یه‌ك له‌ خه‌ڵكی خانه‌نشینكراوی دیبلۆماتكار و كۆنگریسمان و ژه‌نه‌ڕاڵه‌كانه‌، ئایا ئیوه‌ له‌گەڵ ئیداره‌ی حكوومه‌تی ئه‌مه‌ریكا و وه‌زیر و راوێژكار و جێگری ترامپ و كۆشكی سپی چ په‌یوه‌ندییه‌كتان هه‌یه‌؟ له‌م ماوه‌ی رابردوودا چ شتیكی خۆشتان ده‌ستكه‌وتووه‌ بۆ خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: زۆربەی کۆبوونەوەکانمان لەگەڵ بەرپرسانی حکوومییە و لەگەڵ کۆنگرێسە، بەڵام هاوڕێ و دۆستمان هەیە کە پێشتر دیپلۆماتکار بوون، پێشتر جەنەراڵ بوون و ئێستا خانەنشینن، مایەی خۆشحاڵیمانە ئەمانە دەنگی خۆیان بەرز دەکەنەوە، قسە دەکەن و وتار دەنووسن و داوای پشتگیریی هەرێمی کوردستان دەکەن. ڕاستییەکەی پشتگیریی بەرپرسانی پێشوو و ئەو وتارانە زێدە پڕبایەخن و کاریگەرییان هەیە لەسەر داڕشتنی ئاخاوتنەکان و بابەتەکان. لەگەڵ ئەمەشدا، ئێمە بەردەوام کۆبوونەوە دەکەین لەگەڵ گەورە بەرپرسان و ئەندامان لە ئەنجومەنی سینات و ئەنجومەنی نوێنەران و حکوومەت، لە ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی، لە وەزارەتی بەرگری، لە وەزارەتی دەرەوە و لە کۆشکی سپی، پێم وایە بۆ هەرێمێکی بچووکی وەک کوردستان پەیوەندییەکی ئەوتۆمان هەیە لەگەڵ ئەمەریکا و لە ئاستێکی ئەوهادا کە زۆر وڵاتی تر ئێرەییمان پێ دەبەن. ئەمەریکا وڵاتێکی گەورەیە، کار لەسەر و لەگەڵ ژمارەیەكی زۆر بابەت و گەل و وڵاتی جۆراوجۆردا دەکات. سەرباری هەموو ئەمانەش، زۆر دانیشتن و زۆر بواری پەیوەندیی نێوان دوو وڵات، یان هەرێمێک و وڵاتێک، مەرج نییە بگاتە سەر لاپەڕەی رۆژنامە و گۆڤارەکان. 

 

(باس) ئایا گۆڕینی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا (تیلەرسن) ئەگەر روو بدات، هیچ له‌ دۆخی كورد ده‌گۆڕێت؟
بەیان سامی عەبدولڕەحمان: دەزانم قسەوباس زۆر دەکرێن لەسەر کاروباری جۆراوجۆری ئیدارەکە، بەڵام ناتوانم بەدڵنییایەوە بڵێم کێ دێت و کێ دەڕوات، بەڵام دەتوانم بلێم دیپلۆماسی و پەیوەندیی نێوان دوو لایەن دوو وڵات گەورەترە لە کەسێکی دیاریکراوی ناو یەكێك لەو دوو وڵاتە. پەیوەندییەکانمان ناگۆڕێن، هەر کەسێک وەزیری دەرەوە بێت.